İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/389 K.2023/814

T.C. İstanbul Anadolu 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2019/389

KARAR NO : 2023/814

DAVA

Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 20/06/2019

KARAR TARİHİ : 02/11/2023

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,Yukarıda adı ve adresi yazılı davacı tarafından açılan hukuk davasının 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9. Maddesi gereğince Türk Milleti adına yargılama yapmaya görevli ve yetkili ------ Asliye Ticaret Mahkemesince yapılan yargılaması sonucunda aşağıda gerekçesi yazılı hükme ulaşılmıştır. : Davacı vekili dava dilekçesinde.

Davalılardan----- Tarafından -----.

İcra Müdürlüğünün ------.sayılı dosyası aracılığı ile müvekkili şirket aleyhine kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlattığını, takibe dayanak olarak gösterilen 30.04.2019 tarihli 60.000,00 TL bedelli çekten ötürü müvekkili şirketin alacaklı gösterilen tarafa ve ciranta olarak görünen diğer davalılara hiçbir borcu bulunmadığını, arabuluculuğa müracaatlarına hiçbir davalının katılmadığını, icra konusu çekin çalındığını, çalınan çekin ------ borcuna mukabil kendilerine keşide edildiğini, müvekkili şirketin söz konusu çeki dava dışı ------olan borcuna karşılık verildiği,

dava konusu edilen bu çekle ----- verilen diğer çeklerin de ----- aracılığı ile şirketin------ bulunan şirket merkezine göndermek isterken, 12.04.2018 tarihinde kargo şirketine ait------ plakalı kargo nakliye aracının,------ içerisinde hırsızlık olayına maruz kaldığı, çeklerin bulunduğu evrak kolisinin de çalınmış olduğunu, bu şekilde çekin zayi olduğunu, çeklerin çalınmasına ilişkin olarak----- Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen -----nolu soruşturmaların devam ettiğini, çeklerin çalınmasını müteakiben çeklerin gönderildiği dava dışı şirket ---- ...

Tarafından----- Asliye Ticaret Mahkemesinde çek iptal davası ikame edildiğini, Sayın Mahkemenin çeki elinde bulunduranın ilk ilan tarihinden başlamak üzere 3 ay içerisinde çeki mahkemeye sunarak başvuruda bulunması gerektiğine ilişkin ----- ilan etmiş olduğu, 1 ilanın 07.05.2018, 2.ilanın 14.05.2018, 3. İlanın 21.05.2018 tarihinde yapılmış olduğunu, davalıların çeki bankaya iade etmediklerini, davalılardan----- 17.05.2019 tarihinde dava konusu çeke dayalı takip başlatmış olduğu,

Dava dışı----- Asliye Ticaret Mahkemesinde, ----- Sayılı dosyada açtığı çek iptal davasında Sayın Mahkemece ödemeden men kararının verilmiş olduğunu, davalı ------ çeki bankaya ibraz edip tahsil etmek istediğini, bankanın mahkeme kararına istinaden çek üzerine ödeme yasağı şerhini koyduğu,

ancak davalı firmanın çeki icra takibine koymuş olduğunu, ikame edilen takibin hala sürdüğünü, davalının yasağı bilmesine rağmen takip başlatmasının kötüniyetli olduğunu, Müvekkili şirketin, takip konusu çekten dolayı cirantalara ve alacaklıya karşı borcunun bulunmadığını, keşideci borçlu dışında-----Ve diğer davalılarla hiçbir ticari ilişkisinin bulunmadığını, takip dosyası incelendiğinde müvekkili davacı ile keşideci -----dışındaki borçlu görünen hiçbir borçluya ödeme emrinin gönderilmediğini, bu hususun davalı -----ile cirantaların birlikte hareket ettiğini,

diğer borçlulara yapılan takibin yalnızca göstermelik olduğu şüphesini uyandırdığını, müvekkili şirketin kayıtları incelendiğinde, müvekkili şirketin sadece ------ ile ticari ilişkisinin anlaşılacağını, davalılar ile hiçbir ilişkisinin bulunmadığı, dava konusu çekten ötürü davalılara hiçbir borcunun bulunmadığının ortaya çıkacağını, dava sonuçlanıncaya kadar tedbiren ve takibin durdurulmasına,

