İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/74 K.2024/870

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/74

KARAR NO : 2024/870

DAVA

Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 16/04/2021

KARAR TARİHİ : 28/11/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 1978 yılından bu gününe madeni yağ kapsamında dünya çapında beş kıtada hizmet veren, faaliyetini ---- merkezde sürdüren büyük bir şirket olduğunu, müvekkili ile davalı arasında 06/10/2018 tarihinde imzalanan belirsiz süreli iş sözleşmesinde satış temsilcisi olarak belirlendiğini, taraflar arasındaki sözleşme uyarınca sözleşmenin sona ermesinden 2 yıl süre ile benzer ve ilgili bir işyerinde çalışması halinde işçinin işverene 50.000 USD cezai şart ödeyeceğinin öngörüldüğünü,

taraflar arasında imzalanan sözleşme içeriği maddeye rağmen davalı işçinin davacı şirketten ayrıldıktan hemen sonra rakip firmada işe başladığına ve satış yaptığına dair bilgiler edindiklerini, durumun öğrenilmesi üzerine davalı işçi adına ----.

Noterliğinden 12/11/2020 tarih ve --- yevmiye numaralı ihtarnamenin keşide edildiğini, davalının ödemeye yanaşmadığı gibi eylemlerine de devam ettiğini bildirdiğinden bahisle davalının iş sözleşmesinde yer alan haksız rekabet koşuluna uymaması sebebi ile şimdilik 20.000,00 TL cezai şartın ihtarname ile temerrüte düşmüş olduğundan temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; eldeki davanın belirsiz alacak davası olarak ikame edilemeyeceğini, davacı tarafın taleplerinin zamanaşımına uğradığını, davanın temelinin iş hukuku ve borçlar kanununun iş sözleşmesine ilişkin hükümleri olduğundan mahkememizin görevli olmadığını beyanla davanın usulden reddini talep etmiştir.

ISLAH

Davacı vekilince sunulan 15/10/2024 tarihli dilekçe ile cezai şart taleplerini 30.000,00 TL artırarak davaya 50.000,00 TL üzerinden devam ettiklerini bildirmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME ve GEREKÇE: Dava, iş akdinin feshinden sonra işçinin rekabet etmeme yasağına aykırı davranışları iddiasına dayalı cezai şartın tahsiline ilişkin alacak davasıdır.

Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporu ile huzurdaki uyuşmazlığın rekabet yasağı sözleşmesinden kaynaklandığı, davalının davacı şirkette satış temsilcisi pozisyonunda çalışırken istifa ederek davacının rakibi konumundaki dava dışı bir firmada çalışmaya başladığı, davalının davacı şirketteki konumu itibariyle ticari sır niteliğindeki bilgilere vakıf olduğunun iddia edildiği,

rekabet yasağının geçerli olarak kurulduğundan bahsedilebilmesi için bu konuda davacının korunmaya değer menfaatinin bulunması gerektiği, rekabet yasağının geçerli olarak kurulduğu varsayımında, rekabet yasağına ilişkin düzenlemenin yer, konu ve zaman bakımından değerlendirmeye tabi tutulması gerekeceği, somut olayda rekabet yasağının süre olarak 2 yıllık bir sınırlama öngördüğü, bölge olarak ---- ve ---- illerinin belirlendiği ve konu olarak davacının faaliyet alanının getirildiği,

getirilen bu sınırlamaların davalının çalışma özgürlüğünü ortadan kaldırır nitelikte olduğunun kabulü halinde Mahkemece rekabet yasağı sözleşmesine müdahale edilebileceği, rekabet yasağına aykırılığın yaptırımını sözleşmede cezai şart olarak belirlendiği,

davalının sözleşmede belirlenen cezai şartı ödemekle yükümlü olacağı, cezai şartın aşırı olduğu halde bunun indirilmesi konusunda nihai takdirin Sayın Mahkemenizde olduğu sonuç ve kanaati bildirilmiştir.Mahkememizce dinlenilmesine karar verilen davacı tanığı ---- mahkememiz 02/11/2023 tarihli celsesinde "..davalı benimle aynı dönemde davacı şirkette çalışıyordu, satış temsilcisiydi, mali işler müdürü olarak hala davacı şirkette görev yapıyorum, şirket madeni yağ üretimi yapıyor, davalı taraf satış politikalarını, satış fiyatlarını, müşterilerimizi, satışla ilgili tüm bilgilere vakıftı, işten çıkış sürecini hatırlayamıyorum,

nasıl çıktığı ile ilgili bir bilgim yok, şu anda tam hatırlayamamakla birlikte bir ----- görüşmesi gördüm, bizim müşterimize satış yapmaya çalışıyordu. " şeklinde beyanda bulunmuştur.

Mahkememizce talimat yolu ile dinlenilmesine karar verilen davacı tanığı ---- Asliye Ticaret Mahkemesinde "...Davacı firmadan halen çalışıyorum. Davalı ---- satış temsilcisi olarak firmamızda çalışıyordu. Firmamızda 1 yıl kadar çalıştı. Satış ile alakalı bilgileri, müşteri bilgileri ve fiyat ile ilgili bilgileri vardır. Davacı firma -----, madeni yağ üretim ve satışını yapıyordu. ---- üretim işinde bulunmuyordu.

Davacı firmaya girerken ben de rekabet yasağı sözleşmesi imzalamıştım. Her işçiye imzalatılıp imzalatılmadığını bilmiyorum. Bildiğim kadarıyla ---- 3 yıl önce davacı firmadan ayrılmıştır. Ancak ne şekilde ayrıldığını bilmiyorum. Davalı firmamızdan ayrıldıktan sonra iletişimim olmamıştır. Ne kadar boşta kaldığını ve ne kadar süre sonra işe girdiğini bilemiyorum. Ancak işe girdiği firmanın davacı firma ile aynı sektörde olduğunu biliyorum.

Bildiğim kadarıyla davalının çalışmaya başladığı firma da ---- bulunmaktadır. Firmamız Türkiye ve Dünya çapında bir firmadır. Davalının çalışmaya başladığı firmanın faaliyet alanı vs.diğer bilgilerini bilemiyorum. Benim bilgi ve görgüm bundan ibarettir. Tanık ücreti talebim yoktur" şeklinde beyanda bulunmuştur.

Taraflar arasında imzalanan 06/10/2018 tarihli belirsiz süreli iş akdinin 15.5 maddesinde 50.000 Amerikan Doları Cezai tazminat ödemekle yükümlüdür.'' şeklinde düzenleme yer aldığı görülmüştür.6101 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 1.maddesi uyarınca, "Türk Borçlar Kanunu'nun yürürlüğe girdiği tarihten önceki fiil ve işlemlere, bunların hukuken bağlayıcı olup olmadıklarına ve sonuçlarına, bu fiil ve işlemler hangi kanun yürürlükteyken gerçekleşmişse, kural olarak o kanun hükümleri uygulanır".Yine aynı Kanun'un 4.maddesi uyarınca,

"Türk Borçlar Kanunu'nun yürürlüğe girmesinden önce gerçekleşmiş olup da Türk Borçlar Kanunu'nun yürürlüğe girdiği sırada henüz herhangi bir hak doğurmamış fiil ve işlemlere Türk Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır".Taraflar arasındaki sözleşmenin hem hizmet ilişkisinin devamı sürecinde geçerli olan bir hizmet sözleşmesini, hem de hizmet sözleşmesi sona erdirdikten sonra da yükümlülükler öngören bir rekabet etmeme sözleşmesini ihtiva ettiğinin kabulü gerekir.

Olaya uygulanması gereken TBK.'nın 445/1.maddesi uyarınca, "Rekabet yasağı, işçinin ekonomik geleceğine hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde, yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremez ve süresi, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz".

Aynı maddenin 2. fıkrasına göre ise "Hakim, aşırı nitelikteki rekabet yasağını, bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve iş verenin üstlenmiş olabileceği karşı edimi de hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir". TBK.'nın 445.maddesinde düzenlenen geçersizlik hali özel norm niteliğinde olup kesin hükümsüzlük olarak değerlendirilemez.

Hakimin müdahalesi ile giderilebilecek bir hükümsüzlük hali olduğunun kabulü gerekir (Yargıtay ---H.D.'nin -----.sayılı, 16.06.2016 tarihli kararı).

Bu açıklamalar ışığında somut olaya bakıldığında, davalının davacıya ait işyerinde satış temsilcisi olarak çalışmakta iken istifa sonucu işten ayrıldığı, akabinde davacı ile aynı konuda ve yerde faaliyet gösteren dava dışı---- şirketinde işe başladığı hususunda ihtilaf olmayıp, davacı şirketin işten ayrılmalar öncesinde kar etmekte iken akabinde zarara geçtiği bilirkişilerce yapılan mali incelemelerde tesbit edildiği gibi, istifa dilekçesinde herhangi bir neden gösterilmediği, davalının işten ayrılmasında, davacının ekonomik küçülmeye girdiği, ekonomik sıkıntılar nedeniyle işçilik haklarını ödemekte güçlük yaşadığı,

bu nedenle işten ayrılmak zorunda kalındığı ileri sürülmüş ise de, dosyada alınan bilirkişi raporu içeriğine göre, davalının çalıştığı dönemde davacı şirketin ekonomik darboğazda olmadığı, bilançosunun iyi durumda olduğunu anlaşıldığı, davacının başka işçileri işten çıkarmasının söz konusu olmayıp, toplu işçi istifaların olduğu gözetildiğinde, davalının davacıdan kaynaklanan haklı sebeplerle işten ayrıldığına dair savunmasını dosya kapsamı itibariyle kanıtlayamamıştır.

Rekabet sözleşmesinin geçerli olabilmesi için coğrafi sınırlama yapılması zorunlu olmakla birlikte eğer sınırlama yapılmamışsa coğrafi sınır tüm Türkiye'dir. Dava konusu sözleşmede coğrafi sınırın kapsamı, Türkiye coğrafi bölgelerinin tamamını kapsadığından TBK.'nın 445/2.maddesi uyarınca hakim tarafından kapsam olarak yani coğrafi sınır yönünden sınırlandırılmalıdır.

Sınırlandırma yapılırken davalının davacı nezdinde çalıştığı il sınırlarının esas alınması hakkaniyete uygun görülmüştür. Davalı, ----- davacı iş yerinde çalışırken, rekabet yasağı sözleşmesini imzaladığına göre, rekabet yasağı hükmünün ---- ili için geçerli olduğunun kabulü gerekir.

Davalı ---- çalışması için rekabet etmeme taahhüdünde bulunduğuna ve işten ayrıldıktan sonra da ---- aynı faaliyet kolunda faaliyet gösteren dava dışı ----- şirketinde işe başladığına göre, rekabet yasağı hükmünün geçersiz olduğunun ileri sürülmesi aynı zamanda TMK.'nın 2.maddesine de aykırıdır.Diğer yandan, davalının davacı şirkette “Satış Temsilcisi” pozisyonunda çalışmakta iken, istifa sonucu işten ayrılarak dava dışı şirketinde benzer pozisyonda işe başladığı tarafların kabulünde olduğuna göre, davalının davacıyla aynı faaliyet kolundaki,

aynı müşteri portföyü ile iş yapan benzer pozisyonda çalışmakla rekabet yasağını ihlal ettiğinin kabulü gerekir.

Zira, davacı şirketteki pozisyonu itibariyle ortak müşteri portföyü ve benzer ürün isim ve içerik bilgilerine sahip olan davalı işçinin, davacı şirketin gizli bilgilerine sahip olarak, ekonomik alanda davacı şirketi önemli ölçüde zarar yönünde etkileyebileceği dinlenen tanık beyanları bilirkişi raporu tüm dosya kapsamından sonuç ve kanaati hasıl olmakla somut olayda davalı işçinin rekabet yasağını ihlal ettiğinden davacının cezai şart talebi yerinde bulunmakla sözleşmedeki miktarın altında talepte bulunulduğundan takdiri indirim yapılmayarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

(Yargıtay ----. H.D.'nin ----- sayılı, 30.03.2016 tarihli kararı)

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

Davanın KABULÜ İLE,

1-50.000,00-TL cezai şartın 17/10/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

2-Alınması gerekli karar ve ilam harcı olan 3.415,50 TL'nin dava açılırken davacı tarafça peşin olarak yatırılan 341,55 TL ve ıslah ile yatırılan 513,00 TL olmak üzere toplam 854,55 TL'nin mahsubu ile bakiye kalan 2.560,95 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

3-Davacı tarafından yatırılan 59,30 TL başvurma harcı, 341,55 TL peşin harç ve 513,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 913,85 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Davacı tarafından yapılan 3.000,00 TL bilirkişi ücreti, 298,25 TL posta gideri olmak üzere toplam 3.298,25 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT' ye göre belirlenen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

7-Suçüstü ödeneğinden karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

8-Kararın kesinleşmesi halinde kullanılmayan gider avansının ilgili tarafa iadesine,Dair davacı vekilinin (e-duruşma) yüzüne karşı, davalı ---- vekilinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde ---- Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.