İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/641 K.2024/37

T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/641

KARAR NO : 2024/37

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 21/09/2023

KARAR TARİHİ : 17/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin keşidecisi ---- Şirketi olan-----Şubesi'ne ait hesabına bağlı; ---- seri numaralı 30/09/2023 vade tarihli 68.760 TL bedelli, ----- seri numaralı 27/09/2023 vade tarihli 57.870 TL bedelli, ----- seri numaralı 28/09/2023 vade tarihli 45.600 TL bedelli, ----- seri numaralı 30/09/2023 vade tarihli 75.550 TL bedelli, ----seri numaralı 30/09/2023 vade tarihli 45.000 TL bedelli, -----seri numaralı 02/11/2023 vade tarihli 75.550 TL bedelli ve keşidecisi----Şirketi olan ----- Şubesi'ne ait hesabına bağlı;

------ seri numaralı 01/10/2023 vade tarihli 65.320 TL bedelli, -----seri numaralı 03/10/2023 vade tarihli 150.000 TL bedelli,-----seri numaralı 01/10/2023 vade tarihli 65.680 TL bedelli, ------ seri numaralı 04/10/2023 vade tarihli 115.000 TL bedelli, ------ seri numaralı 30/09/2023 vade tarihli 88.150 TL bedelli,------ seri numaralı 30/09/2023 vade tarihli 47.600 TL bedelli, ------seri numaralı 01/11/2023 vade tarihli 111.850 TL bedelli ve keşidecisi -----Şirketi olan ----- Şubesi'ne ait hesabına bağlı;

---- seri numaralı 28/09/2023 vade tarihli 115.500 TL bedelli, Keşidecisi -----Şubesi'ne ait hesabına bağlı;----- seri numaralı 30/09/2023 vade tarihli 88.550 TL bedelli, -----seri numaralı 02/10/2023 vade tarihli 155.000 TL bedelli, ----- seri numaralı 30/09/2023 vade tarihli 67.500 TL bedelli çeklerin bulunduğunu, ancak müvekkilinin müşterilerine götürmek üzere aldığı bu çekleri arabasında olduğu bir zaman kaybetmiş olduğunu tüm aramalarına rağmen bulamadığını,

çeklerin kötü niyetli 3. Kişilerin eline geçme ihtimali olduğundan karşılığı bankadan tahsil etme tehlikesinin bulunmadığını belirterek çeklerin zayi olması sebebiyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, dava konusu

-----Şubesine ait hesabına bağlı;

-----seri numaralı 30.09.2023 vade tarihli 68.760 TL bedelli,

----- seri numaralı 27.09.2023 vade tarihli 57.870 TL bedelli,

------ seri numaralı 28.09.2023 vade tarihli 45.600 TL bedelli,

------seri numaralı 30.09.2023 vade tarihli 75.550 TL bedelli,

------ seri numaralı 30.09.2023 vade tarihli 45.000 TL bedelli,

----- seri numaralı 02.11.2023 vade tarihli 75.550 TL bedelli,

----- Şubesine ait hesabına bağlı;

-----seri numaralı 01.10.2023 vade tarihli 65.320 TL bedelli,

-----seri numaralı 03.10.2023 vade tarihli 150.000 TL bedelli,

------ seri numaralı 01.10.2023 vade tarihli 65.680 TL bedelli,

------seri numaralı 04.10.2023 vade tarihli 115.000 TL bedelli,

----- seri numaralı 30.09.2023 vade tarihli 88.150 TL bedelli,

------ seri numaralı 30.09.2023 vade tarihli 47.600 TL bedelli,

----- seri numaralı 01.11.2023 vade tarihli 111.850 TL bedelli,

-----şubesine ait hesabına bağlı;----- seri numaralı 28.09.2023 vade tarihli 115.500 TL bedelli,------şubesine ait hesabına bağlı;

----- seri numaralı 30.09.2023 vade tarihli 88.550 TL bedelli,

----- seri numaralı 02.10.2023 vade tarihli 155.000 TL bedelli,

-----seri numaralı 30.09.2023 vade tarihli 67.500 TL bedelli çeklerin zayi nedeniyle iptali şartlarının bulunup bulunmadığı hususlarında olduğu anlaşıldı.Mahkememizce Türk Ticaret Kanunu'nun 762. maddesi gereğince, 26/09/2023 tarihli İlan, ----- birer hafta arayla 10/10/2023, 18/10/2023 ve 26/10/2023 tarihlerinde üç (3) kez ilân yaptırılmış ve hisse senetleri üzerinde herhangi bir hak ileri süren ya da itiraz eden olmamıştır.

TTK'nun 651. maddesi;

(1) Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.

(2) Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyanın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." şeklindedir.

Bu maddeler ışığında iptal şartlarının aşağıdaki şekilde sıralanması mümkündür:

1.Senedin zıyaı: Kıymetli evrakın hamilin elinden iradesi dışında çıkmış olduğunu ve kimin elinde bulunduğunun belirlenmesinin mümkün olmadığını ifade etmektedir.

2. Senette saklı olan bir hakkın varlığının devam etmekte bulunması: Senedin iptaline karar verilebilmesi için, iptal talebinde bulunan davacının senette saklı bir hakkının bulunması gerekir. Örneğin kıymetli evraka karşı ödeme gerçekleştirilirse artık bu kıymetli evraka saklı bir hakkın varlığından söz edilemez. Ancak belirtilmelidir ki, kıymetli evrakta saklı olan bu hakkın zamanaşımına uğraması iptal kararı verilmesini engellemeyecektir.

3. Senedin zıyaı sırasında veya senedin zıyaının öğrenildiği sırada senedin alacaklısı sıfatını taşımak: Yukarıda yer verilen TTK'ın 651. maddesinin 2. fıkrasında belirtildiği üzere, iptal talebinin senedin zıyaı öğrenildiği esnada senet üzerinde hak sahibi olan kimse tarafından yapılması gerekmektedir. Senet üzerinde hak sahibi bulunmak senede malik bulunmak veya senet üzerinde bir ayni hakkın sahibi olması anlamına gelmektedir.

4. Elden çıkmış bulunan senedin zilyetliğinin yeniden iktisabının mümkün olmaması: Kıymetli evrakın zıyaında yukarıda da açıklandığı üzere kimin elinde bulunduğu bilinmekte ise veya bilinmesi mümkün ise istirdat davası açılması gerekir.

5. İptali istenen senedin iptalinin mümkün olması: TTK, hangi senetlerin iptalinin istenebileceğini emredici hükümlerle belirlemiş bulunmaktadır. Senedin mutlaka “iptali mümkün bir senet” olması gerekmektedir aksi halde kıymetli evrakın iptali talep edilemeyecektir.TTK'nın 661. maddesi ”pay senetleri, tahviller, intifa senetleri, münferit kuponlar hariç olmak üzere kupon belgeleri, esas kupon belgelerinin yenilenmesine yarayan talonlar gibi hamile yazılı senetlerin hak sahibinin talebi üzerine mahkemece iptaline karar verilir.” şeklindedir.Usulü hakkında dikkate alınacak hususlar aşağıdaki şekilde açıklanabilir:

a. Hamile yazılı senetlerin iptalinde de, borçlunun ödemesini engellemek için mahkemeden “ödeme yasağı kararı” verilmesi talep edilebilir. Emre yazılı senetlerden farklı olarak bu talep ancak iptal davası açılmışsa dikkate alınır.

b. Yetkili mahkeme borçlunun ödeme yeri mahkemesi olacaktır, ancak şirket pay senetleri konusunda yetkili mahkeme şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesidir.

c. Davacının senedin zilyedi olduğunun ve zayi olduğunun kuvvetle muhtemel görülmesi gerekmektedir.

d. İddialar uygun görülürse mahkeme, bilinmemekte olan senedin hamilini ilan yoluyla belirli bir zaman içerisinde mahkemeye davet eder ve aksi halde senedin iptaline karar verileceğini duyurur. İlan ---- üç defa yapılır.

e. İptali istenen senet verilen süre içerisinde mahkemeye getirilirse davacıya istirdat davası açmak için uygun bir süre verilir.

f. Senet, verilen süre içerisinde mahkemeye tevdi edilmezse iptaline karar verilir.

Kıymetli evrakın zayi olduğu ya da, ziyanın ortaya çıktığı zamanda kıymetli evrakın üzerinde hak sahibi olan şahıs, kıymetli evrakın iptaline karar verilmesini isteyebilir. Bu şahıs, senedin maliki, zilyedi, intifa hakkı sahibi, rehin hakkı alacaklısı veya bunların vekilleri yahut komisyoncusu olabilir.

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, davacının iddiası, yapılan tahkikat ve tüm dosya içeriği birlikte değerlendirildiğinde; davacının bu davayı açmakta hukuki yararının ve aktif dava ehliyetinin bulunduğu, davaya konu çeklerin zayi olduğu, Türk Ticaret Kanunu'nun 661 ve devamı maddeleri uyarınca dava konusu kıymetli evrakın iptali şartlarının mevcut olduğu anlaşıldığından, davanın kabulü gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.