İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/330 K.2023/506

T.C. İstanbul Anadolu 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/554 Esas

KARAR NO:2023/610

DAVA

Tazminat (Kara Taşımacılığı Kaynaklı)

DAVA TARİHİ:20/07/2022

KARAR TARİHİ:21/09/2023

Mahkememizde görülmekte olan tazminat (kara taşımacılığı kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkili şirketin yurt dışına ihraç ettiği malların taşımacılığını davalı------ yaptırdığını, yedi koli olarak gönderilen emtianın bir kolisinin davalı tarafından da ikrar edildiği üzere kaybolduğunu, söz konusu koli içerisindeki emtianın değerinin 2.998,00 Euro olduğunu.

Müvekkili şirketin müşterisine ikame mal göndermek zorunda kaldığını, ancak davalının Montrel 99 Konvansiyonu uyarınca mal değerinin çok altında bir tazminat ödemeyi teklif ettiğini; buna karşılık taraflar arasındaki sözleşmenin uluslararası karayolu taşımacılığı olmasına göre CMR hükümlerinin uygulanması gerektiğini.

CMR m.23/3 gereği sevk mektubunda -----------ifadesi ile taşınan malın gümrük bedelinin yazılmış olduğunu, sorumluluğun özel menfaat beyanı gereği bu bedel üzerinde belirlenmesi gerektiğini; aynı hükmün benzerinin Montreal m.22/3'te de düzenlendiğini.

İleri sürerek davanın kabulüne, müvekkili şirketin taşıma sürecinde kaybolan eşyadan dolayı uğradığı 2.998,00 Euronun kaybedilme tarihi olan 04.11.2021 tarihinden itibaren yabancı para alacaklarına uygulanan en yüksek faiz oranında faiziyle birlikte davalıdan tahsiline; tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı yana yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddialarının aksine Montreal Konvansiyonu hükümlerinin, somut olayda sevkiyatın hava aracıyla yapılan uluslararası taşıma olmasından dolayı uygulama alanı bulacağını; davacının dolaylı zararlarını tazmin ettirmesinin mümkün olmadığını, somut olayda müvekkili şirketin sadece Montreal 99 m.22 gereği eşyanın brüt kg başına 22 SDR olan sınırlı sorumluluğundan söz edilebileceği, davacının konişmentosunun incelenmesine göre özel menfaat beyanında bulunmadığı ve gönderinin sigortasız olarak taşındığı,

ek bir ücret ödeyerek özel menfaat beyanından yararlanması gerektiğini ileri sürerek davanın reddine ve yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yana yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.Hukuki Nitelendirme, Delillerin Değerlendirilmesi ve NeticeDava taşıma sözleşmesinden kaynaklı tazminat istemine ilişkindir.Davacı vekili dilekçesinde özetle, davalı taşıma firması tarafından taşınan yurtdışına ihraç edilecek yedi (7) koli mallardan bir (1) kolisinin davalı tarafından kaybedildiğini,

bu durumun davalı tarafından elektronik posta marifetiyle ikrar edildiğini ancak davalı tarafın bu eksik mala karşılık Montreal Sözleşmesi doğrultusunda fatura tanzim edilmesini istediğini, bu tutarın zararın çok altında kalması nedeniyle taraflar arasında uyuşmazlık olduğunu;

uluslararası kara taşımacılığı bakımından muhtemel uyuşmazlıkların hallinde Taşıyıcının Karayolu ile Eşya Taşımasına İlişkin Uluslararası Sözleşme (CMR) hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiğini, anılı Konvansiyon'un 17 nci maddesine göre taşıyıcının, yükü teslim aldığı andan, teslim edilinceye dek yükün meydana gelecek kısmen yahut tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumlu olduğunu, yine Konvansiyon'un 23 ve 24 üncü maddelerine göre azami sorumluluk miktarını aşan bir değerin sorumluluk kaydı olarak belirlenebileceğini;

---------malın gümrük bedelinin yazılı olduğunu, dolayısıyla davalı taşıyıcının sorumluluk bedelinin bu tutara yükseltildiğini; davalının gerçek zararı ödemeyi reddetmesinin haklı olmadığını; taşımada gerekli özenin gösterilmediğini belirterek kaybolan emtiaların bedeli olan 2998,00 Euro tutarın ürünlerin kaybedilme tarihi olan 4/11/2021 tarihinden itibaren yabancı paralara uygulanan en yüksek mevduat faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili ise ------- tarihli cevap dilekçesinde özetle; uyuşmazlığa ---- ve protokolleri ile ---- protokollerinin uygulanması gerektiğini, uyuşmazlık konusu ------ adresli olması ve uluslararası taşımacılığın söz konusu olması nedeniyle anılı uluslararası mevzuat hükümlerinin tatbikinin gerektiğini, zararın giderilmesi talebinin haksız olduğunu, mahkemenin aksi kanaatte bulunması halinde dahi sorumluluğun sınırlı sorumluluk olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Tensiple birlikte, davacı vekiline tüm taşıma evraklarının (CMR, Navlun, fatura,

