İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/925 K.2025/547

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/925

KARAR NO : 2025/547

DAVA

İtirazın İptali (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 25/03/2024

KARAR TARİHİ : 26/06/2025

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9.maddesine göre Türk Milleti adına yargı yetkisini kullanan bağımsız ve tarafsız -----Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan İtirazın İptali (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasında dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/

DAVA/TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacının ------ Vergi Numaralı, ---- Mersis Numaralı ------ Şirketi'nin borçlarına yönelik olarak şirket yetkilisi -----; zor durumda olduğunu, şirketinin acil bir şekilde nakit ihtiyacının olduğunu, para bulamazsa şirketin iflas edeceğini, dolayısıyla zor durumda olduğunu belirterek şirketi için müvekkilinden ödünç para istediğini, Müvekkili ise eski tanıdık olması nedeniyle teklifi kabul ederek 550.000,00-TL miktarda parayı ----- isteği üzerine babası ------ hesabına gönderdiğini ve karşılığında da -----Şirketİ lehine düzenlenen ------ Seri No'lu 550.000,00-TL tutarlı çeki kendi adına ciroladığını, davalı taraf,

borcunu ödemek için süre istediğini ve kısmi ödeme yaparak 99.900,00-TLtutarında müvekkiline para gönderdiğini, müvekkiline parayı gönderen ----- Mersis numaralı ------ile davalı ... arasında organik bağ bulunmakta olduğunu, davalı keşideci ...

İle -------Şirketi arasında ilişkinin belirlenmesi açısından ilgili çeke ilişkin ticari deftere kayıt edip etmedikleri, aralarındaki ilişkinin belirlenmesi için her iki şirketin de ticari defterlerinin incelenmesi talepleri bulunmakta olduğunu, davalı şirketin eski ortağı olan ------numaralı telefondan müvekkiline yazmış olduğu mesajlarla borcunu ikrar ettiğini ve ödeme dekontunu da mesaj ile birlikte gönderdiğini, bu ------ kayıtları da delil başlangıcı niteliğinde olduğunu, işbu sebepsiz zenginleşme davası yönünden ispat yükü davalı tarafta olup davalının bu hususu ispatlaması gerekmekte olduğunu,

müvekkili iflas etmiş olması nedeniyle üzerinde hiçbir taşınır ve taşınmaz bulunmamakla birlikte herhangi bir işte de çalışmamakta olduğunu, davalı tarafın kusuru nedeniyle müvekkili iflas ettiğini, gerekli araştırma ve incelemeler yapıldığında davacının işbu davanın harçlarını ödeyemeyeceği açıkça ortaya çıkacağını, yukarıda açıklanan ve re'sen göz önüne alınacak nedenlerle; öncelikle adli yardım taleplerinin kabulünü, ihtiyati tedbir talepleri kabulü ile davalı tarafın taşınır ve taşınmaz mallarına ihtiyati tedbir konulmasını davanın ----- Mersis numaralı ------ Şirketi ve ------ Mersis numaralı ------Şirketi'ne ihbar edilmesine,

davanın kabulü ile----- İcra Müdürlüğünün ------ Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline, davalı tarafın haksız itirazları nedeniyle %20'den aşağı olmamak üzere icra-inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP /TALEP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;İşbu dosya görevsiz ve yetkisiz mahkemede açıldığını, görevsizlik ve yetkisizlik nedeni ile davanın usulden reddedilmesi gerektiğini, Asliye Ticaret mahkemesi ticari işlerden kaynaklanan alacak davalarına baktığını fakat işbu dosyada davacı taraf kendi beyanı ile de dosyanın ticari nitelik taşımadığını ikrar ettiğini buna rağmen dava asliye ticaret mahkemesinde açıldığını, görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, HMK madde 6'ya göre;

''Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.'' İşbu dava ---- Adliyesinde açılmıştır fakat davalı şirketin yerleşim yeri ----- olup yetkili mahkeme ------ Adliyesi Mahkemeleri olduğunu, davacı taraf çeki süresi içerisinde ibraz etmediğini, süreyi kaçırdığını ve bu durumun üzerini örtmek amacı ile kendisi çekin temel unsurlarından olan tarihin üzerini çizerek tarihi değiştirmiştir.

