İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/301 K.2025/112

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/301

KARAR NO : 2025/112

DAVA

Kooperatif Üyeliğinin Tespiti

DAVA TARİHİ : 02/05/2023

KARAR TARİHİ : 18/02/2025

Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinin Tespiti davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ile davalılardan ---- arasında; --- -- Davalı Kooperatifteki 1 adet hissesinin devri hususunda protokol imzalandığını, Kooperatife ait arsa üzerinde müvekkili yüklenici ile anlaşıldığını, inşaat maliyetinin kooperatif üyeleri tarafından karşılanması sureti ile projenin yapımına başlandığını, davalı --- --- ise anılı kooperatifte bulunan hissesini ödenmeyen eski aidat borçlarının,

inşaat maliyet bedellerinin Müvekkili tarafından karşılanması ve ayrıca bunlara ilave hisse bedeli olarak 500.000-TL ödenmesi konusunda mutabık kalındığını ayrıca müvekkilinin protokol bedeli kadar vade günü de aynı 500.000-TL bedelli teminat senedi verdiğini, söz konusu protokolün 3. maddesi gereği devir bedeli 500.000-TL olup sözleşmede yazılı olduğu gibi 20.000-TL'si 10.12.2021 tarihinde, kalan 480.000-TL ise 05.12.2022 tarihinde olmak üzere tamamı vadesinde ve hatta vadesinden önce ödendiğini,

müvekkilinin devraldığı tarih itibari ile davalı kooperatife dilekçe ile başvuru yaparak davalı ----- hissesini satın aldığını geçmiş aidat borçlarının tarafına bildirilmesini ve bundan sonra bu üyeliğe dair tüm borç bildirinin kendisine yapılması yönünde bildrimde bulunduğunu, yazılı başvuru neticesinde de gerekli borç dökümleri kendisine davalı kooperatif tarafından teslim edilen davalının kooperatife karşı olan tüm aidat ve yapı maliyetleri ödediğini ve tahakkuk eden üyelikle ilgili tüm borçları da ödemeye devam ettiğini,

davalı kooperatif ve davalı ---- müvekkilinin hisse devrini yazılı beyan dilekçesi neticesinde yapı maaliyeti ve aidat borçlarının ödenmesi konusunda geçerliliğine itiraz etmediğini ve müvekkilinin bu ödemeleri yapmasını yaklaşık iki yıldır kabul etmişse de kati hisse devri aşamasına gelince her iki davalının da hiçbir gerekçe göstermeksizin çekilen ihtarlara rağmen devirden imtina ettiğini, taraflar arasında akdedilen hisse devri protokolünün 2. maddesine göre ---- davalının hissenin devri karşılığı 500.000-TL haricinde hisseye ait mevcut ve üyeliğe tahakkuk edecek tüm borcu üstlenmeyi kabul ettiğini, 15.11.2021 tarihli 131.000-TL,

21.11.2021 tarihli 120.000-TL, 06.10.2022 tarihli 120.000-T, 30.03.2022 tarihli 625.106,00-TL (---- hesabına 12.855-TL aktarılmıştır), 21.11.2022 tarihli 650.000-TL davalı ---- adına---- Kooperatif hesabına ödemeler yaptığını, ancak davalı -----, hem müvekkiline hissesini devrettiğini bildiğinden yıllarca kooperatif giderlerini ve yapı maliyetlerini müvekkiline ödetmiş hem de sözleşme bedelinin tamamını ifa eden müvekkilinin sayısız çağrısına rağmen resmi devir için başvuru yapmadığını,

sözlü ve harici çağrılarına karşılık alamayan davacının --- Noterliği'nin ----- yevmiye nolu ve 05/12/2022 tarihli ihtarnamesi ile Davalı ----ihtarname keşide ederek resmi hisse devrini gerçekleştirmek üzere Davalı ----- Kooperatifi yönetimine başvuru ve uhdesinde bulunan 500.000-TL bedelli teminat senedinin tebliğ tarihinden 1 iş günü içinde taraflarına iadesini talep etmiş, bahse konu ihtarname;