hasar tutanakları vb.) onaylı ve okunaklı suretlerinin ile --- mahkememiz dosyasına sunmak üzere iki (2) haftalık kesin süre verilmiş, ilgili evrak temin edilerek dosyamız arasına alınmıştır.28/2/2023 tarihli ön inceleme duruşmasında uyuşmazlığın, taraflar arasındaki taşıma sözleşmesinden kaynaklı, gönderilenin bir kolisinin kaybedilmesinden kaynaklı uğranılan zararın bulunup bulunmadığı,

zarardan davalı şirketin sorumlu olup olmadığı noktalarında toplandığı anlaşılmış, aynı celsede tahkikat aşamasına geçilerek dosyanın, taşımacılık alanında uzman ve gümrük müşaviri bilirkişiden oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilerek uyuşmazlık konularına ilişkin rapor alınmasına karar verilmiştir.----- tarafından tanzim edilen ---kök raporda özetle;"...

İrsaliyelerde özetle; uluslararası karayolu taşıması oluğu, her birinin ağırlığının 17 kg olduğu, toplam 7 kalem olduğu, gönderenin davacı şirket alıcının ise ------- olduğu; emtianın toplam brüt ağılığının ise 122.500 kg olduğu (Gümrük beyanında da aynı rakam bulunmaktadır, ayrıca gümrük beyanına göre net ağırlık 105 kg'dır), hacminin 1.014m3 olduğu, toplu irsaliyede ----------- tabi malların fatura değerinin 28.167 Euro” olduğu notunun yer aldığı anlaşılmaktadır.2.

Mail Yazışmaları

Mail yazışmalarında davalı şirket emtianın taşıma sürecinde kaybolduğunu kabul etmekte ve araştırmaların sonuçsuz kaldığını beyan etmektedir.3. Emtia Ticari FaturasıDavacı şirket tarafından dava dışı ---- firmasın üzerine keşide edilen ----- nolu fatura içeriğinde özetle; mal bedelinin toplam 28.167,00 Euro olduğu anlaşılmaktadır....

Sonuç olarak davalı şirket tarafından düzenlenen irsaliyelerde-------- (uluslararası Karayolu) ibaresinin bulunması, dava dosyasında havayolu taşımasına ilişkin herhangi bir belge bulunmaması, taşıma sözleşmelerine uygulanacak Konvansiyon hükümlerinin taşımanın fiilen icra edildiği taşıma moduna göre değil taraflar arasında kurulu sözleşmede belirlenen taşıma moduna göre belirlenmesi gerektiğinin kabul edilmesi,

taşıyıcının tek taraflı iradesiyle kendi taşıma organizasyonu gereği taşıma modunu değiştirerek sorumluluk rejimini değiştirmesinin. mümkün olmaması ve taşıma modunun belirlenmesinin aynı zamanda örtülü hukuk seçimi anlamına gelmesi nedeniyle dava konusu taşımanın CMR hükümlerine tabi olduğu değerlendirilmektedir... Ayrıca irsaliyede “Gümrüğe tabi malların fatura değerinin 28.167 Euro” olduğuna ilişkinnot bulunmaktadır.

Her ne kadar CMR m.26 “Kaybolma, hasar veya kararlaştırılan zaman limitinin aşılması halinde gönderici, belirlenecek bu ücret ödenmesi karşılığında, teslim süresi için ödenecek özel faizin |tercüme hatası özel menfaat anlamında) miktarını tayin eder ve bunu sevk mektubuna yazar” denilmesine rağmen burada gönderenin özel menfaat beyanıylakarşılaşan taşıyıcının ek bir ücret talep etme hak yetkisi olduğu düzenlenmektedir.

Öte yandan bu ek ücretin de uygulamada çoğunlukla navlun içine giydirilmiş olduğu ve navlun tekliflerinin özel menfaat beyanı da dikkate alınarak belirlendiği gerçeği bulunmaktadır.