Kendi kaçırdığı süreyi gizlemek ve kötü niyetli olarak haksız kazanç elde etmek amacıyla çek üzerindeki tarihi değiştirerek kendisi imzaladığını, bu durumu da davalı tarihi değiştirip imzalamış gibi iddialarda bulunarak örtbas edip haksız kazanç elde etme çabasında olduğunu, davacı eski tanıdığı olması nedeniyle ------ ödünç para verdiğini belirttiğini, usul itirazlarında da açıkladıkları üzere işbu dava ticari ilişkiden kaynaklanmadığını, davalı şirket ile davacı taraf arasında herhangi bir ticari ilişki olmayıp davalı işbu uyuşmazlığın tarafı olmadığını,

davalı şirket ile davacı arasında herhangi bir ticari ilişki olmadığının kanıtlanması için ticari defterlerin incelenmesini talep ettiklerini, davacı ile belirtilen şirket ve----- arasında ticari ilişki olup olmadığı, yapıldığı iddia edilen ödemenin detayları, ödemenin neye istinaden gerçekleştiği incelenmesi gerektiğini, belirtildiği şekilde bir ödeme mevcut ise bile bu durumda işbu davaya taraf belirtilen Şirket ------Şirketi ve şahıs---- olması gerektiğini, -------- davalı şirketin ortağı veyahut şirket yetkilisi olmadığını, bu nedenler belirtilen borcun davalı şirkete karşı ileri sürülmesi tamamen haksız kazanç elde etme çabası olduğunu,

davalı şirket ile borcun herhangi bir alakası ve sorumluluğu olmadığını, açıklanan tüm bu nedenlerle haksız ve mesnetsiz olarak davalı aleyhine açılan işbu itirazın iptali davasının görevsizlik ve yetkisizlik nedeni ile davanın usulden reddine , mahkeme aksi kanaatte ise;

imza incelemesi yapılarak takibe dayanak belgedeki imzaların davalı şirket ortaklarına veya yetkililerine ait olmadığının tespitine, ticari defterlerinin incelenerek taraflar arasında ticari ilişki olmadığının tespitine, haksız ve mesnetsiz olarak açılmış olan işbu itirazın iptali davasının esastan reddine, takibinde haksız ve kötü niyetli olan davacı hakkında takip konusu alacağın %20’sinden az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER

Hukuk Uyuşmazlıklarında Dava Şartı Arabuluculuk Son Tutanağı, -----. İcra Dairesi'ne Aİt ----- sayılı Dosyası, Çek örneği, dosyadaki sair bilgi ve belgeler.

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

Dava, 2004 Sayılı İİK'nin 67.maddesi gereğince açılmış itirazın iptali, takibin devamı ve tazminat istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nin 4/2 maddesi gereğince ----Asliye Hukuk Mahkemesi 26/03/2024 tarih ----- Esas------Karar sayılı görevsizlik kararı sorucunda Mahkememizce gelen işbu davanın niteliğine ve değerine göre 6100 Sayılı HMK'nin 316 ilâ 322 maddelerinde düzenlenen basit yargılama usulüne tabi işbu davada hazırlanan tensip zaptı bağlamında usulüne uygun olarak yapılan davet sonucunda duruşma açılmış; taraf teşkilinin sağlandığı,

dilekçeler aşamasının tamamlandığı anlaşılmış başta zorunlu arabuluculuk dava şartı olmak üzere 6100 sayılı HMK'nin 114 ve 115. maddeleri gereğince özel ve genel dava şartları , harç, sıfat ve hak düşürücü süre de değerlendirilmek suretiyle ön inceleme duruşmasına devam edilmiştir.

Ne var ki davalı tarafça cevap dilekçesinde Mahkememizin yetkili olmadığına yönelik yetki ilk itirazında bulunulduğunun anlaşılması üzerine bu konuda taraf vekilleri de dinlenip beyanları zapta yazılmak sunetiyle; davalı şirket vekili tarafından ileri sürülen yetki ilk itirazı değerlendirilerek ön inceleme duruşması tamamlanmadan doğrudan yetkisizliğe ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm verilmesi gerekmiştir. Açıklaması şu şekildedir;

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 116. maddesi gereğince; '' (1) İlk itirazlar aşağıdakilerden ibarettir:

a) Kesin yetki kuralının bulunmadığı hallerde yetki itirazı.

b) Uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözümlenmesi gerektiği itirazı.

c) (MÜLGA BENT ------: 28.07.2020 ----- ----

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 117. maddesi gereğince ise ; ''(1) İlk itirazların hepsi cevap dilekçesinde ileri sürülmek zorundadır; aksi hâlde dinlenemez.