muhatabına 07.12.2022 tarihinde tebliğ edilmişse de ----- tarafından hisse devrinin yapılması amacıyla harekete geçilmediğini, ayrıca teminat senedinin de taraflarına iade edilmediğini, davalının kötü niyetli olduğunu müvekkili tarafından davalı Kooperatif'e hitaben; tüm bu süreci anlatan--- Noterliğinin ----- Aralık 2022 tarihli ----- yevmiye nolu ihtarnamesi keşide edilerek davalı ---- ait 1 adet kooperatif hissesinin müvekkili adına tescilinin yapılması,

aksi halde her türlü dava, şikayet ve fazlaya dair her türlü yasal haklarının saklı kalmak kaydıyla yargı yoluna başvuracaklarının ihtar edildiğini, davalı Kooperatifin de hissenin devri bakımından herhangi bir gerekçe sunmadığını ve devir işlemlerini de gerçekleştirmediğini, ------ görünen hissesinin Müvekkile ait olduğunun tespiti ile devir işlemlerinin yapılmasına ve müvekkile ait hisseye yargılama sırasında üçüncü kişilere devrini önlemek amacıyla ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmesini, tüm edimlerini eksiksiz yerine getiren müvekkili, devir bedeli olan 500.000-TL'nin tamamını davalı ----- hesabına ödemeyi gerçekleştirdiğini,

davalıdan satın aldığı hisseye denk gelen kooperatif aidatlarını, tüm genel kurullarda kabul edilen inşaat yapımına ilişkin KDV, stopaj ödemelerini, genel giderleri, aidatları ve ek inşaat maliyeti olan 650.000-TL'yi kooperatif hesabına peşinen ödediğini, taraflar arasında anılı sözleşmenin 4 nolu maddesi gereği tüm satış bedelinin ödenmesine müteakip resmi hisse devrinin yapılması gerekmekte ise de yukarıda anlatıldığı üzere resmi hisse devri için müvekkili tarafından uzun uğraşlarda bulunulduğunu ancak halen hisse devri yapılmadığını müvekkiline ait hissenin üçüncü kişilere devrini önlemek amacıyla ihtiyati tedbir konulmasına,

davalı----- hissesini devraldığını ve tüm edimlerini yerine getirdiğinin kabulü ile davalı kooperatifin üyesi olduğunun tespitine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı ----- vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davacı arasında 30.12.2021 tarihli geçici devir protokolü yapıldığını, işbu protokole göre müvekkilinin kooperaftifteki haklarına karşılık davacı tarafından müvekkiline 30.12.2021 tarihinde 20.000,00 TL ödendiğini, 31.12.2022 tarihinde ise 480.000,00 TL ödemeyi taahhüt ettiğini, davacı tarafın müvekkilinin yıllar geçmesine rağmen evine kavuşamamış olmasından, dolayısıyla artık bu kooperatifin amacını yerine getireceğinden duyduğu şüpheden, ayrıca bu konudaki deneyimsizliğinden faydalanarak kooperatif hissesinin değerinin çok çok altı bir bedel ile devri konusunda ikna ettiğini,

davacı yanın aynı zamanda bahsi geçen yapı kooperatifinde yüklenici olduğunu ve kooperatif yönetimi ile birlikte hareket ederek üyelerin haklarını gasp ettiklerini, bu konuda gerek kooperatife gerekse davacıya açılmış olan bir çok derdest dava bulunduğunu, taraflarınca davaya konu devir protokolünün gabin sebebi ile iptali talepli olarak 18.10.2022 tarihinde ---- Asliye Hukuk Mahkemesi----- Esas sayılı dava ikame edildiğini, işbu davanın derdest olduğunu, bu nedenle huzurdaki dosyanın bekletici mesele yapılmasını talep ettiklerini,

davacı tarafın kanuna uygun bildirim yükümlülüğünü yerine getirmediği ve sözleşmenin iptali davası da derdest olduğu halde bu davayı ikame etmesi köyü niyetli ve hukuka aykırı olup işbu davanın reddi gerektiğini, yargılama harç ve masrafları ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Diğer davalı, Sınırlı Sorumlu --- Kooperatifi kendisine yapılan tebliğe rağmen davacı vekilinin dava dilekçesine cevap vermemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle, kooperatif üyeliğinin tespiti davasıdır.

Mahkemece yapılan yargılama sırasında taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri bulunduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.Bilirkişi tarafından verilen raporda özetle, "Davacı ile davalı ----- arasında geçerli bir kooperatif hisse devri protokolü olduğu, davacının devir protokolü gereği yükümlülüklerini yerine getirdiği davacı ile davalı arasında yapılan hisse devrinin davalı kooperatife bildirildiği, davacının Kooperatif tarafından zimni olarak üye kabul edildiği,

" şeklinde rapor sunulmuştur.1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun "Ortaklığa girme şartları ve ortak sayısı" başlıklı 8.maddesinde. "Kooperatif ortaklığına girmek için gerçek kişilerin medeni hakları kullanma yeterliliğine sahip olmaları gerekir. Ortak olmak isteyen gerçek ve tüzelkişiler, kooperatif anasözleşmesi hükümlerini bütün hak ve ödevleriyle birlikte kabul ettiklerini belirten bir yazı ile kooperatif yönetim kuruluna başvururlar.

Kooperatif, ortaklarına kendi varlığı dışında şahsi bir sorumluluk veya ek ödemeler yüklüyor ise ortak olmak isteği, bu yükümlerin yazılı olarak kabul edilmesi halinde değer taşır.Yönetim Kurulu; ortaklar ile ortak olmak için müracat edenlerin anasözleşmede gösterilen ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadıklarını araştırmak zorundadır.

Yapı kooperatiflerinde konut, işyeri ve ortak sayısı genel kurulca belirlenir. Yönetim Kurulu, genel kurulca kararlaştırılan sayının üzerinde ortak kaydedemez.",

"Ortağın ölümü ve ortaklığın devri" başlıklı 14.maddenin 2.fıkrasında. "Ortaklık devredilebilir. Yönetim kurulu, ortaklığı devralan kişinin ortaklık niteliklerini taşıması halinde, bu kişiyi ortaklığa kabul eder." hükümleri yer almaktadır. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun "Ortaklık Senedi" başlıklı 18.maddesinde. "Her ortağın üyelik haklarının, ada yazılı ortaklık senedi ile temsil olunması şarttır.

Bu senede kooperatifin unvanı, sahibinin adı ve soyadı, iş ve konut adresi, kooperatife girdiği ve çıktığı tarihler yazılır.Bu hususlar, senet sahibi ile kooperatifi temsile yetkisi olan kimseler tarafından imzalanır. Ortağın yatırdığı veya çektiği paralar tarih sırasiyle kaydedilir. Bu kayıtlar kooperatifin ödediği paralara ait ise ortak imza eder. İmzalı ortak senedi makbuz hükmündedir.

Mezkür senet anasözleşmeyi ihtiva etmek şartiyle ortaklık cüzdanı şeklinde de düzenlenebilir. Ortaklık senetleri kıymetli evrak niteliğinde olmayıp sadece beyyine vesikası hükmündedir." düzenlemesi yer almakta olup kooperatif ana sözleşmesindeki düzenleler de aynı doğrultudadır.1163 sayılı Kooperatifler Kanunun ikinci bölümünde, ortaklık sıfatının kazanılması ve kaybedilmesi üst başlığı ile, “8.” maddede ortaklığa girme şartları düzenlenmiştir.

Birinci fıkrada, kooperatif ortaklığına girmek isteyen gerçek ve tüzel kişilerin, kooperatif ana sözleşmesi hükümlerinin bütün hak ve ödevleri ile birlikte kabul ettiklerini belirten bir yazı ile kooperatif yönetim kuruluna başvurulacağı, İkinci fıkrada, yönetim kurulunun, ortaklar ile ortak olmak için müracaat edenlerin anasözleşmede gösterilen ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadığını araştırmak zorunda olduğuna yer verilmiştir.

