İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/945 K.2024/306

T.C. İstanbul Anadolu 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/945 Esas

KARAR NO: 2024/306

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ: 28/12/2023

KARAR TARİHİ: 25/04/2024

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda, Yukarıda adı ve adresi yazılı davacı tarafından açılan hukuk davasının 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9. Maddesi gereğince Türk Milleti adına yargılama yapmaya görevli ve yetkili -------- Asliye Ticaret Mahkemesince yapılan yargılaması sonucunda aşağıda gerekçesi yazılı hükme ulaşılmıştır.

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili ... --------- vergi numaralı -------- Şirketinin yetkilisi olduğunu, şirket faaliyet alanının tekstil ürünlerinin alımı satımına ilişkin olduğunu, müvekkilinin yetkilisi olduğu firmanın vergi dairesince resen terkin işlemi yapıldığını, müvekkilinin adresi olan -------- Mah. ------- Sok.

No:------- -------- adresinin ikametgah adresi olup 4 katlı bina niteliğinde bir aile apartmanı olduğunu, apartmanın bir katında depo bulunduğunu, müvekkilinin bu adreste ailesiyle ikamet ettiğini, resen terkin işlemi yapılan olan işletmesine ait ticari defter ve kayıtları ve buna ilişkin resmi evrakları bu adreste bulunan depoda muhafaza ettiğini, müvekkilinin 20.12.2023 tarihinde işinin gereği 3 günlük süre ile ------- gittiğini, işlerini hallettikten sonra ikametine döndüğünde binada boya badana tamir tadilatının yapıldığını gördüğünü, kontrolleri sağlarken ortak kullanımı bulunan binanın deposunun tamamen boşaltılmış,

içinde bulunan evrakların bulunmadığını gördüğünü, dava konusu ticari defterler dâhil ticari işletmeye ait evrakların iradesi dışında kaybolduğunu öğrendiğini, tekrar bulunamayan badana ve tamirat ustalarının hatası ile gereksiz görülerek ticari defterlerimizin zayi olduğunun tespiti için eldeki davayı açmak zorunda kaldıklarını, müvekkilinin ticari işletmesinde bulunan resmi evraklar ve ticari defterler bu yangın sebebiyle zayi olduğundan Türk Ticaret Kanunu m.82 uyarınca sayın mahkemenizden ilgili belge ve defterlerin zayi olduğuna dair tarafımıza zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Tekmil dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; açılan davanın 6102 sayılı Yasanın 82 ve devamı hükümlerine göre davacı şirkete ait resmi evraklar ve ticari defterler zayi edildiğinden bahisle kendilerine zayi belgesi verilmesine karar verilmesi isteğine ilişkin olduğu, taraf sıfatının (husumet), maddi hukuka göre belirlenen, bir subjektif hakkı dava etme yetkisini ya da bir subjektif hakkın davalı olarak talep edilebilme yetkisini gösteren bir kavram olduğu, dava ehliyeti ve dava takip yetkisinin davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatının ise dava konusu subjektif hakka ilişkin olduğu,

davacı tarafta yer alan taraf için aktif taraf sıfatı, davalı tarafta yer alan taraf için pasif taraf sıfatından söz edileceği, uygulamada "sıfat" yerine "husumet" teriminin de kullanılageldiği, Hâkimin diğer itirazlar gibi taraf sıfatını da dava dosyasından anlayabildiği sürece kendiliğinden nazara alacağı, sıfatın davada taraflardan birinin davaya konu subjektif dava hakkının bulunup bulunmadığı ile ilgili bir husus olduğu, tarafların sıfatının yargılama sonuna kadar devam etmesi zorunlu olduğu,

bu hususun mahkemece re'sen gözönünde bulundurulacağı, bir davada, taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet sıfatının) olmadığı belirlenirse, artık bu davanın esasının çözümüne girilmeden, davanın husumet yokluğundan reddinin gerekeceği, bir kişinin belli bir davada davalı veya davacı sıfatını haiz olup olmadığı şeklinde nitelendirilen husumetin ileri sürülme zamanı yasa ile kabul edilen bir ilk itiraz olmadığı gibi davalı veya davacı tarafından ileri sürülmesi gerekli bir def'i de olmadığı,

davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece vakıf olunduğu takdirde re'sen nazara alınması gerekli hukuki bir durum olduğu, yapılan tüm bu açıklamalar çerçevesinde somut olay irdelendiğinde, dava dilekçesinde -------- Şti.'nin ticari defter ve sair evraklarının saklandığı yerin boya/badana işleri sebebi ile tahliye edilirken zayi olduğundan bahisle zayi belgesi verilmesi talep edilmesine rağmen davacı olarak şirket yetkilisi ... dilekçede yer aldığı, ilgili şirket tarafından açılması gereken iş bu zayi belgesi verilmesi talebine ilişkin davanın davacı ... aktif husumetinde bulunmadığı,

davacının açılan davada aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı mahkememizce anlaşılmış ve açılan davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm vermek gerekmiştir.