İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/810 K.2025/1075

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2025/810 Esas

KARAR NO: 2025/1075

DAVA

İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

DAVA TARİHİ : 10/10/2024

KARAR TARİHİ: 19/12/2025

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9.maddesine göre Türk Milleti adına yargı yetkisini kullanan bağımsız ve tarafsız İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasında dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ /

DAVA/TALEP;Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; davalının maliki olduğu----plaka sayılı aracın %100 kusurlu olduğu ---- tarihinde----ilçesinde gerçekleşen çift taraflı ve maddi hasarlı trafik kazası neticesinde müvekkili şirket mülkiyetindeki ------ plaka sayılı araçta değer kaybı meydana geldiğini ve aracın onarım süresi boyunca kullanılamadığını, uğranılan 7 günlük kazanç kaybı bedeli ile ekspertiz rapor ücretinin tahsili talebiyle davalılar aleyhine ------ Esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, davalı tarafından haksız ve kötü niyetli olarak takibe itiraz edildiğini ve takibin durdurulduğunu beyanla, itirazın iptaline ve takibinin devamına, %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini istemiştir.

CEVAP /TALEP :Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının ticari firma olması sebebi ile ttk kapsamında uyuşmazlıkta görevli mahkeme asliye ticaret mahkemeleri olduğunu görevsiz mahkemede ikame edilen işbu dava hakkında görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini, müvekkil şirket ----------markası altında uzun------------ faaliyeti ile iştigal etmekte olan bir şirket olduğunu, dolayısıyla huzurdaki davada davalı müvekkili hukuken işleten addetmek mümkün olmadığını,

müvekkil şirket yukarıda da belirttiğimiz üzere sadece araç kiralama ile iştigal etmektedir. kaza tarihi olan---------- tarihinde kazaya karıştığı iddia edilen ------ plaka sayılı araç, ------ tarihli uzun süreli oto kiralama sözleşmesi ile dava dışı ------kiralanmış ve bu doğrultuda ----- tarihinde ----- teslim edilmiştir. kazaya karışan ----plaka sayılı aracın fiili hakimiyeti, dava dışı --------- bulunmakta, akit süresince de aracın müvekkil şirket tarafından kullanılması mümkün olmadığını,

müvekkil şirket uzun süreli araç kiralama sözleşmesi ile iştigal etmekte olan bir şirket olduğunu ve karara bağlandığını veya şu an devam ettiğini olan aynı konulu birçok davada da taraf olduğunu, müvekkil şirketin davalı olduğu ve husumet nedeniyle reddedilmiş birçok yargıtay kararı ve mahkeme ilamı bulunduğunu, kira sözleşmeleri aynı şekilde olmasına rağmen trafik kazasından doğan tazminat taleplerine dair----- Esas sayılı dosyası,

----------sayılı dosyası gibi davalısı olduğumuz fakat araçları uzun süreli kira sözleşmesi ile kiraladığımızdan dolayı işleten sıfatının kiracıda olduğuna ve tarafımıza ilişkin husumet nedeniyle davanın reddine dair birçok mahkeme kararı mevcut olduğunu, müvekkil şirkete ait aracın park halindeki -------- plaka sayılı araca çarptığını iddia etse de bu iddiasını ispatlar hiçbir delil dosyaya sunamadığını, dosya içerisinde kaza tespit tutanağı dahi yer almadığını, müvekkil şirkete ait aracın kaza anında olay yerinde bulunduğunu ispatlar hiçbir delil ve belge dosyada mübrez olmadığını,

kaldı ki kabul anlamına gelmemek ile birlikte kusur tespiti sayın mahkeme tarafından bilirkişi incelemesi marifetiyle yapılması gerektiğini, dava dilekçesi ekleri tarafımıza tebliğ edilmediğinden, kabul anlamına gelmemek ile birlikte, davacı taraf kusur izafesini kaza tespit tutanağına dayandırmaktaysa da, kaza tespit tutanağı ile kusur izafesi yapılamayacağı izahtan vareste olduğunu, davaya konu kazayla hiçbir ilgisi bulunmayan müvekkile husumet yöneltilmesi hukuki dayanaktan yoksun ve mesnetsiz olduğunu, haksız davanın her halükarda esastan reddi gerektiğini, husumet itirazları doğrultusunda,

davanın müvekkil yönünden husumet yokluğundan reddine, davanın hukuki yarar yokluğundan reddine, davacının tarafça yaptığı bir arabuluculuk toplantısı var ise son tutanağını sunup sunmadığının kontrolünü, sunmadıysa davacıya sunmak üzere kesin süre verilmesini, aksi takdirde dava şartı yokluğundan davanın reddine, haksız ve mesnetsiz olarak açılan davanın her halükarda esastan reddine, yargılama harç ve giderleri ile ücreti vekaletin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini beyan ve talep etmiştir.

İhbar olunan vekili beyan dilekçesinde özetle. Her ne kadar davacı ------- plakalı araca -----plakalı araç tarafından hasar verildiğini ileri sürmekte ise de dosya kapsamında görülen "Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı"nın incelenmesinde davacıya ait olduğu ileri sürülen ---- plakalı aracın hasar gördüğü iddiası ile---- isimli şahsın--------- başvurduğu,

Trafik tarafından tutulan tutanağın ise bu şahsın beyanına göre doldurulduğu anlaşıldığını, dolayısıyla dava dışı -------- isimli şahsın tek taraflı ve dayanaksız beyanları ile husumet yöneltildiğini, davacı tarafından iddia edilen olaya ilişkin Cumhuriyet Başsavcılığına müracaat edildiğine dair dosya kapsamında herhangi bir belge bulunmadığını, dolayısıyla ------ plakalı araca kimin hasar verdiği tespit edilmediğini, davacı, dayanaksız bir şekilde husumet yöneltmiş olmakla öncelikle davanın husumet yokluğundan reddini talep etmiştir.