Ayrıca kooperatif ortaklığı, kooperatif yetkili organlarının bu hususta alacağı açık bir kararla gerçekleşebileceği gibi, bu hususta açık bir karar olmasa bile kooperatifin bu kişi ile üyesi sıfatıyla yazışmalar yapması, onu genel kurullara çağırması, belirli miktarda ödeme kabul etmesi veya konut tahsis ve teslim etmesi ve tadilata izin vermesi, tahliye etmemesi, ecri misil istememesi şeklinde somut ilişkiler ile zımnen de gerçekleşebilir. ( Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 11/11/2015 tarih ---- Esas ---- Karar sayılı ilamı)

Somut olayda, -----.Noterliği’nce 20.06.2013 tarih ve ----- yevmiye no.lu Üye Defteri’nde davacı ----- 22.04.2013 tarihinde üye kaydedildiği, davalı --- ilçesi ----- mevki pafta 12 parsel ----- blok -----Daire 2 adresindeki dairenin tahsis edildiği, 2022 yılına kadar yaptığı aidat ödemelerin de sayfalarına işlendiği, davalı --- ile ----- Şirketi arasında Geçici Devir Protokolü imzalandığı, Geçici Devir Protokolünde davalı kooperatif hissenin devri karşılığında, yüklenici -----Şirketi mevcut üyeliğe tahakkuk edecek borcu üstlendiği,

Protokolün 4. Maddesinde “Protokolün yapımından itibaren …no.lu hisselerin tüm hak ve borçları ----- geçecek ancak resmi devir tüm devir bedelinin ödenmesinden sonra yapılacaktır. ------… no.lu üyelik hisseleri devrolacak, teslim edilecek daire üyeliği adına olacaktır." şeklinde düzenleme yer aldığı, davacının 10.12.2021 Tarihinde 20.000 TL, 5.12.2022 Tarihinde 480.000 TL devir bedelini davalı ----- ödediği, dolayısıyla devir protokolündeki yükümlülüklerinin davacının yerine getirdiği,

davalı ------Kooperatifi’nin 2021 ve 2022 yılları ticari defter kayıtları incelendiğinde davalı ---- adına kooperatif üyesi niteliğiyle ------Ortaklardan Alacaklar hesap kodu altında cari hesaplar açıldığı, borç tahakkuku ve ödemelerin yapıldığı, davalının kooperatif inşaat taahhüt işini üstlenen----- Şirketi ile imzalanan Geçici Devir Protokolünde davalı kooperatif hissenin devri karşılığında, yüklenici firma -----Şirketi mevcut üyeliğe tahakkuk edecek borcu üstlendiği, davacı ---- yapılan protokol uyarınca tüm Kooperatif borçlarını (protokolden önce ve sonra oluşanları) ödediği, Kooperatif Genel Kurul toplantısına davet edildiği,

hazirun listesinde isminin bulunduğu, davalı ------ tarafından devir protokolünden sonra hiç bir ödeme yapılmadığı, Kooperatife yönelik hiç bir işlem yapmadığı, bu durumun aksini ispat edecek bir delilin davalı tarafından sunulmadığı, yukarıda belirtilen Yargıtay HGK kararında da da belirtildiği üzere davacının genel kurula çağrılması, davalı adına ödemeler yapması bir bütün olarak değerlendirildiğinde davacının kooperatif üyeliğinin zimni olarak kabul edildiği kanaatine varılmakla davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Davalı ----- tarafından gabin sebebiyle davaya konu devir sözleşmesinin iptali veya uyarlanmasına ---- mahkememizce bekletici mesele yapılmıştır. ----- Asliye Hukuk Mahkemesinin ----- Sayılı dosyasında devir sözleşmesindeki bedelin sözleşme tarihindeki değerlere uygun olması sebebiyle davanın reddine karar verildiği, kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği görülmüştür.