(2) İlk itirazlar, dava şartlarından sonra incelenir.

(3) İlk itirazlar, ön sorunlar gibi incelenir ve karara bağlanır.''6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (HMK) 19. maddesinin 2. bendinde “Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.” hükmü bulunmaktadır.

6100 Sayılı HMK 'nin 6/1.maddesinde. "Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişiliğin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir." hükmü yer almaktadır. Bu hüküm aksine kesin yetki kaydı olmayan tüm davalar için genel yetki kaydıdır. Aynı yasanın 7. maddesinde ise, davalının birden fazla olması halinde, davanın bunlardan birinin yerleşim yerinde açılabileceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda, aynı kanunun 10. maddesi uyarınca sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de dava açılması mümkündür. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (HMK) 19. maddesinin 2. bendi “Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir.

Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.” hükmünü içermektedir. Mahkemece re'sen yetkisizlik kararı verilebilecek haller, dava şartı olan kesin yetki halleridir. 6100 sayılı HMK'nin 18. maddesi kesin yetkinin olduğu hallerde tarafların yetki sözleşmesi yapamayacaklarını açıkca düzenlemiştir. Bu nedenle yetki sözleşmesi kesin yetkinin olduğu hallerde yapılamaz. Yetki sözleşmesinin yapılmış olması da re'sen yetkisizlik kararı verilebilecek hallerden değildir.

Yukarıda anılan yasal düzenlemeler ve yapılan açıklamalar nezdinde somut olaya bakıldığında ; öncelikle davalı şirket vekili tarafından süresi içinde verilen cevap dilekçelerinde ilk itiraz olarak usulüne uygun şekilde yetki itirazında bulunulduğu ve yetkili mahkemenin ------ Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunun öne sürüldüğü tespit edilmiştir.

(HMK-116/1-a, 119/2) Davalı icra takibine yaptığı itirazda ise sadece borca itiraz etmiş, icra dairesinin yetkisine itiraz etmediği görülmüştür. İcra takibine itirasda sadece borca itiraz edip, yetkiye itiraz etmeyen davalı-boçlu icra dairesinin yetkisini kabul etmiş sayılır. Ne var ki, icra dairesinin yetkisine itiraz edilmemiş olması mahkemenin yetkisine itiraz edilmesine engel teşkil etmez.

Bu durumda mahkemece genel hükümlere göre mahkemenin yetkisine yönelik itirazın incelenerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekeceğinden icra dairesinin yetkisine usûlüne uygun olarak itiraz edilmediğinden işbu itirazın iptali davasının bu davaya özgü ve özel dava şartı yokluğu (icra takibinin yetkili icra dairesinde yapılmamış olması) nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmemiş ve inceleme sırasına göre bu bağlamda işbu yetki itirazının incelenmesi gerektiği anlaşılmakla ilk başta genel yetkili mahkeme yönünden yapılan incelemede davalı şirketin yerleşim yeri adresinin " ------" olduğu tespit edilmiştir.

Bu adresin ------ yargı çevresine dahil olduğu bilinmektedir. Filhakika somut olayda özel yetkiye ilişkin bir husus bulunmadığı, herhalde açılan davanın HMK'nin 6. maddesi uyarınca genel yetkili mahkeme olan davalı tüzel kişi tacirin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yerleri Mahkemesinde görülmesi gerektiği tespit değerlendirilmiştir. Zira davaya konu takibin dayanağı kambiyo niteliğindeki çek olup çekin süresinde ibraz edilip edilmediği tartışmalıdır.

Davalı taraf cevap dilekçesinde çekin üzerindeki keşide tarihinin çizilerek yeni bir tarih yazıldığını ve hamil tarafından paraf edilerek muhatap bankaya ibraz edildiğini, banka tarafından bu nedenle işleme alınmadığın ileri sürmüştür.

