İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/183 K.2024/956

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/183

KARAR NO : 2024/956

DAVA

Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 15/03/2023

KARAR TARİHİ : 24/12/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

02.03.2021 tarihinde gerçekleşen kaza sonucunda müvekkilinin ----- plakalı aracının sol iki kapısı değiştiğini, sol arka çamurluk, sol ön çamurluk ve orta direk kısımlarının onarıldığını, müvekkilinin kazaya karışan ve kazada kusurlu olan ---- plakalı aracın zorunlu trafik sigortası olan (poliçe no: ----) davalı ---- değer kaybı talebinde bulunmak üzere SBM üzerinden eksper ataması yaptığını, eksper raporunda trafik sigortası genel şartlar ek 1 maddesindeki formüle göre araçta 8.935,15 TL değer kaybı oluştuğu hesaplandığını, ancak reel değer kaybının hesaplanmadığını,

buna rağmen ----. tarafından müvekkiline hesaplanan 8.935,15 TL de ödenmediğini, müvekkiline değer kaybı ödemesi olarak 14.07.2021 tarihinde yalnızca 4.467,57 TL ödendiğini, yapılan ödemenin eksik olduğunu beyanla; müvekkilinin----- plakalı aracında oluşan reel değer kaybının hesaplanarak davalılardan müşterekken ve müteselsilen sorumlu olarak tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı ----- cevap dilekçesinden özetle: 02/03/2021 tarihli kazaya karıştığı belirtilen ---- plakalı aracın müvekkili şirket ----- nezdinde ---- numaralı 16/09/2020-2021 vadeli Karayolu Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi (Trafik Poliçesi) ile sigortalı bulunduğunu, ilgili kazaya ilişkin daha önce 22.202,10.-TL davacıya ait aracın hasardan onarım bedeli için ödendiğini, ardından değer kaybı talebine istinaden açılmış olan dosyadan da davacı yana yapılan hesaplama sonrası 4.467,57.-TL ödeme yapıldığını, kabul anlamına gelmemekle beraber,

müvekkili şirketin sorumluluğu sigortalısının kusur sorumluluğu ve nihayetinde yapılan ödemeler düşüldüğünde belirlenecek bakiye poliçe teminat limitiyle sınırlı olduğunu, kabul manasında olmamak kaydıyla, konu dosyada uyuşmazlık konusu poliçenin tanzim tarihi itibariyle, Anayasa Mahkemesi'nin 17.07.2020 tarihli iptal kararının dikkate alınmaması ve 04.12.2021 tarihli ---- ile yürürlüğe girdiğinden poliçe tanzim tarihinde de yürürlükte olan, karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarında değişiklik yapılmasına dair genel şartlarla getirilen hesaplama yöntemi gözetilerek karar verilmesi gerektiğini,

değer kaybı tazminatı, aracın; piyasa değeri, kullanılmışlık düzeyi, hasara uğrayan parçaları ile hasar tutarı dikkate alınarak, kanun hükmüne dayalı olarak 04.12.2021 tarihinde yürürlüğe giren güncel Trafik Sigortası Genel Şartları A.5. kapsama giren teminat türleri maddesi doğrultusunda Trafik Sigortası Genel Şartları Ek-1'de yer alan hesaplama yönteminin esas alınması gerektiğini beyanla, davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Diğer davalılar ---- ve ----- kendilerine yapılan tebliğe rağmen davacı yanın dava dilekçesine cevap vermemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle, meydana gelen trafik kazası nedeni ile oluşan değer kaybının tahsiline yönelik olarak açılan tazminat davasıdır.Mahkemece yapılan yargılama sırasında taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri bulunduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

15.07.2023 tarihli bilirkişi raporda özetle. "Olan trafik kazasında, ---- plakalı araç sürücüsü -----dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı olarak aracının hızını, aracının cinsine, teknik özelliğine, hava ve yol durumuna uygun, görüş alanı içerisindeki bir tehlike anında emniyetle durabileceği seviyeye göre ayarlaması, karayolunu kullananlar için tehlike doğurabilecek şekilde seyretmemesi, yolun icap ve şartlarına uygun seyretmesi,

aracı ile kazanın meydana geldiği yol üzerinde seyir halinde iken katılım yapacağı kesişime (kavşağa) geldiğinde, kendi konumuna göre sağındaki bağımsız yol üzerinden kavşağa girmek için manevra yapmış olan sürücü ----- sevk ve idaresindeki ---- plakalı araca ilk geçiş hakkını vermesi,

kazayı önlemek için zamanında tedbir alması gerekirken bu kurallara riayet etmeyerek trafik güvenliğini tehlikeye düşürerek maddi hasarlı trafik kazasına neden olduğu 2918 Sayılı KTK’ nun 47/d (Trafik kurallarına uymama), 2918 Sayılı K.T.K.’ nun 57/ c-2 (Sağdaki araca geçiş hakkı vermek), 2918 Sayılı K.T.K.’ nun 57/ 1-a ( Kavşağa yaklaşan sürücüler kavşaktaki şartlara uyacak şekilde yavaşlamak, dikkatli olmak, geçiş hakkı olan araçların önce geçmesine imkan vermek zorundadırlar), 2918 Sayılı K.T.K.’ nun 52/ a.

(Kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak) maddelerini ihlal ettiği, trafikte sürücülerin Asli Kusurlu hallerinin neler olduğunun belirtildiği 2918 Sayılı KTK’ nun 84/h maddesinde (Kavşaklarda geçiş önceliğine uymama) tarif edildiği gibi ---- plakalı araca geçiş önceliğini vermeyerek trafik kazasına neden olduğu anlaşıldığından, meydana gelen trafik kazasında % 100 (Yüzde Yüz) oranında etkili olduğu,

olan trafik kazasında, ---- plakalı araç sürücüsü ---- ihlal ettiği trafik kuralının olmadığı, kazada etkisinin olmadığı, dava konusu ---- plakalı, ----- model----- marka /model aracın, dava konusu trafik kazasında hasarlanmış olmasından dolayı, total değer kaybının, kaza tarihi itibarıyla 4.334,00 TL olacağı, davacının tahsil ettiği değer kaybı tazminatı miktarı, tespit edilen tazminat miktarından fazla olduğundan dolayı, davacının bakiye alacağının kalmadığı, " şeklinde rapor sunulmuştur.

İtirazlar doğrultusunda yeni bir bilirkişiden rapor tanzimi istenilmiştir.

Alınan yeni bilirkişi raporunda özetle; " Davalı sürücü ---- plaka sayılı ----- marka araç sürücüsü) ---- %100 (Yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu, dava konusu ---- plaka sayılı -----) markaltip, -----) araç sürücüsü ----- kusursuz olduğu, söz konusu kazaya ait ----- SBM Kaza İhbar nolu tramer kaydındaki kazaya karışan araç sürücülerinin ---- - mutabakat - şirketler arası mutabakat ile sonuçlanan kusur durumu değerlendirmesinde de; dava konusu -----plaka sayılı araç sürücüsünün kusursuz (0) olduğu,

-----plaka sayılı araç sürücüsünün %100 kusurlu olarak tespit edildiği görülmüş olup, tramer kusur durumunun tarafımca tespit edilen kusur durumu ile uyumlu olduğu, Değer kaybı yönünden. 02/03/2021 tarihinde meydana gelen olaya ait trafik kazası tespit tutanağındaki tespitlerin, dava konusu---- plakalı araçta meydana gelen maddi hasar ile uyumlu olduğu, (Değer Kaybı Hesaplamasında.

Dava konusu ---- plaka sayılı aracın modeli, yaşı, km'si, kullanılmışlık düzeyi, aracın hasar geçmişinin incelenmesinde dava konusu kazadan öncesine ait sisteme kayıtlı hasar kaydının bulunmadığı hususu, kaza öncesinde sol ön kapı ve sol arka kapının boyalı olması hususu, parça-malzeme-işçilik kalemlerinin şekli-niteliği,

02/03/2021 tarihli kaza sonucu araçta oluşan hasara ait hasar fotoğraflarındaki hasarın şekli ve niteliği ve TRAMER hasar sorgusunda 21.517,63 TL hasar tutarı olan Ekspertiz Raporu bulunması hususları da dikkate alınarak Yargıtay Kararları doğrultusunda değerlendirilmiştir) (Yargıtay ------ Hukuk Dairesi'nin 14/06/2017 tarih ve-----sayılı kararı) KTK.m.90'da yer alan “trafik sigortası kapsamında ödenen değer kaybı tazminatı,

destekten yoksun kalma tazminatı ve sürekli sakatlık tazminatlarına ilişkin hesaplamada dikkate alınacak kriterler ile maddenin uygulanmasına ilişkin SEDDK'ya düzenleme yapma yetkisi verilen hüküm” Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildiği de dikkate alınarak değer kaybı yönünden aşağıdaki yönteme göre sonuç belirlenmiş olup.

Serbest Piyasa Koşullarına göre değerlendirmede; dava konusu ---- plaka sayılı -----markaltip, ----- model araçta oluşan değer kaybı için davaya konu edilen ve davalı tarafın tazmin etmesi istenilen toplam değer kaybı tutarının Yargıtay Kararları doğrultusunda (Aracın serbest piyasa koşullarında dava konusu kazadan önceki 2. el piyasa rayiç değeri ile dava konusu kazadan sonraki onarılmış haldeki 2. el piyasa rayiç değeri arasındaki fark) kaza tarihi itibariyle “ayrıntıları yukarıda açıklanan nedenlerle"; serbest piyasa koşullarında 22.200,00 TL olabileceği değerlendirilmiş olup, sürücünün kusuruna isabet eden tutar dikkate alındığında.

(22.200,00 TL Değer Kaybı) x %100 kusur oranı) = 22.200,00 TL olabileceği, Mahkeme'ye hitaben hazırlanmış 15.07.2023 tarihli Bilirkişi Raporundaki tespitlerin Reel Piyasa verileri ile uyumsuz olduğu anlaşılmış olup, gerek Yargıtay Kararları gerekse Anayasa Mahkemesi iptal kararı da dikkate alındığında raporlardaki tespitlere (sol ön kapının ve sol arka kapının orijinal yenisi ile değiştirilmiş olmasından dolayı değerinde artış olacağı tespiti isabetsiz bulunmuştur) bu nedenle de uyulmadığı, davalı sigorta şirketine hitaben hazırlanmış değer kaybı raporunda.

Tablo kullanılarak değer kaybı hesaplaması yapıldığı anlaşılmış olup, gerek Yargıtay Kararları gerekse Anayasa Mahkemesi iptal kararı da dikkate alındığında rapordaki tespitin isabetsiz olduğu, davacı vekilince İtiraz dilekçe ekinde sunulmuş “Değer Kaybı Bilirkişi Raporu” başlıklı, 07.08.2023 tarihli Değer Kaybı Raporunda; dava konusu aracın kaza öncesi rayiç değeri için “kaza tarihine güncelleme yapılmamış” araç ilanları bulunduğu, dava konusu aracın dava konusu kaza öncesi sol iki kapısı boyalı olmasına karşın, öncesine örnek olarak verilmiş araçların ilanlarında hasar durumunda hasarsız olduğunun belirtildiği,

dava konusu kaza öncesine emsal araçlar olmadığının anlaşıldığı, raporda kaza sonrasına ait Yargıtay Kararlarında belirtildiği şekilde emsal araç/değeri bulunmadığı gibi, raporda belirtilen sol ön çamurluk ve çektirme-şase işçil le ilgili araç üzerinde inceleme yaparak aracın hasarını tespit ettiği belirtlen bağımsız sigorta eksperi tarafından hazırlanmış Kasko ekspertiz Raporunda bulunmayan hasar kalemleri olarak belirtildiğinden dolayı söz konusu rapordaki değer kaybı tespitinin isabetsiz olduğu,

davalı sigorta vekilince cevap dilekçesinde “değer kaybı talebine istinaden açılmış olan dosyadan da davacı yana yapılan hesaplama sonrası 4.467,57.-TL ödeme yapıldığının" belirtildiği, söz konusu ödemeye ilişkin 14/07/2021 işlem tarihli dekont örneği sunulmuş olduğu, Mahkeme tarafından belirtilen ödemenin kabulü halinde kalan bakiyenin (22.200,00- 4.467,57=) 17.732,43 TL olduğu, " şeklinde rapor sunulmuştur.

Raporlar arasında çelişki bulunması nedeni ile çelişkinin giderilmesi için yeni bir makine mühendisi bilirkişiden rapor tanzimi istenilmiştir.

Alınan yeni bilirkişi raporunda özetle, "Mahkeme'nin takdiri halinde bilirkişi -----raporunun kabul edilebilir olduğu, davaya konu aracın davaya konu kazasındaki değer kaybının 22.200 TL olduğu, davalı sigorta şirketinin değer kaybı bedeli olarak 4.467,57 TL ödemiş olduğu, bu durumda davacının talep edebileceği bakiye değer kaybının 22.200 TL- 4.467,57 TL = 17.732,43 TL olduğu, 2021 yılı trafik sigorta teminat limitinin 43.000 TL olduğu, sigorta şirketinin davaya konu kaza için hasar bedeli, değer kaybı bedeli olarak 22.210,10 TL +4.467,57 TL olarak toplamda 26.669,67 TL ödemiş olduğu,

bu durumda sigorta şirketi için bakiye teminat limitinin 16,330,33 TL olduğu, sigorta şirketinin davacının talep edebileceği tazminatın 16.330,33 TL'sinden sorumlu olduğu Temerrüt tarihinin bildirim tarihi 02.06.2022 4-8 işgünü- 13.06.2022 olduğu, davalı----- bakiye değer kaybı bedelinden müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu, Temerrüt tarihinin kaza tarihi 02.03.2021 olduğu," şeklinde rapor sunulmuştur.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1. maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur” hükümlerine yer verilmiş, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A-1. maddesinde de,

“sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde ifade edilmiştir.Aynı kanunun 91. Maddesinde ise “İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.” şeklinde belirtilmiştir.