takibin tedbiren durdurulması taleplerinin kabul görmesi halinde, İİK md.72/3 uyarınca icra dosyasına yapılan ödemelerin icra dosyasına depo edilerek dava sonuçlanıncaya kadar alacaklıya ödeme yapılmamasını, davanın kabulü ile----- Şubesi ----- seri nolu 30.04.2019 keşide tarihli çekten ötürü davacının davalılara borcunun olmadığının tespiti ile-----İcra Müdürlüğünün ----- Esas sayılı icra takibinin iptalini, kötüniyetli davalıların takip konusu alacağın % 20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara tahmiline karar verilmesi, talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı----- vekili cevap dilekçesinde.

Müvekkilinin -----.

İcra Müdürlüğünün -----Sayılı dosyaya esas olacak çeki, çek görüntü itibari ile çek vasfını ihtiva eder bir durumda olduğu için ve ticaretini çek,senet ve buna benzer evraklarla yapmakta olduğundan aldığını, müvekkilinin çeki, ticaret ürünü olarak yaptığı işlere karşılık iktisap ettiğini, faturaların bulunduğunu, davacının ziya davasında kesin delil ileri sürerek çeki henüz iptal edemediğini, bu sebeple de çekin iyi niyetli üçüncü kişilerin iktisabında bu itirazını ileri süremeyeceğini, çünkü müvekkilinin çeki cirantasından aldığını, imzaların istiklali prensibi gereği herkesin imzasından sorumlu olduğunu, müvekkilinin kusuru bulunmadığını,

müvekkilinin bir ticaret ürünü olarak yapmış olduğu işe karşılık bu çeki aldığını, ayrıca müvekkilinin iyi niyetli hamil olduğunu, çeki iktisabında ağır kusur ve ihmalinin bulunmadığı için ispat etmek zorunda olmadığını, müvekkilinin kötü niyetli olduğu ve çeki iktisabında ağır kusurlu olduğunun davacı tarafından kesin delil ile ispatlanması gerektiğini, çekteki görünür ciro silsilesinde TTK 790. maddesi gereğince bir kopukluk bulunmadığını ve davalı hamilin bu nedenle yasal hamil konumunda olduğunu, diğer yandan dava konusu çekte ödeme yasağı bulunmasının hamilin hakları üzerinde etki edici olmadığını,

müvekkilinin kötü niyeti veya ağır kusuru bulunmadığını, alacağına kavuşamayan müvekkilinin iyi niyetli meşru hamil olup çeki elinde bulunduran hamil sıfatıyla çeki edinme sebebini kanıtlamakla dahi yükümlü olmadığını, dava konusu çek incelendiginde şeklen, müteselsil ve birbirine bağlı ciroların mevcut olduğunun görüleceğini, müvekkilinin kusuru olmadığını, müvekkilinin bir ticaret ürünü olarak yapmış olduğu işe karşılık bu çeki aldığını, borçluların kötü niyetinden ve borçların ödenmemesinden dolayı büyük zarara uğradığını, iyi niyetli ve meşru ve iyiniyetli hamil müvekkile karşı açılan davanın reddine,

davacının dava konusu asıl alacağın % 20’ ından aşağı olmamak üzere tazminat vedava konusu alacağın % 10’ u oranında para cezasına mahkum edilmesine, dava masraf ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava ; davacının ----- İcra Müdürlüğünün ----esas sayılı dosyasında takibe dayanak ---- ait 30/04/2019 keşide tarihli ------ seri numaralı 60.000 TL bedelli çek nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespitine ilişkindir.

Mahkememizce; tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları resen belirlenerek; taraf vekillerinin vermiş olduğu dilekçeler, ibraz ettikleri tüm deliller, ----.

İcra Müdürlüğü'nün ----- Esas sayılı dosyası, -----Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ---- Soruşturma dosyası, ----- İcra Hukuk Mahkemesi'nin ------ Esas sayılı dosyası, ----Asliye Ceza Mahkemesi'nin ------Esas sayılı dosyası tüm kayıt ve belgeler tek tek incelenmiştir.-----İcra Müdürlüğü'nün -----Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davalı ----- tarafından davacı ... diğer davalılar aleyhine 60.000,00-TL Asıl Alacak, 593,84 TL faiz alacağı, 180,00 TL komisyon, 6.000,00 TL çek tazminatı olmak üzere toplam 66.773,84-TL 'nin tahsiline yönelik icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin davacıya 25/07/2020 tarihinde tebliğ edildiği,

davacı tarafından 22/07/2020 tarihinde icra takibine itiraz edildiği, davanın yasal 1 yıllık süresi içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.Mahkememizce davacı yanın ticari defter ve kayıtlarının mahkememiz yargı çevresinde bulunmaması nedeniyle, ------ Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılarak bilirkişi raporu düzenlenmesi istenilmiş, mali müşavir bilirkişi tarafından düzenlenen 22/06/2021 tarihli raporda özetle. Davacı vekili Av. ... 26.04.2021 tarihli dilekçesinde.

Davacının 2018-2019 yıllarına ait ticari defterlerinin flashdisk ortamında dosyaya kazandırılmış olduğunun bildirildiği, Davacının sunulan resmi defterlerinin E-Defter Sistemine kayıtlı defterler olduğu, Flashdisk ortamında mevcut E-Defter Beratlarının süresinde onaylanmış olduğu, muhasebe kayıtlarının Vergi Usul Kanunu ve genel kabul görmüş muhasebe usul ve tekniklerine uygun olarak tutulduğu,

bu itibarla HMK 222 md. ve 6102 sayılı TTK 64/3 md. gereğince mevcut haliyle davalının incelenen ticari defterlerinin lehine delil vasfının bulunduğu,-----Şubesi ------seri no.lu 30.04.2019 keşide tarihli 60.000,00 TL tutarlı çekin defter kayıtlarına dair tespitler.

Yukarıda detayları verilen çekin----- İsimli davacı müşterisine satışları karşılığında kendisine keşide edilen dava konusu çekin davacının mal alımı yaptığı ----- borçları karşılığında verilmesine dair kaydın -----İsimli hesaba 11.04.2018 tarih ve -----yevmiye numarası ile defter kayıtlarına alınmış olduğu, Söz konusu davacı defterleri üzerinde yapılan incelemede.

Davacı E-Defterleri aylık kayıtlar üzerinden tüm alıcı ve satıcı hesapları, çek kayıtları, gider kayıtları ve davalı firmaların unvan bilgileri ile tarama yapılmak sureti ile tüm aylar ayrı ayrı incelenmek sureti ile davacı defterleri incelenmiş, davalıların davacıya mal veya hizmet satımına/alımına konu bir kaydın olmadığı, davacının davalılar ile ticari ilişkisi olduğuna dair davacı defterlerinde herhangi bir kaydın bulunmadığı, davacının davalılar ile bir ticari ilişkisinin mevcut olmadığı, Dosya üzerinde ve davacı defterleri üzerinde yapılan incelemede.

Davacının davalılar ile ticari ilişkisi olduğuna dair davacı defterlerinde herhangi bir kaydın bulunmadığı, davacının davalılar ile bir ticari ilişkisinin mevcut olmadığı, kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde: Davanın yetkili hamilin rızası hilafına elden çıkan çek sebebiyle menfi tespit istemine ilişkin olduğu, dava konusu çekin, dava dışı------ Tarafından 30/04/2019 tarihinde davacı şirket emrine 75.000,00 TL bedelli olarak -------Şubesi nezdinde tanımlı hesaba bağlı olarak keşide edildiği ve sırasıyla lehtar, ve tüm davalı şirketler tarafından ciro edildiği, çekin ------ tarafından takasa sunulduğu, çekin iptaline ilişkin feri müdahil ------ tarafından-----Asliye Ticaret Mahkemesinin ------esas sayılı dosyasında verilen ödemeden men kararı gereğince çek bedelinin ödenmediği,

