İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/671 K.2024/639

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/671

KARAR NO : 2024/639

DAVA

Alacak (Adi Ortaklık Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 17/01/2024

KARAR TARİHİ : 02/10/2024

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9.maddesine göre Türk Milleti adına yargı yetkisini kullanan bağımsız ve tarafsız -----. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan Alacak ( Adi Ortaklık Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasında dosya tensiben incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/

DAVA/TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin matematik öğretmeni olduğunu, bir arkadaşı vasıtası ile davalı ile tanıştığını, davalının kendisine ait olduğunu söylediği ----- bir ortağa ihtiyacı olduğunu söylediğini, müvekkilinin de ortaklık teklifini kabul ettiğini, tarafların anlaşmasına ilişkin , ortaklık için 75.000-TL'yi davalı hesabına banka kanalı ile gönderdiğini, anlaşma gereği müvekkilinin hem öğretmenlik yapacağını ve ortaklık payından alacağı kar payı ve öğretmenlik ücretinin de her ay başında kendisine ödeneceğini, ancak aradan geçen zamana rağmen müvekkiline öğretmenlik ücreti ve bu ortaklıktan kaynaklı olarak ödenmesi gereken miktarın da ödemediğini,

şirketin mali durumu hakkında bilgi istemesine rağmen cevap alamadığını, müvekkilinin 3 ay boyunca ders verdiğini , her ayın 10-15 arasında yapılması gereken kar payı dağıtımının yapılmaması ve verdiği ders ücreti ödemelerinin yapılmaması ve şirket ile ilgili bilgi verilmemesi üzerine müvekkilinin ortada bir sorunun bulunduğunu anladığını ancak davalı tarafından her ay oyaladığını belirterek öncelikle yok hükmündeki geçersiz sözleşme gereği, müvekkilinin banka kanalı ile ödediği miktar olan 75.000-TL ile 3 ay boyunca verdiği derslerin bedeli için fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydı ile ,

bu miktarların ödendiği ve ödenmesi gerektiği andan itibaren işleyecek faizi ile 75.100 TL nin davalıdan tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana hükmedilmesini arz ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın görevsiz mahkemede açıldığını, Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğunu, davanın yetkisiz mahkeme de ikame edildiğini, davalının ikamet adresinin ---- olduğunu, yetkili yerin ----- Mahkemeleri olduğunu, zamanaşımı ve hak düşürücü sürenin dolduğunu, davacının kuruma öğrenci kazandırma çabası olmadığını, davacının eşiyle olan problemleri nedeniyle vazgeçtiğini beyan ettiğini, davalı müvekkilinin de öğretmen olduğunu, müvekkilinin sorumluluklarını yerine getirdiğini belirterek davanın usulden reddini, aksi halde esastan reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yana hükmedilmesini arz ve talep etmiştir.

DELİLLER

09/09/2022 tarihli kar payı ortaklık sözleşmesi, ----- İçeriği, Dosya kapsamındaki tüm bilgi ve belgeler.

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

Dava, Alacak (Adi Ortaklık Sözleşmesinden Kaynaklanan) istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nin 4/2 maddesi yollamasıyla davanın niteliğine ve değerine göre 6100 Sayılı HMK'nin 316 ilâ 322 maddelerinde düzenlenen basit yargılama usulüne tabi işbu davada mahkememizce ----- Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilen yetkisizlik kararı sonucu gönderilen ----- esas, ----- karar sayılı dosyası mahkememize tevzi edilmiş olmakla yukarıdaki esasa kaydı yapılmış,

Anayasa'nın 141/4 ve 6100 Sayılı HMK'nin 30.maddesi gereğince çabukluk ve usul ekonomisi ilkeleri de gözetilerek 6100 sayılı HMK'nin 114 ve 115. maddelerinde bulunan düzenleme kapsamında dava şartlarına yönelik yapılan ilk inceleme ve değerlendirme sonucunda görev dava şartı eksikliğine bağlı olarak aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Anayasa'nın 37. maddesine göre "Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz".

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1. maddesine göre, "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir." 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/(1)-c maddesine göre, mahkemenin görevli olması dava şartıdır. 115. maddesine göre, "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.

Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir." Bu yasal çerçevede mahkemelerce görev konusu her aşamada resen gözetilmesi gerekmektedir. Görevle ilgili hususlarda kazanılmış hak da söz konusu değildir.

Bu kapsamda davanın basit yargılama usulüne tabi olması ve usul ekonomisi ilkesi gözetilerek dosyanın tensiben görev yönünden incelenmesi ve sonuçlandırılması gerekmiştir.6102 Sayılı TTK'nin 4.maddesine göre, bir davanın ticari dava sayılması için uyuşmazlığın konusu işin her iki tarafında ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın TTK veya diğer kanunlarda o davaya Asliye Ticaret Mahkemesinin bakacağı yönünde özel düzenleme olmalıdır.

Yine Türk Ticaret Kanunun 19/2.maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri içinde ticari iş sayılmasının görevin belirlenmesi yönünden bir etkisi bulunmamaktadır.6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK)’nun 620. maddesinde ise "Adi ortaklık sözleşmesi, iki veya daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleşmeyi üstlendikleri sözleşmedir." şeklinde tanımlanmıştır.

Maddenin lafzından anlaşıldığı üzere, adi ortaklık en basit tanımı ile iki ya da daha fazla kişinin emeklerini veya mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir.Doktrinde adi şirket –ortaklık-, sözleşmeyle kurulan ve bir müşterek amacın elde edilmesine hizmet eden kişi birliği olarak tanımlanmaktadır (-----).

Bu tanımlardan adi şirketin –ortaklığın- unsurları; kişi, sözleşme, katılım payı, amaç, ---- (müşterek gayeye ulaşmak için birlikte çalışmak unsuru) şeklinde belirtilebilir (------). Görüldüğü üzere adi ortaklık sözleşmesinin unsurları şöyledir. Kişi Unsuru: Adi ortaklık bir kişi birliği olmakla, temel unsuru kişidir. Sözleşme Unsuru: Borçlar Kanunu'nun ilgili maddesinde adi ortaklık tanımlanırken, "şirket bir akittir ki..." denilmektedir.

Katılım Payı Unsuru: ...adi şirket ortakları katılım payı olarak amaçladıkları ortak gayeye erişebilmek maksadıyla herhangi bir mal ya da emek koymak zorundadır. Amaç Unsuru: Amaç adi şirketin en önemli unsurlarından biridir. Nitekim kanunda adi ortaklıktan bahsedilebilmesi için, iki ya da daha fazla kimse tarafından ortak bir amaca erişmek için bir araya geldiği belirtilmiştir. Adi şirketin hangi amaçla kurulması gerektiği konusunda kanunda bir kısıtlamada bulunulmamıştır.

Fakat bu şirketin kurulma amacı çoğu zaman kar elde ederek kazanç paylaşmaktır.

Yukarıdan beri yapılan açıklamalar ve gösterilen yasal düzenlemeler ve dava dilekçesindeki anlatım ışığında dava konusu olaya bakıldığında; taraflar arasındaki uyuşmazlığın 09/09/2022 tarihli kar payı ortaklık sözleşmesi başlıklı hukukumuzda 6098 sayılı TBK'nin 620 vd. maddelerinde düzenlenen adi ortaklık sözleşmesinden kaynaklandığı, tarafların gerçek kişi olduğu ve öğretmenlik mesleğini ifa ettikleri, bu haliyle tarafların tacir sıfatı taşımadıkları anlaşılmaktadır.

Buna göre uyuşmazlığın 6102 sayılı TTK'nin 4.maddesine göre mutlak ve nispi ticari dava kapsamında kalmadığı, işbu adi ortaklık sözleşmesinden kaynaklanan davada görevli mahkemenin. 6100 sayılı HMK’nin Asliye hukuk mahkemelerinin görevi başlıklı Madde 2 - (1) Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir.

(2) Bu Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir, hükmü gereğince Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır. Bu nedenlerle, 6100 sayılı HMK'nin 114/1-c maddesi uyarınca mahkememizin görevli olmaması nedeniyle davanın, 6100 sayılı HMK'nin 115/1-2 maddesi uyarınca dava şartı yokluğundan usulden reddine.

6100 sayılı HMK'nin 114/1-c ve 4/1-a maddeleri uyarınca görevli mahkemenin ---- Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunun tespitine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir. (AY.138/1)