Sorumluluk sigortaları TTK.nın 1473. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. “(1) Sigortacı sorumluluk sigortası ile, sözleşmede aksine hüküm yoksa, sigortalının sözleşmede öngörülen ve zarar daha sonra doğsa bile, sigorta süresi içinde gerçekleşen bir olaydan kaynaklanan sorumluluğu nedeniyle zarar görene, sigorta sözleşmesinde öngörülen miktara kadar tazminat öder.” şeklinde belirtilmiştir.Yukarıda açıklanan madde hükümlerinden, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası;

motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.Motorlu araçların işletilme tehlikesine karşı, zarar gören üçüncü şahısları, korumak amacıyla getirilmiş olan bu düzenleme ile öngörülen sorumluluğunun bir kusur sorumluluğu olmayıp, sebep sorumluluğu olduğu;

böylece araç işletenin sorumluluğunun sebep sorumluluğunun ikinci türü olan tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğu, öğretide ve yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir ----). 2918 sayılı Kanunun 86. maddesinde ise, bu Kanun’un 85. maddesinde düzenlenen sorumluluktan kurtulma ve sorumluluğu azaltma koşullarına yer verilmiştir.

Bu düzenlemelere göre, araç işleteni veya araç işleteninin bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilecek;

sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ise kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hakim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilecektir.Bir zarar sigortası türü olan zorunlu mali sorumluluk sigortasında sigortacı işletenin sorumluluğunu yine ancak sorumlu olduğu çerçevede karşılamakla yükümlüdür.

Bu bakımdan zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile işletenin poliçe limiti dahilinde tazminat sorumluluğunu yüklenen sigorta şirketi gerçek zarardan, işletenin ve eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru oranında sorumlu tutulabilecektir (Yargıtay -----. HD'nin 23.09.2019 t. ----sayılı kararı).

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesine göre işletenlerin, bu Kanun'un 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.

Aynı Kanun'un 85/1. maddesinde ise bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı düzenlenmiştir.

Kaza tarihinde yürürlükte olan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nda haksız fiil halinde müteselsil sorumluların dış ilişkisi 61.maddede düzenlenerek birden çok kişi birlikte bir zarara sebebiyet verdikleri veya aynı zarardan çeşitli sebeplerden dolayı sorumlu oldukları takdirde, haklarında müteselsil sorumluluğa ilişkin hükümler uygulanacağı kabul edilmiş; müteselsil sorumlar arasındaki iç ilişkisi ise 62.maddede düzenlenmiştir.

Müteselsil sorumluluğa ilişkin TBK'nın 162/1.maddesine göre ise müteselsil borçlulardan her biri, alacaklıya karşı borcun tamamından sorumludur. Aynı Kanun'un 163.maddesi gereğince borç tamamen ifa edilinceye kadar alacaklıya karşı bütün borçluların sorumluluğu devam eder. Alacaklı, borçluların birinden, bir kısmından veya hepsinden alacağını talep etme ve dava açma hakkına sahiptir.

Somut olayda usul ve yasaya uygun 22/05/2024 tarihli, 30/01/2024 tarihli bilirkişi raporlarında dava konusu kaza sebebiyle davacının aracında 22.200 TL değer kaybının meydana geldiği, davalı sigorta tarafından yapılan 4.467,57 TL düşüldükten sonra bakiye 17.732,43 TL alacağın kaldığının anlaşıldığı, kazanın meydana gelmesinde davacının kusurunun bulunmadığı davalı aracın %100 kusurlu olduğu, KTK 91 gereği davalıların davacıya karşı müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu dikkate alınarak davanın kabulüne karar verilmiş olup davalı sigorta yönünden bakiye poliçe limiti ile sorumluluğu sınırlandırılmıştır.

Kabulüne karar verilen tazminata davalı sigorta yönünden ödeme tarihinden, diğer davalılar yönünden ise haksız fiil tarihi olan kaza tarihinden itibaren davalı aracın hususi vasıflı olması sebebiyle yasal faiz işletilmiştir.