DELİLLER

Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Son Tutanağı,------ sayılı dosyası, ---- Trafik Tescil kayıtları, Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı, Ekspertiz Raporları, Fatura, -------- kayıtları ve poliçe, Oto Kiralama Sözleşmesi, Bilirkişi Raporu, Dosyadaki Diğer Bilgi ve Belgeler.

İDDİA VE SAVUNMA KAPSAMINDA UYUŞMAZLIĞIN NİTELİĞİ, VAKIA VE DELİLLERİN TARTIŞILIP DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEP VE SONUÇLARI :

Dava, davacının maliki/işleteni olduğu hususi nitelikteki aracında maddi hasarlı trafik kazası sonucunda meydana gelen hasara bağlı olarak hasar onarım ücreti, değer kaybı ve ikame araç bedeli zararlarının. TBK'nin 49 vd ile 2918 Sayılı KTK'nin 85/1,son, 86/1, 88/1 maddeleri gereğince malik/işleten tarafından tazmin edilmesi için başlatılan-----sayılı dosyasından başlatılan icra takibine karşı davalıca yapılan itiraz üzerine.

2004 Sayılı İİK'nin 67.maddesi kapsamında açılmış itirazın iptali, takibin devamı ve tazminat istemine ilişkindir.Dosyanın--------- Karar sayılı görevsizlik kararının kesinleşmesi ve süresinde yapılan başvuruya bağlı olarak mahkememizin yukarıdaki esasına kaydının yapıldığı ve tensip zaptı hazırlanarak taraf ve ihbar olunan vekillerine duruşma gün ve saatini bildirir meşruhatlı davetiyelerin usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş ve duruşma açılmıştır.

Duruşmada görevsizlik kararı veren mahkemece ön inceleme duruşması icra edildiğinden tekrarına gerek görülmeyerek duruşmaya katılan vekillerin beyanları alınarak aşağıdaki hüküm sonucuna ulaşılmıştır.

İşleten tanımı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır.

2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi ise “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahibinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de; bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devredilmesi halinde, artık üzerinde fiili hakimiyetin kalmadığı ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının da kalktığı durumlarda o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir.

Yasada ve öğretide, işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçütler söz konusudur.

Bunlardan şekli ölçüt, satışa esas olan tescil belgesinde, trafik belgesinde, sigorta poliçesi ve vergi kaydında yazılı olmayı; maddi ölçüt ise, araçtan yararlanmayı ve araç üzerindeki eylemli egemenliği ifade etmektedir. ------- Yüksek Mahkeme de uzun süreli araç kiralamanın söz konusu olduğu uyuşmazlıklarda maddi ölçüte öncelik vermekte; araç üzerinde fiili hakimiyeti sağlayan ve iktisaden yararlanan tarafı, işleten kabul etmektedir.Yukarıda açıklanan hususlar, yasal düzenlemeler ve yargısal uygulamaya göre somut olayda;

---- tarihinde--- ilçesinde davalı şirketin malik işleteni olduğu --- plaka sayılı aracın davacı şirketin malik-işleteni olduğu ----- plaka sayılı araca çarpmak suretiyle hasar görmesine sebebiyet verdiğinden bahisle ortaya çıkan zararların tazmini istenmektedir.

Ne var ki dosyaya sunulan oto kiralama sözleşmesi ile zarar verdiği ileri sürülen---- plakalı aracın davalı şirket tarafından----- tarihli uzun süreli kira sözleşmesi( 36 ay) ile ihbar edilen şirkete kiralandığı, iddia edilen kazanın da -------- bu tarih aralığında gerçekleştiği vazıhtır. Kaldı ki bu durum ihbar şirketin de kabulündedir.

Bu tespitlere göre hemen ifade edilmelidir ki bir davada, taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet ehliyetinin) olmadığı belirlenirse, artık taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümüne girilmeden, davanın sıfat yokluğundan reddi gerekir.

Sıfat, ileri sürülme zamanı yasa ile kabul edilen bir ilk itiraz olmadığı gibi, davalı tarafından ileri sürülmesi gerekli bir def’î de teşkil etmediğinden davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece vakıf olunduğu takdirde re’sen nazara alınması gerekli hukukî bir durumdur. ---- Binaenaleyh, davalı şirketin kaza tarihinde araçtan yararlanmayı ve araç üzerindeki eylemli egemenliğini (maddi ölçüt) uzun süreli kira sözleşmesi nedeniyle ihbar olunan şirkete devrettiğinden dolayı davada davalı taraf sıfatı bulunmadığı sonuç ve kanaatiyle.

2918 sayılı KTK'nin 3 ve 85/1 maddeleri kapsamında taraf/işleten sıfatı (pasif husumet ehliyeti) bulunmadığından işbu itirazın iptali davasının esastan reddine karar verilmiştir. 6100 Sayılı HMK'nın 332/1 maddesine göre, 323. maddesinde sayılan yargılama giderlerinden, 326/1. maddesi gereğince tamamen aleyhinde hüküm verilen davacı taraf sorumlu tutulmuştur.

Ayrıca Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliğinin 26/2. maddeleri gözetilerek dava öncesi------bütçesinden ödenen arabuluculuk ücretinin de yargılama gideri kapsamında davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına da karar verilmek suretiyle 6100 Sayılı HMK'nin 297/2 maddeleri gereğince aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir.