İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/351 K.2024/106

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/351

KARAR NO : 2024/106

DAVA

Menfi Tespit

DAVA TARİHİ : 22/04/2022

KARAR TARİHİ : 13/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı yanca----. İcra Müdürlüğünün----- sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, müvekkiline ait menkul ve gayrimenkullerin haczedildiğini, müvekkili şirketin takip alacaklısı şirkete borcunun bulunmadığını belirterek, müvekkilinin alacaklıya borcu bulunmadığının tespit edilmesine faturanın iptaline, davalının haksız ve kötü niyetli takip yapmış olması nedeni ile fatura da yazılı olan miktarın %20'si üzerinden kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davanın yetkisiz mahkemede açıldığından usulde reddinin gerektiğini, dava şartı olan arabuluculuk süreci yerine getirilmediğinden usulden reddinin gerektiğini, takip konusu faturanın taraflar arasındaki satış ilişkisine dayanılarak düzenlendiğinden hukuka uygun olduğunu, davacının faturaya ve icra takibine itirazının olmadığını, malın ayıplı olduğuna dair bir beyanının da bulunmadığını, davacı ile defalarca iletişim kurulmasına karşın faturanın tahsilinin sağlanamadığını, davalı şirket konkordato sürecinde olduğundan tahsil editemeyen alacaklar için hukuki sürecin başlatıldığını,

davacının ödeme yapmayanlar listesinde yer aldığını ileri sürerek davanın öncelikle Aarabuluculuk şartı yerine getirilmediğinden dava şartı yokluğu nedeniyle reddine, yetkisiz mahkemede açıldığından yetki yönünden reddine, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğundan esastan reddine ve davacı aleyhinde asgari %20 icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava menfi tespit istemine ilişkin olup yargılama devam ederken dosya borcunun ödenmesi sebebiyle İİK 72/6.

Maddesi gereğince istirdat davasına dönüşmüştür.Mahkemece yapılan yargılama sırasında taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri bulunduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.Bilirkişi tarafından verilen raporda özetle, " Davacının açılış ve kapanış tasdikleri yönünden usulüne uygun tutulan 2020 yılı ticari defterlerinde ----- İcra Müdürlüğü'nün ----- sayılı icra takibine konu olan faturanın kaydının olmadığı ve bu faturanın davacı tarafından mal alış işlemi olarak ilgili vergi dairesine bildirilmediği,

duruşma sırasında hazır bulunan davalı vekiline yapılan ihtarata rağmen davalı taraf defterlerini sunmadığından söz konusu fatura yönünden davalı defterleri üzerinde karşılıklı bir incelemenin yapılamadığı ve davalı tarafından Tatura konusu malın davacıya teslimine dair imzalı irsaliyenin sunulmadığı hususlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde davacının----İcra Müdürlüğü'nün ---- sayılı icra takibine konu olan 30-06-2020 tarihli ----- numaralı KDV dahil 32.353,24 TL sı tutarındaki fatura nedeniyle davalıya borçlu olmadığı" şeklinde rapor sunulmuştur.Fatura konusu mal ile demo olduğu iddia olunan malın aynı olup olmadığı,

davacının uhdesinde bulunan malın niteliği hususunda teknik bilirkişiden rapor tanzimi istenilmiştir.

Teknik bilirkişi tarafından verilen raporda özetle; "Dava konusu ---Kaynak Makinesinin, davacı firmanın -----adresindeki iş yerinde olmamasından dolayı, makine üzerinde inceleme yapılamadığı " şeklinde rapor sunulmuştur.

Davacı tarafından varlığı inkâr edilen bir hukukî ilişkinin mevcut olmadığının tespiti için açılan davaya menfi (olumsuz) tespit davası denir (-----). Menfi tespit davası 2004 sayılı İİK'nın 72. maddesinde düzenlenmiş olup bu davadaki amaç, bir hukukî ilişkinin veya bir hakkın gerçekten mevcut olmadığının tespitidir.

Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir.Bu aşamada, menfi tespit (borçsuzluğun tespiti) konulu eldeki davada ispat yükünün özellikleri üzerinde de durulmalıdır. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 sayılı TMK m. 6).İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir.

Yani, menfi tespit davalarında da tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir. Diğer bir değişle, alacaklı olduğunu iddia eden kişi borcunun dayandığı hukuki sebebi ve onun geçerli olduğunu ispat etmek zorundadır.

Ancak alacaklı kambiyo senedi olan çeke dayalı alacağını talep ettiğinde ispat soyutluğu karinesi nedeniyle sebep göstermek zorunda değildir. Alacağını çekleri sunarak iddiasını ispatlamış kabul edilmektedir. Artık borcunun olmadığını ispatlamak zorunda olan borçludur.

İspat yükü borçluya geçmiştir.Somut olayda davacı taraf davalının faturaya konu malı teslim etmediğini, kendilerini tanıtım amacıyla demo ürün getirildiğini, davalı taraf ise malın davacıya teslim edildiğini, gönderilen ürünün demo olmadığını iddia etmektedir. İlk olarak fautaraya konu malı teslim ettiği, fatura sebebiyle alacaklı olduğunu ispat yükü davalı taraf üzerindedir.

Davalının malı teslim ettiğini ispat etmesi halinde malın ayıplı olduğunu, demo olduğunu ispat yükü davacı taraf üzerinde olacaktır. Taraflar arasındaki mail yazışmaları incelendiğinde davalı tarafından davacıya bir mal gönderildiği, malın davalı tarafından davacıya gönderildiği, davacının da yazışma içeriklerinde malın kendilerinde olduğunu beyan ettiği görülmektedir. Bu durumda malın demo olduğunu davacı taraf ispat etmelidir.

Mal üzerinde inceleme yapmak için alınan bilirkişi raporunda, bilirkişi tarafından davacı yetkilisi ile beraber tutulan tunanakta ve davacı tarafın beyan dilekçesinde de malın davacıda olmadığı, demo iddiaları sebebiyle inceleme yapılamadığı görülmektedir. Davacı taraf demo ürünü davalıya iade ettiğini, davalının teslim aldığını beyan etmekte ise de ürünün davalıya teslimine ilişkin dosya kapsamında bir delil bulunmamaktadır.

Hal böyle olunca davacı taraf malın ayıplı olduğunu, demo olduğunu ispat edemediğinden davanın reddi yolunda aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. İcra takibinin durdurulmasına ilişkin bir karar verilmediğinden davalının tazminat talebinin de reddine karar verilmiştir.