Bu nedenle söz konusu özel menfaat beyanı şerhinde para birimi olarak bir rakamın bulunması gerekli ve yeterli kabul edilmektedir.Sonuç olarak eşyanın taşıma sürecinde kaybolmak suretiyle zayi olması ve taşıyıcının bu duruma izahat getirememesi nedeniyle Yargıtayın yerleşmiş içtihatlarına göre CMR m.29 gereği sorumluluğun sınırsız olması sevk irsaliyesinde “Gümrüğe tabi malların fatura değerinin 28.167 Euro” olduğuna ilişkin not bulunmasından dolayı CMR m.26 gereği davalı taşıyıcının somut olaydaki sorumluluk sınırının 28.167,00 Euro olduğu değerlendirilmektedir....

İkinci olarak davacı zarar tarihinden itibaren faiz talebinde bulunmasına rağmen CMR m.27 gereği faiz “ödeme isteğinin yazılı olarak, taşımacıya gönderildiği tarihten başlar. Böyle bir istekte bulunulmamış ise, tahakkuk dava açıldığı tarihten itibaren yapılır”.

Bu nedenle davacı lehine kurulan alacak miktarı üzerinden dava tarihinden fiili ödeme tarihine kadar CMR m.27 gereği yıllık 965 oranında faiz işletilmesinin yerinde olacağı değerlendirilmektedir" belirlemelerine yer verilmiştir.Raporun taraflara tebliği üzerine süresinde beyan ve itiraz dilekçeleri sunulmuş, 8/6/2023 tarihli duruşma ara kararı gereği, dosyanın önceki heyete tevdi ile davalı vekilinin itirazlarıyla sınırlı olmak üzere inceleme yapılmak suretiyle ek rapor düzenlenmesi istenilmiştir.

Bila tarihli, 3/8/2023 tarihinde taraflara elektronik tebligat marifetiyle tebliğe çıkartılan ek raporda davalı yanın itirazları değerlendirilmiş, tek tek açıklanmak suretiyle kök rapordaki tespit ve değerlendirmelerinde bir değişiklik bulunmadığı ifade edilmiştir.Tüm dosya kapsamı, ilgili kayıtlar ve özellikle denetime ve hüküm tesisine elverişli teknik rapor içeriği birlikte değerlendirildiğinde;

taraflar arasındaki uyuşmazlık konusunun, emtianın davalı şirket tarafından yapılan taşıma sürecinde kaybolmasından dolayı davacı şirketin tazminat talebinin yerinde olup olmadığı ve yerindeyse miktarının ne olduğu ile somut olaya hangi mevzuat hükümlerinin uygulanması gerektiği hususlarının olduğu; davalı şirket tarafından düzenlenen irsaliyelerde “İnt/Road” (uluslararası Karayolu) ibaresinin bulunması, dava dosyasında havayolu taşımasına ilişkin herhangi bir belge bulunmaması,

taşıma sözleşmelerine uygulanacak Konvansiyon hükümlerinin taşımanın fiilen icra edildiği taşıma moduna göre değil taraflar arasında kurulu sözleşmede belirlenen taşıma moduna göre belirlenmesi gerektiğinin kabul edilmesi, taşıyıcının tek taraflı iradesiyle kendi taşıma organizasyonu gereği taşıma modunu değiştirerek sorumluluk rejimini değiştirmesinin mümkün olmaması ve taşıma modunun belirlenmesinin aynı zamanda örtülü hukuk seçimi anlamına gelmesi nedeniyle dava konusu taşımanın CMR hükümlerine tabi olduğu;

eşyanın taşıma sürecinde kaybolmak suretiyle zayi olması ve taşıyıcının bu duruma izahat getirememesi nedeniyle Yargıtayın yerleşmiş içtihatlarına göre CMR m.29 gereği sorumluluğun sınırsız olması ve sevk irsaliyesinde “Gümrüğe tabi malların fatura değerinin 28.167 Euro” olduğuna ilişkin not bulunmasından dolayı CMR m.26 gereği davalı taşıyıcının somut olaydaki sorumluluk sınırının 28.167,00 Euro olduğu.

CMR m.26 ve 29 kapsamında davalı taşıyıcının sorumlu olmasının davacıyı gerek zarar miktarını ispat yükümlülüğünden kurtarmadığı; emtianın ticari faturasındaki değerinin paket sayısı ve aritmetik ortalamasına göre bir paketin değerinin 4.023,86 Euro olması karşısında, davacının işbu davada talep ettiği 2.998,00 Euro zarara uğramış olmasının mümkün olduğu;

davacı lehine kurulan alacak miktarı üzerinden dava tarihinden fiili ödeme tarihine kadar CMR m.27 gereği yıllık %5 oranında faiz işletilmesinin yerinde olacağı anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilerek 2998,00 Euro maddi tazminatın, tazminat başvurusunun olumsuz neticelendiği 14/12/2021 tarihinden itibaren CMR Konvansiyonu’nun 27 nci maddesine göre yıllık %5 faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.