İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/1104 K.2020/575

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

2019/1104 Esas

KARAR NO : 2020/575

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ : 25/12/2019

KARAR TARİHİ : 29/12/2020

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin işyerinde çıkan yangın sebebi ile mükelleflerine ait ticari işletme defterlerinin büyük bir kısmını zarar gördüğünü, yangına ilişkin itfaiye raporu, polis tutanağı, Kadıköy------yevmiye numaralı yangın sonucu işyeri durum tespit tutanağı ve yangına ait fotoğrafların bulunduğunu, bu nedenle yangın öncesi geçmiş yıllara ait mükellefinin tüm defter, fatura ve sair belgelerin tam ya da kısmi zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

Deliller

-----Dairesine yazılan müzekkere cevabı dosya arasına alınmıştır.

Kadıköy-----. Noterliğine yazılan müzekkere cevabı dosya arasına alınmıştır.

İstanbul Anadolu ------. Sulh Hukuk Mahkemesinin ------- sayılı dosyası dosya arasına alınmıştır.

Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe:

Dava, TTK 82/7 maddesi hükümleri gereğince açılan zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6100 sayılı HMK'nın 114. Maddesinde dava şartları düzenlenmiş olup , maddenin 1.fıkrasının (d) bendinde "tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hallerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması"na yer verilmiştir. Aynı kanunun 115.maddesinin 1.ve 2.fıkralarında ise "Mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder" düzenlemesine yer verilmiştir.

Dava dilekçesi, müzekkere yanıtları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, her ne kadar davacı tarafça, mükelleflerine ait ticari işletme defterlerinin büyük bir kısmının yangında zarar gördüğünden bahisle zayi belgesi verilmesi talep edilmiş ise de, 6102 Sayılı TTK 82. maddesi uyarınca bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içerisinde ziyaa uğraması halinde zayi olduğuna dair belge verilmesinin talep olunabileceğinin düzenlendiği,

dava dilekçesindeki anlatıma göre davacının tacir olmayıp, ticari defterlerin sahibi olan mükelleflerin muhasebecisi olduğu, zayi belgesi verilmesini ilgili tacirin kendisinin istemesi gerektiği, bu hali ile muhasebeci olan davacının, mükellefleri olan tacirler adına dava açamayacağı anlaşılmakla, somut olayda dava şartı eksikliği olduğundan,

dava şartlarının yargılamanın her aşamasında hakim tarafından re'sen gözetilmesi gerektiğinden ve bu eksikliğin HMK 115'te belirtilen giderilebilecek eksikliklerden olmadığından davanın aktif husumet ehliyeti yokluğundan 6100 sayılı HMK 114/1-d ve 115/2 maddeleri gereğince usulden reddine karar vermek gerekmiştir.

Ayrıca her ne kadar davacı vekili --- tarihli duruşmada mazeret dilekçesi sunmuş ise de tüm dünyayı etkisi altına alan ----:Davanın hasımsız niteliği, yargılamada hedef sürenin sağlanması, dava şartlarının dosya üzerinden incelenebilirliği hususları bir bütün olarak değerlendirilerek davacı vekilinin mazeretinin vekil-müvekkil arasında sonuç doğurmak ve talik sebebi olmamak üzere kabulüne karar verilerek tefhimle açık yargılamaya devam olundu."...;

Şeklinde ara karar kurularak, yargılamada hedef sürenin sağlanması, duruşmanın ileri bir tarihe ötelenmek suretiyle sürüncemede kalmaması ve mağduriyetlere yol açmaması gerekliliği nazara alınıp, hasımsız açılan iş bu davada dava şartlarının yargılamanın her aşamasında hakim tarafından re'sen gözetilmesi gerektiğinden yapılan yargılama sonucu karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.