İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/401 K.2026/414

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2025/401 Esas

KARAR NO : 2026/414

DAVA

Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 09/05/2025

KARAR TARİHİ : 05/05/2026

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ------------ Caddesi'nde 03.02.2025 tarihinde 1 No'lu davalıya ait, 2 No'lu davalının sevk ve idaresindeki ---------- plaka sayılı aracın; müvekkiline ait ---------- plaka sayılı araca çarpması sonucunda maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiş olup işbu kaza neticesinde tanzim edilen Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağına göre davalı araç sürücüsünün tam ve asli kusurlu olarak tespit edilmiş olduğunu, kaza sonucunda müvekkilinin aracında ağır hasar oluştuğunu, davaya konu trafik kazası neticesinde müvekkilinin aracında değer kaybı oluştuğunu,

aracın tamirde kaldığı süre boyunca hak mahrumiyetinin oluştuğunu, müvekkilinin mağduriyetinin davalılar tarafından giderilmesi gerektiğini beyanla; davanın kabulü ile yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesine talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA Davalı --------- vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkili Mahkemenin -------- Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, Huzurdaki davada davacı tarafından müvekkili şirket adına kayıtlı finansal kiralama konusu -------- plakalı aracın araç mahrumiyet bedeli tahsili talepli olduğunu, müvekkili şirketin Finansal Kiralama alanında iştigal eden bir finans kuruluşu olup kanunen malın onarımı masraflarından sorumlu olmadığını, müvekkili şirket ile ihbar olunan -------- Şirketi arasında Finansal Kiralama Birliği'nde -------- tescil numarası ile tescilli.

31.08.2023 tescil tarih ve -------- sözleşme numaralı Finansal Kiralama Sözleşmesi akdedilmiş olup, bu sözleşme ile davaya konu -------- plakalı araç bu şirkete kiralanmış ve zilyetliğin teslim edildiğini, malın kullanımı ile ilgili 3. kişilere karşı verilen her tülü zarardan kiracının sorumlu olduğunu beyanla; davanın müvekkili şirket yönünden reddine karar verilmesine, vekalet ücreti ve masrafların davacı yan üzerine bırakılmasını talep etmiştir.

Diğer davalı --------- kendisine yapılan usulüne uygun tebliğe rağmen davacı yanın dava dilekçesine cevap vermemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle, meydana gelen trafik kazası nedeni ile oluşan hasar tazminatı, değer kaybı ve araç mahrumiyet bedelinin tahsiline yönelik olarak açılan tazminat davasıdır. Mahkemece yapılan yargılama sırasında taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri bulunduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Bilirkişi tarafından verilen raporda özetle.

"Dava konusu olayın Kara Yolları Trafik Kanunu kapsamında trafik kazası olduğu, davalı yan -------- plakalı otomobil aracın şoförü olan --------- 2918 Sayılı Kara Yolları Trafik Kanununun da Madde 84'ü ihlal ettiği nedeni ile asli ve tam olarak %100 kusurlu olduğu, davacı yan --------- plakalı otomobil aracın şoförü olan --------- kazanın oluşumunda üzerine atfı kabul kusuru bulunmadığı,

--------- Plakalı aracın hasar onarım bedeli yönünden yapılan piyasa araştırmaları neticesinde davacı yan tarafından delil olarak sunulmuş talep edilen -------- ekspertiz tarafından düzenlenmiş ekspertiz raporunda belirtilen yedek parça işçilik ve KDV dahil hasar onarım bedeli olan 38.523,35 TL” nin kadri maruf kabul edilebilir olduğu, hasar onarım tutarı yönünden davalı yan aracının sigorta şirketi ---------Ş. tarafından ZMMS poliçe limiti olan 200.000 TL üzerinden 16/06/2025 tarihinde 37.964,84 TL * 7.982,86 TL * 3.876,72 TL ödeme yapılmış olduğu anlaşılmış olup bakiye hasar tazminatı bulunmadığı,

--------- plakalı araç değer kaybı: 12.000 TL, dava konusu aracın 03.02.2025 tarihli kaza nedeni ile 38.523,35 TL hasara uğramış olduğu, kaza nedeni ile arka panel onarım, arka tampon değişim boya işlemlerinin yapılmış olması nedeni ile Yargıtay İçtihatlarına göre değer kaybının 12.000 TL olabileceği, davalı yan aracının sigorta şirketi ---------Ş. tarafından ZMM poliçe limiti olan 200.000 TL üzerinden 16/06/2025 tarihinde 12.000 TL ödeme yapılmış olduğu anlaşılmış olup bakiye değer kaybı tazminatı bulunmadığı,

davaya konu --------- plakalı aracın piyasa rayiç bedeli, Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre nispi metotlar kullanılarak hesaplanmıştır.

Bu hesaplamada otomotiv alım satım piyasasında --------- model --------- marka -------- Plakalı aracın alış satış fiyatları, sanal ortam üzerinden yapılan araç alış satış işlemleri, aracın yaşı, kilometresi, hasarlı ve değişen parçaları, Hazine ve Maliye Bakanlı tarafından faaliyetleri yürütülen -------- Sigorta Birliği Kasko Bedeli listesi dikkate alınarak hesaplanmıştır. (Nisbi Yönteme Göre.

Ödenecek Bedel-Kararlaştırılan Bedel(Satış Bedeli) x(çarpı) Ayıplı Değer (bölü) Ayıpsız Bedel şeklinde orantı kurularak bulunan rakamın, satış bedelinden mahsubu ile bulunan miktar olduğundan, bu şekilde hesaplama yapılmasının istenmesine, Kararlaştırılan Bedel (Satış Bedeli) - 770.000 TL, Ayıplı Değer, Ayıpsız Bedel, 770.000 TL * 758.000 TL / 770.000 TL = 758.000 TL, 770.000 TL - 758.000 TL = 12.000 TL, dava konusu aracın davaya konu hasarının tamir edilmiş hali ile Yargıtay İçtihatlarına göre oluşan değer kaybının 12.000 TL olduğu,

Yargıtay tarafından uyuşmazlık durumlarında kullanılan NİSBİ HESAP formülü ile yapılan hesaplamada da 12.000 TL çıktığı ve bu tutarın kabul edilebilir olduğu, davalı yan aracının sigorta şirketi ---------Ş. tarafından ZMM poliçe limiti olan 200.000 TL üzerinden 16/06/2025 tarihinde 12.000 TL ödeme yapılmış olduğu anlaşılmış olup bakiye değer kaybı tazminatı bulunmadığı kanaatine varılmıştır. --------- plakalı aracın davaya konu maddi hasarlı trafik kazası nedeni ile makul hasar onarım süresi dikkate alındığında Hak Mahrumiyet Bedelinin4 gün * 1.100 TL =4.400 TL olduğu,

hak mahrumiyet bedeli yönünden davalı yan aracının sigorta şirketi --------Ş. tarafından ZMM poliçe limiti olan 200.000 TL üzerinden herhangi bir ödeme yapılmamış olduğu, davacı yan tarafından delil olarak sunulan --------- tarafından düzenlenmiş ekspertiz raporunda belirtilen hasar onarım tutarı ve hak mahrumiyet bedelinin kaza tarihi ve hasar ile uyumlu olması nedeni ile iştirak edilmiş olup, talep değer kaybı bedelinin uyumlu olmaması nedeni ile iştirak edilmemiştir. " şeklinde rapor sunulmuştur 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda kural olarak araç işleteninin sorumluluğu tehlike sorumluluğu olarak kabul edilmiştir.

Anılan Kanunun 85/I.maddesine göre;“Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”Bu fıkradan çıkan sonuç şudur ki; motorlu araç işleten, motorlu aracın işletilmesinden doğan zarardan kusuru olmasa bile sorumludur.

Buradaki sorumluluk kusura dayanmayan ağırlaştırılmış objektif sorumluluktur (tehlike sorumluluğu).Bu sorumluluktan kurtuluş beyyinesi ise aynı Kanunun 86/I.maddesinde şöyle belirlenmiştir.“İşleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur.”

Yine aynı Kanunun 85/son fıkrasında, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” denilmiştir. Bu fıkrada eylemlerinden sorumlu olduğu kişiler, “araç sürücüsü” ve de “aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişiler” ortaya çıkmış bulunmaktadır. Şu var ki, “araç sürücüsü” ve “aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin”, “işletenin eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin” kapsamında yer aldığı su götürmez. İşte araç işleteninin sorumluluktan kurtulması için, eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, yasanın deyimi ile kusurları bulunmadığını da kanıtlaması gerekecektir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” denilmektedir.2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır. Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir.

Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir.

İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devredilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda,

o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir.

Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir.

Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır.Açıklamalardan sonra somut olaya gelince; davalı --------Ş yani araç malikinin, aracını 22/09/2023-15/10/2025 tarihleri arasında uzun süreli kiralama sözleşmesi ile dava dışı--------- kiraladığı, kira sözleşmesi --------- sistemine bildirdiği, kira sözleşmesinin 3.kişileri bağlayıcı mahiyette olduğu, uzun süreli sayılması gereken kira sözleşmesi gereğince de davalı kayıt malikinin işleten sıfatının bulunmadığı,

işleten sıfatının dava dışı ---------- ait olduğu anlaşılmıştır. Hal böyle olunca davalı ---------Ş yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.

Zarar gören davacının, davasını açmadan önce işletenin trafik kaydında adı yazılı kişi olup olmadığı konusunda bir araştırma yapmakla yükümlü olmadığı, olağan olanın, davanın trafik kaydında adı yazılı kişiye yöneltilmesi olduğu, davacının, araç maliki olan davalıya karşı dava açmasında kusuru bulunmadığı göz önünde bulundurularak davalı --------Ş lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Somut olayda dava konusu kazanın meydana gelmesinde davacının kusurunun bulunmadığı, davalı araç sürücüsünün %100 kusurlu olduğu, davacının aracının tamirinin 4 gün süreceği, bu sebeple de davacının 4.400 TL araç mahrumiyet zararının doğduğu anlaşılmakla yukarıda yapılan açıklamalar da dikkate alındığından davacının doğrudan ve dolaylı zararlarından araç sürücüsünün sorumlu olduğu kanaati ile araç mahrumiyet zararına ilişkin talebin kabulüne karar vermek gerekmiştir. Davacının hasar ve değer kaybına yönelik zararlarının dava dışı --------- tarafından karşılandığı, bakiye hasar ve değer kaybı alacağı bulunmadığından davacının hasar ve değer kaybı tazminatı taleplerinni reddine karar verilmiştir.