Borçlu tarafından, değişiklik yanındaki imzaya (parafa) itiraz edilmesi ve bu itirazın sabit olması halinde çekin TTK'nin 796 ve 808. maddelerinde öngörülen yasal süreden sonra ibraz edildiğinin anlaşılması halinde çekin kambiyo vasfını yitireceği açıktır. Bu durumda yetkili mahkemenin genel yetkili mahkeme olacağı muhakkaktır.

Bununla birlikte TTK'nin 796. ve 808. maddeleri gereğince çekin yasal süresinde ödenmek üzere muhataba ibraz edilmesi zorunludur. süresinde ibraz edilmiş olan çekin ödenmediğinin, aynı Kanun'un 808/2 maddesi gereğince, muhatap tarafından, ibraz günü de gösterilmek suretiyle "çekin üzerine yazılmış olan tarihli bir beyanla" belirlenmesi halinde, hamilin, cirantalar, keşideci ve diğer çek borçlularına karşı başvurma hakkı bulunmaktadır.

TTK'nin 809/1. maddesine göre de; çekin, ibraz müddeti içinde muhatap bankaya ibrazı, protesto veya buna denk işlemle belirlendiği takdirde, yasal şekilde ibraz edildiğinin kabulü gerekmektedir. Bu durama göre yani çekin paraf edilen keşide tarihine göre süresinde bankaya ibraz edildiğinin anlaşılması ihtimalinde de Mahkememiz yetkili değildir. Zira kambiyo senetlerinden doğan alacaklar için TBK’nin 89/I ve HMK’nin 10. maddelerinin uygulama yeri bulunmamaktadır.

Çeke dayalı alacaklarda yetki, borçlunun yerleşim yeri, ödeme yeri, ödeme yeri gösterilmemişse muhatap bankanın bulunduğu yer, keşide yeri, keşide yeri gösterilmemiş ise keşidecinin ad ve soyadı yanında yazılı olan yerlerdir. Bir ödeme aracı olan ve aranacak borçlardan olan çekin ibrazından sonra çek niteliği ve kambiyo hukukundan kaynaklanan alacağın niteliği değişmeyeceğinden ibraz sonucunda çek borcu götürülecek borca dönüşmez.

Borçlunun ibrazdan sonra da ciro çizilmesi ve/veya alacağın temlik edilmesi suretiyle zilyetliğinin devri gibi ihtimaller karşısında çekin son yetkili hamilinin kim olduğunu bilmesi mümkün değildir. Bu nedenle çek hamili alacaklının ikametgahı yer mahkemesi yetkili hale gelmez. Çeke dayalı alacaklarda çek ibraz edilse ve karşılıksız kalsa dahi zamanaşımına uğrayana kadar çekin sağladığı üstün hakları muhafaza etmektedir.

Yani ibrazı halinde dahi aranacak alacak vasfını kaybetmez. Aksi takdirde TTK'nin çeke sağladığı hakların uygulanması mümkün olmayacaktır.

Somut olayda davacının yerleşim yeri Mahkememiz yargı çevresinde ise de , davalının yerleşim yerinin Mahkememiz yargı çevresinde olmadığı, çekin keşide yerinin ve muhatap bankanın da yargı çevremiz dışında olduğu anlaşılmakla süresinde ve usulüne uygun biçimde yetki itirazında bulunulması ve yetkili Mahkemenin ----- mahkemeleri olduğunu bildirilmesi karşısında yetki itirazlarının haklı ve yerinde olduğu sonuç ve kanaati hasıl olmuştur.

Binaenaleyh, davalı vekilinin 6100 Sayılı HMK'nin 19/2, 116/1-a, 117/1 maddeleri gereğince cevap dilekçesinde ileri sürdüğü yetki ilk itirazının kabulüyle.

6100 sayılı HMK'nin 6,117/3,164/2 maddeleri gereğince Mahkememizin yetkisizliğine, aynı yasanın 19/3.maddesi gereğince yetkili Mahkemenin ---- Ticaret Mahkemesi olduğunun tespitine ve dosyanın hüküm fıkralarında açıklanan yasal prosedüre bağlı olarak belirlenen yetkili Mahkemeye gönderilmesine karar verilmek suretiyle aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir.