İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/292 K.2025/900

T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/292 Esas

KARAR NO: 2025/900

DAVA

Kooperatif Üyeliğinin Tespiti

DAVA TARİHİ : 26/04/2024

KARAR TARİHİ: 03/12/2025

Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinin TespitiKooperatif Üyeliğinin Tespiti davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili olan davacının eşi ----- tarihinde vefat ettiğini, davalı kooperatifin de bunu bildiğini, veraset ilamının da kendilerine sunulduğunu -------noterliğinden gönderdikleri ihtarnamede açıkça beyan ettiklerini, davacının eşi vefat ettikten sonra da diğer varis evlatları babaları tarafından bu kooperatif ortaklığının devam ettirilmesi ve temsil edilmesi noktasında olduklarını, davacının bir üyeliğinin de davalı kooperatifte kendi adına bulunduğunu, kooperatif üyeliğini haiz olduğunu, davacının eşinin ölümünden itibaren kooperatife ait aidat vs borçlarının da ----- adına ödemeye devam edegeldiklerini,

hem kendi ( ---- üyeliğiiçin )adına hem de ölümünden sonra temsilci varis olarak(eşi ------adına ) davalı kooperatifin üyesi olup, aidat borçlarını da düzenli olarak ödediğini,nitekim davalı kooperatifin gönderdiği ihtarnamede bunu tasdik eder beyanda bulunduğunu, Davalı kooperatifin ,----------- yevmiye numaralı bir ihtarname çekerek eşinin üyeliğinin düşürüldüğünü bildirdiğini ve en son ---- yılı için yapılan ödemeyi de emanete aldığını ifade ettiğini,--------- hanımın üyelik aidatlarının davacı tarafından ödendiğini, söz konusu usulsüz ve kanunsuz ihtar ve üyelik düşürülme kararına dayanılarak,

davacıya eşine ait bulunan kooperatifteki üyeliğe düşecek hak başkalarına devredilebileceğini, Kooperatifin vefattan ve verasetten haberdar olarak aidatları eşi davacı ----- almaya devam ettiğini, Böylece -------göre davalı kooperatifin, yatırılan aidatları almak suretiyle davacının temsilciliğini kabul etmiş sayıldığını, Bu sebeplerle, davacının ( Muris ------- varisleri ---------- davalı kooperatifin üyesi olduğunun tespiti ------ tarihli kooperatif yönetim kurulu kararının iptalini /yok hükmünde olduğunun tesbiti için için iş bu davanın açılması zorunluluğu doğduğunu ileri sürerek,

davanın kabulü ile ---- tarihli kooperatif yönetim kurulu kararının iptali /yok hükmünde olduğunun tesbiti ile davacının (----- MİRASÇILARI OLARAK) kooperatifin üyesi ve ortağı olduğunun tespiti ne ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı cevap dilekçesinde özetle.

Davacının kendi üzerine düşen yükümlülüğü zamanında ve tam yerine getirmediğini, Eşi ------vefatını, veraset ilamını ve mirasçılar olarak aralarında anlaşarak temsilci olarak kimin devam edeceğine dair bir belgeyi zamanında kooperatife sunup üyeliğin devamı konusunda ana sözleşmeye göre yapması gerekenleri yapmadığını, talepte bulunmadığını, Kooperatifleri üyesinin -----tarihinde vefat ettiğini, Kooperatif olarak kanunu ve ana sözleşmeyi uygulamaktan başka bir niyetleri olmadığını,

taraf varis olarak tek olmadığı halde ve hepsine de ihtarname göndermiş olmalarına rağmen sadece davacının huzurdaki dava ile hak talep etmekte diğerlerine hak talep etmekte ne üyeliğin devamını ne de yükümlülük var mı diye sormadığını, ----------Noterliğinden gönderdiğimiz ihtarnamede bu noktaların belirtildiğini, Davacı eşi vefat ettikten sonra da diğer varislerle kooperatif üyeliğinin devam ettirilmesi ve temsil konusunda tarafımıza bir bildirimde bulunmadıklarını, Kooperatif olarak,

kendi üzerlerine düşen yükümlülüğü yerine getirmeyen varisler sebebiyle hukuki sorumluluk doğmaması ve kooperatifler kanunu ve ana sözleşme gereği ------yevmiye muımaralı ihtarname gönderildiğini, söz konusu ihtarnamenin davacıya ---- tarihinde tebliğ edildiğini, ---- tarihinde tebliğ edilen ihtamameye göre dava açma süresinin ----tarihi mesai saati sonunda son bulduğunu, davacının davasını ------ tarihinde dava açma süresi epeyce geçtikten sonra açtığını, Kooperatif Kanunu ve ana sözleşmeye göre ihtarnamenin tebliğinden itibaren üç(3) ay içerisinde dava açılmalı ya da genel kurula itiraz edilmeli olduğunu,

davacının ,dava açma yolunu seçtiğini, Fakat davayı da 3 aylık süre geçtikten sonra açtığını ve bu haliyle karar kesinleştiğini, 3 aylık süre hak düşürücü süre olup mahkemece de re'sen dikkate alınması gereken bir süre olduğunu, Dava süresinde açılmadığı için esasa girilmeden reddi gerektiğini, Mahkeme aksi kanaatte olacak ise de ana sözleşme gereği belirlenen süreler içerisinde bir temsilci seçip bildirmeyen, yükümlülüklerini yerine getirmeyen mirasçıya gönderiler ihtarname yasalara uygun ve yerinde olduğunu, ölümle sona eren üyeliğin devamı yönünde temsilci bildirilmediğinden,

ana sözleşme ve kanunlar gereği davanın reddi gerektiğini savunarak, öncelikle davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra açılması nedeni ile usulden reddine aksi halde esastan reddine , yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; ---- tarihli davalı kooperatif yönetim kurulu kararının iptali ile davacının ---- mirasçısı olarak Kooperatifin üyesi ve ortağı olduğunun tespitine ilişkindir.Muris ---- davalı kooperatifin ----no:lu üyesi olarak ----- tarihinde vefat ettiği ve mirasçıları olarak, ------- tespit edildiği,

davacınında davalı kooperatifin -------- nolu üyeliğinin bulunduğu ve mütevaffa ---- eşi ve mirasçısı olduğu,---- aidatlarını ------- ölümünden sonrada ödemeye, koopeatifinde, -----ölümünü bilmelerine rağmen bu ödemeleri kabul etmeye devam ettiği, bu nedenle kendisi ve diğer mirasçıların ---- mirasçıları olarak kooperatif üyeliklerinin tespiti gerektiği,----------ortaklıktan çıkarılmasına ilişkin yönetim kurulu kararının iptalini talep ettiği, davalı Kooperatifin ise, davacı eşi vefat ettikten sonra da diğer varislerle kooperatif üyeliğinin devam ettirilmesi ve temsil konusunda tarafımıza bir bildirimde bulunmadıklarını, ----- olarak,

kendi üzerlerine düşen yükümlülüğü yerine getirmeyen varisler sebebiyle hukuki sorumluluk doğmadığı ve ----sözleşme gereği ----- yevmiye muımaralı ihtarname gönderildiğini, söz konusu ihtarnamenin davacıya --- tarihinde tebliğ edildiğini, ---- tarihinde tebliğ edilen ihtamameye göre dava açma süresinin ---- tarihi mesai saati sonunda son bulduğunu, davacının davasını --- tarihinde dava açma süresi epeyce geçtikten sonra açtığını,

davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı kooperatif kayıtları üzerinde inceleme yapmak ve rapor hazırlamak üzere dosya kooperatif uzmanı bilirkişiye tevdii edilmiş,----- tarihli bilirkişi raporu dosyaya sunulduktan sonra itirazlar ve eksiklikler üzerine aynı bilirkişiden ek rapor düzenlenmesi istenilmiş, bilirkişi -----tarafından sağlık durumu gerekçesiyle ek raporun düzenlenememesi üzerine,

dosya rapor için Bilirkişi ----- tevdi edilmiş, bu bilirkişi tarafından sunulan ----- tarihli rapor ile önceki rapor arasındaki farklılık yasa ve belge değerlendirme-yorumlara ilişkin olup bu konulardaki hukuki yorum ve değerlendirme mahkememizce yapılmış,-------- tarihli rapor, dosya kapsamına uygun ve hüküm kurmaya elverişli görülmüştür.Davalı ----- sayılı yönetim kurulu kararıyla, Merhume------vefatından sonra mirasçılarının kooperatife başvurarak temsilci tayin etmedikleri, bu nedenle ---- üyeliğin sonlandırıldığı,

ödentilerin emanete alındığını ve durumun ilgililere bildirilmesine karar verilmiştir.Kooperatif ana sözleşmesine göre ölen ortağın durumu Madde 16'de düzenlenmiş olup bu maddeye göre, ferdi münasebete geçilmeden önce ölen ortağın kanuni mirasçılarının 3 (Üç) ay içinde temsilci tayin ederek kooperatife bildirmeleri halinde, ortaklık hak ve yükümlülükleri kanuni mirasçıları lehine devam eder.

Mirasçıların temsilci tayin etmemeleri veya ortaklığa devam etmek istememeleri halinde, ölen ortağın alacak ve borçları 15 inci madde hükümlerine göre tasfiye edilir.Hazirun cetvellerine göre ----- tarihli genel kurulun hazirun cetvelinde ----- numaralı üye, ---------genel kurulun hazirun cetvelinde ----sırada ---- numaralı üye olarak yer aldığı, ---- tarihli genel kurulun hazirun cetvelinde üye olarak yer almadığı, muavin defter kayıtlarına göre, ----tarih aralığı kaydında ---- tarih aralığı kaydında---- ödendiği, ------ tarih aralığı kaydında ödeme yapılmadığı ,---- alacaklı olarak kayıt edildiği görülmektedir.

Dosyadaki belgelere göre, Muris ----- ölümünden sonraki iki genel kurula çağrıldığı, aidatların üye davacı ---- tarafından ödenmeye devam edildiği, aidatlar daha öncesinde de------ tarafından yatırıldığı için bu süre boyunca davalı Kooperatifin ---- vefatını bilmediği şeklinde savunma yaptığı, üye davacı ---- dahil, ----- vefatının, mirasçıları tarafından kooperatife bildirilmediği, davalı kooperatifin yatırılan aidatların temsilci sıfatıyla-------------- tarafından yatırıldığı ve bu şekilde aidatların kooperatif tarafından kabul edildiği iddiasının dosya kapsamı itibarıyla desteklenmediği,

Kooperatifin bu konudaki savunmasının hayatın olağan akışına daha uygun olduğu görülmektedir.

Öte yandan Kooperatif Kanunu 14.maddeye göre Ortağın ölümü ile ortaklık sıfatı sona erer. Ana sözleşmede gösterilecek şartlarla ölen ortağın mirasçılarının kooperatifte ortak olarak kalmaları sağlanabilir.”

Görüldüğü üzere anılan yasa maddesi gereğince davalı kooperatif anasözleşmesinde düzenleme yapılması tercih edilmiş ve anasözleşmedeki şartların yerine getirilmesi halinde seçecekleri temsilci üzerinden üyeliğin devam ettirilebileceği düzenlenmiştir.

Ana sözleşmenin 16.maddesine göre “Ferdi münasebete geçilmeden önce ölen ortağın kanuni mirasçılarının 3(üç) ay içinde temsilci tayin ederek kooperatife bildirmeleri halinde, ortaklık hak ve yükümlülükleri kanuni mirasçıları lehine devam eder.Mirasçıların temsilci tayin etmemeleri veya ortaklığa devam etmek istememeleri halinde, ölen ortağın alacak ve borçları 15 inci madde hükümlerine göre tasfiye edilir. " şeklindedir.Tüm mirasçıların ölümden çok sonra kooperatife temsilci tayin etmek üzere 07.12.2023 tarihinde toplandığı, fakat temsilci konusunda anlaşamadan dağıldıkları ve sonrasında temsilci tayin edilmediği,

davacının temsilci olarak seçildiğine dair dosyada bir belgenin bulunmadığı ve mirasçılar tarafından Kooperatif ana sözleşmesinin 16.maddesinin gereklerinin yerine getirilmediği, -------- üye olarak Kooperatif ana sözleşmesine vakıf olduğunun kabulü gerektiği, zaten mirasçıların temsilci atamak konusunda toplandıkları da düşünüldüğünde davalı kooperatifin artık 16.madde gereğince mirasçılara ihtar yapması gerektiği savunmasının geçerli olmadığı,

kaldı ki ana sözleşmede Kooperatifin bildirim yükümlülüğünde bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Ortaklıktan çıkarılmaya gelincei Kooperatif Kanunu M.16 uyarınca çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir. On günlük süre, kooperatif ortaklığından çıkarılma kararının alındığı günü takip eden günden itibaren başlar.

Ortak, çıkarma kararının tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde iptal davası açabilir veya genel kurula itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine iptal davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı iptal davası hakkı saklıdır.

Üç aylık süre içinde genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarma kararları kesinleşir.Davalı kooperatifin -----sayılı yönetim kurulu kararı ile, Merhume ------- vefatından sonra mirasçılarının kooperatife başvurarak temsilci tayin etmedikleri, bu nedenle --- üyeliğin sonlandırıldığını, ödentilerin emanete alındığını ve durumun ilgililere bildirilmesine karar verildiği, kararın, Kooperatif ortağı olan --- olmak üzere ---mirasçısı olduğu, ortaklıktan çıkarılmaya dair yönetim kurulu kararının noter marifeti ile, ----- tarihinde, ------- kendisine ---- tarihinde tebliğ edildiği,

---- tarihinde,----- tarihinde, ---- kendisine ---- tarihinde, ------ tarihinde tebliğ edildiği, eldeki davanın davasıcı ----olup, diğer mirasçılar tarafından dava açılmadığı, ihtarnamenin----- tarihinde tebliğ edildiği,, ortaklıktan çıkarılma kararının iptali davası olan bu davanın açılış tarihi --- tarihi itibarıyla 3 aylık süre içinde açılmadığı görülmektedir,Sonuç olarak davacının, davalı kooperatifin hem üyesi hem de, müteveffa kooperatif ortağı ----- mirasçısı olduğu, iş bu davayı açmaya hakkı olduğu,

------- üyeliğinin ana sözleşme 16.madde kapsamında üyel,iğinin sonlandırılmasına dair yönetim kurulu kararının iptali ve üyeliğin tespiti istemli iş bu davanın, yukarıda açıklandığı üzere Kooperatif Kanunu M.16 uyarınca belirlenen yasal 3 aylık sürede açılmadığı, 3 aylık sürenin dava şartı olduğu ve bu şartın yerine getirilmediği, anlaşıldığından davanın reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.