davacı tarafından da çekin kargo ile gönderilirken çalındığından ve davalıların çeki haksız ve kötü niyetli olarak iktisap ettiklerinden bahisle eldeki menfi tesbit davasının açıldığı, esasen davaya konu çekin yukarıda zikredildiği üzere dava dışı------ davacıya olan borcu sebebiyle tanzim edilerek davacıya verildiği, lehdar olan davacının da çeki borcu sebebiyle feri müdahil olan ----- vermek üzere ciroladığı ve----- ilinde verdiği,

feri müdahil -----çekleri ------ iline göndermek üzere kargoya verdiği ve----- tarafından yapılan taşıma sırasında 12/04/2018 tarihinde ------ plakalı kargo aracının soyularak çeklerin çalındığı ve bu şekilde zayi olduğu, bunun üzerine feri müdahil tarafından mahkememizde ----- esas numarasıyla zayi sebebiyle çek iptali davası açıldığı ve davamıza konu çekin de zayi sebebiyle iptaline karar verildiği ve hükmün kesinleştiği, hırsızlık olayı ile alakalı olarak da -----Cumhuriyet Başsavcılığının------ soruşturma numarasıyla soruşturmaya başlandığı ve şüpheliler ------ hakkında iddianame düzenlenerek yargılamaya başlandığı, yargılamanın------.

Asliye Ceza Mahkemesi'nin ----- Esası üzerinden devam ettiği ve henüz kesinleşme olmadığı, mahkememizce öncesinde bu kararın kesinleşmesi beklenilmiş ise de mahkememizce mevcut dosya durumu zayi kararı ile beraber tekrar değerlendirildiğinde bekletici mesele yapılmasına dair ara karardan dönüldüğü, zira ceza mahkemesinde yargılama neticesinde sanıkların ceza alıp almamasının çeklerin hırsızlandığı gerçeğini değiştirmeyeceğinden yargılamanın devam ettirilerek neticelendirildiği, davalı----- tarafından-----İcra Müdürlüğünün ------ esas numaralı dosyası ile davaya konu çek sebebiyle davacı ... diğer davalılar aleyhine takibe başlandığı,

davacının yetkiye ve borca itiraz etmesi sebebiyle-----. İcra Hukuk Mahkemesinin ------esas sayılı dosyasıyla yetki itirazını kabul ettiği ve takibin yetkisizlikle------İcra Müdürlüğünün ------ Esasına kaydedildiği, davacı vekilinin de takibin iptali davası açtığı ve ------.

İcra Hukuk Mahkemesinin ----Esas ve ------Karar numaralı ilamıyla davanın kabul edilerek takibin davacı yönünden iptaline karar verildiği ve kararın kesinleştiği, TTK'nın 792. maddesine göre, çekin herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlü olacağı,

TTK'nın 788/1. maddesinde de açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çekin, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebileceği, TTK'nın 790. maddesinde ise, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağının düzenlendiği, tüm bu yapılan açıklamalar çerçevesinde somut dosya incelendiğinde, dava konusu çekteki ciro silsilesinin görünürde düzgün olduğu, şeklen çeki elinde bulunduran kişinin hamil sıfatını ispat eder nitelikte olduğu,

ciro silsilesinde herhangi bir kopukluk olmadığından hamilin senedin illetten mücerret olması ilkesinden davalıların yararlanması gerekeceği, ancak kanunda aksine özel bir düzenleme olmadıkça; taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü olduğu(TMK 6), diğer bir ifadeyle, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf ispat yükü altında (HMK 190) olup, bu temel kuralların da sonucu olarak herkesin iddiasını ispat etmekle yükümlü olduğu,

ispat yükü kendisinde olmayan diğer tarafın da ispat yükünü taşıyan tarafın iddiasının doğru olmadığı hakkında delil sunabileceği, karşı ispat faaliyeti için delil sunan tarafın ise ispat yükünü üzerine almış sayılmayacağı (HMK 191), 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten kanunun maksadının, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmak olarak anlaşılması gerektiği, ağır kusur halinin ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade ettiği, yine, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesindeki “Çek,

herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresinin, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade ettiği, ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamilin ise kanunun zikredilen maddeleri çerçevesinde korunduğu,

çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hamil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delile kanıtlanabileceği, somut dosyada da, davacının öncelikle çekin yetkili hamili olduğunu, ardından davalı tarafın çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiğini ispat etmesi gerekeceği, bununla birlikte davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyetinin ise bulunmadığı,

zira bir an için aksi düşüncenin kabulü halinde çekin “mücerretlik” vasfının ortadan kalkacağı, bununla birlikte dosyamız davalılarının her biri için uyap sisteminden sorgulama yapıldığında farklı hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturması, kovuşturması, menfi tespit ve istirdat davalarının bulunması,

bunun yanı sıra davalıların farklı çok sayıda olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp, bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu etmesi durumunda kargodan çalınan ve Türkiye'nin çeşitli yerlerinde kaybolan çek veya bonoların bir şekilde davalı şirketler tarafından cirolanıp eline geçmiş olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu,

bu durumda davalı şirketlerin basiretli bir işadamı gibi davranma yükümlülüğü gereği çekin iktisabında, gerekli dikkat ve özeni göstermemesi nedeniyle ağır kusurlu olduğunun mahkememizce kabul edildiği (Yargıtay ----- HD'nin 26.05.2021 tarih, -----. sayılı kararı),

somut olayda Uyap sistemi üzerinden yapılan sorgulamada gerek ilk derece mahkemelerinde gerekse istinaf aşamasında yargılaması devam eden davalıların hep beraber yahut bir kaçının münferiden davalısı olduğu onlarca menfi tespit ve istirdat davası olduğu(bir kaçı için bknz:-----BAM ----H.D ----- hepsinin de farklı zamanlardaki farklı yerlerdeki kargo araçlarının hırsızlanması sebebine dayalı olarak açıldığı, hırsızlık yoluyla elden çıkan çeklerin benzer cirantalardan ciro yoluyla devralınıp, icra takiplerine konu edildiği, bu sebeple davalıların çekin iktisabında ağır kusurlu olduklarının izahtan vareste olduğu,

yine talimat mahkemesinde alınan davacının defterlerinin incelendiği 22/06/2021 tarihli bilirkişi raporunda da davaya konu çekin davacı tarafından feri müdahil olan------ verildiğinin ve davalılarla ticari ilişkisinin bulunmadığının bildirildiği, davalıların kurmuş oldukları sistem ile ülkenin farklı yerlerinde kargo araçlarından çalınan kıymetli evraka bir şekilde ulaşarak ciro yoluyla çekte hak iddia ettikleri, tüm davalıların da ciranta olarak diğer çalıntı çeklerde de bulunduğu,

bu hususun hayatın olağan akışına aykırı olduğu ve davalıların çekin iktisabında basiretli tacir olma yükümlüklerine aykırı olarak ağır kusurlu oldukları mahkememizce anlaşılmış ve açıklanan gerekçe ile açılan davanın kabulüne karar verilmiş, İİK 72/5.Maddesi gereği davalı ----- takipte haksız ve kötü niyetli olduğu da anlaşılmakla davaya ve takibe konu alacağın takdiren %50'si oranında kötü niyet tazminatına da hükmedilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

KARAR HARCI

2-Alınması gerekli 4.098,60 TL harcın davacı tarafından peşin olarak yatırılan 1.140,34 TL harçtan mahsubu ile eksik bakiye 2.958,26 TL nin davalılardan tahsili ile hazineye irat kaydına,

ARABULUCULUK ÜCRETİ

3-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca 5.280,00 TL'nin davalılardan alınarak hazineye gelir kaydına,

AVUKATLIK ÜCRETLERİ

4-Avukatlık asgari ücret tarifesine göre davacı vekili için takdir olunan 17.900,00 TL maktu vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

DİĞER YARGILAMA GİDERLERİ

5-Davacı tarafından dava açılırken harç olarak yatırılan 44,40 TL başvurma harcı, 1.140,34 TL peşin harç olmak üzere toplam 1.184,74 TL harcın davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

6-Davacı tarafından sarfedilen 800,00 TL bilirkişi ücreti ve 731,50 TL posta ücreti olmak üzere toplamda 1.531,00 TL'nin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

7-Davalılar tarafından sarf edilen yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

8-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

Dair, Feri müdahil vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde------ BAM nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.