İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2019/317 K.2024/174

T.C. İstanbul Anadolu 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2019/317

KARAR NO : 2024/174

DAVA

Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini

DAVA TARİHİ : 05/11/2019

KARAR TARİHİ : 24/10/2024

Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacı ...'ın 4/a'lı olarak----- Müdürlüğü'nde 12 yıl çalıştığını ve ardından haksız olarak işten çıkarıldığını çalıştığı süre içerisinde davalı kurumca düzenlenen fikir ve proje yarışmalarına katıldığını ve eser niteliği taşıyan ödüllü fikirleri olduğunu, Bu fikir ve projelerin ---- teknolojide gelişmesine üretim teknolojisine katkı sağlayacak projeler olduğunu, davacının fikirlerinden dolayı ödül aldığı tarih ile davalı üst düzey idarecilerinin bu fikirlerden yararlanmayı tartışmasının ve yararlanmasının aynı döneme denk geldiğini,

davacı tarafın geliştirdiği ve ortaya koyduğu ve fikir ve projelerin ancak yazılı izinle kullanılması gerekirken davalı ve davacı arasında herhangi bir sözleşme bulunmadığı, davalının FSEK 70 anlamında kötü niyetli olduğu, dava ile davacının şimdiki durumu ile zarar veren olay meydana gelmeseydi sahip olacağı durum arasındaki farkın tazminat olarak talep edilebileceğini, BK 42/2 anlamında bedelin tespitinde ilgili meslek kuruluşlarının görüşünün alınması gerektiğini, Bu fikir ve projelerin.

Davalı kurumun internet sayfasında.

7/24 Destek İster Misiniz, Donör Sorgulama, Şikayet ve Öneri, Bir Tıkla Hizmet İster Misiniz gibi canlı destek hattı konulu bilgisayar programları İnovasyon Yenlikçi teknoloji,--- çadırlarının nano teknoloji ile yanmayan ve kirlenmeyen şekilde üretilmesi fikri Gelir getirmesi amacıyla ---- şenlikleri düzenlenmesi fikri(farkındalık yürüyüşü) ortak Kan tüplerinin ithal edilmek yerine kurum imkanları ile kan tüpü üretmesi için kurum program paylaşım sistemi kurulması Kurumda çalışanlar,

şubeler ve genel merkez arasında yazışmaların aynı anda görülmesi için ortak bilgisayar yazılım programı kurulması fikri (bu fikir kamu sektöründe yılın dijital dönüşüm projesi ödülü almış) Kurumun ihtiyaç duyulan malzemeleri kendisinin üretmesi için Anonim Şirket yapılandırmasına itmesi Davalının Kurban Bayramında kesilen kurbanları satın almak yerine kendisinin büyütüp beslemeye başlaması Kan ulaştırmayı daha hızlı yapabilmek adına sponsor bulma fikri Davalı kurum depolarında saklanan malzemeleri kayıt altında tutan ve son kullanma tarihleri yaklaştıkça uyarıda bulunan bilgisayar yazılım programı kurma fikri Depolarda bulunan malzemelerin

vakumlanması ve fikri Depolarda bulunan malzemelerin ortak bir kayıt altında tutulması fikri Yerli makinelerle yapay kan üretme fikri , , ----- gibi vakıflar ile gönüllülerin paylaşılması ve gönüllüleri teşvik için ödüllendirme esaslı aktif gönüllülük projesi fikri -----. üniversitesi fikri ile yapılan tüm faaliyetlerin akademik düzeyde teorileştirilmesi fikri ----- yurtdışındaki benzerleri ile işbirliği sözleşmeleri kurma fikri olduğunu Davacının fikir ve eserlerine yönelik haklarının davalı kurumca izinsiz olarak kullanıldığını bu sebeple mahkemece telif hakkı ihlali nedeniyle telif tazminatına hükmedilmesi gerektiğini beyan etmiş ve

ihtiyati tedbir ile maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı tarafça ileri sürülen fikir kutusu sistemine fikirleri yöneltme hususunda toplamda 102 fikrin yöneltildiğini bu fikirlerden 46 tanesinin oylamaya ve komite değerlendirmesine sunulduğunu ve sadece 3 tanesinin projelendirilebilir olduğunu ödüle layık görüldüğünü Davacının ödül alan ortak gönüllülük çalışması fikrinin daha önce gençlik hizmet müdürlüğünce yapılmış olması nedeniyle projelendirilemediği Davacının ödül alan ---- ile ortak çalışma yapılması fikrinin ise 29.12.2015 tarihli kararla projelendirilemedi Davacının ödül alan---- Şenlikleri Etkinliği fikrinin o tarihlerde kurumsal organizasyonel yapılanma süreci başlatıldığı için

projelendirilemediğini Kan tüplerine ilişkin iddianın doğru olmadığını kurumun kan tüpü üretmek gibi bir fikri veya hazırlığı bulunmadığını ---- ile anlaşmalı olarak sponsor faaliyeti çerçevesinde kan ulaştırmaya yönelik iddianın asılsız olduğunu kan transferlerinin sağlık bakanlığı ile müvekkil arasındaki protokoller vasıtasıyla ve ----- protokolü ile ücretsiz hale getirildiğini Yapay kan üretme fikrinin ise hayatın olağan akışına aykırı olduğunu buna ilişkin hiçbir ekipmanın kurum nezdinde olmadığını Davacının sadece 3 fikrinin değerlendirmeye alındığını ancak bunların da projelendirilme aşamasının gerçekleşmediğini beyan etmiştir.

Davalı ayrıca husumet itirazında bulunmuştur.

DELİLLERVEGEREKÇE

Dava, Davacı tarafından davalı kurumda çalıştığı esnada fikir ve proje yarışmalarına katıldığı 3 defa ödül aldığı, ayrıca ödül almadığı projelerden de davalının faydalandığı iddiasına dayanıp davacı fikir ve projelerinin eser kapsamında olup olmadığı, eser kapsamında ise tazminat hakkının ihlal edilip edilmediği taleplidir .Mahkememiz dosyasından aldırılan 13/06/2022 uyap tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak: Dava dilekçesinde davacı, 15 farklı fikrin iş akdinin devam ettiği dönemde kendisi tarafından davalı kuruma iletildiği ve bunların davalı kurumca değerlendirmeye alını idiasında olduğu,

“sistemi ile Davacı Tarafın Davalıya Fikirler Sunduğu, Davalının Bu Fikirler Karşılık kendi çalışanı olan davalıya ödül verdiği hususunun çekişmesiz olduğu, Davalı kurumun, Davacı tarafça ileri sürülen fikir kutusu sistemine fikirleri yöneltme hususunda toplamda 102 fikrin yöneltildiğini bu fikirlerden 46 tanesinin oylamaya ve komite değerlendirmesine sunulduğunu ve sadece 3 tanesinin projelendirilebilir olduğunu ödüle layık görüldüğünü ifade ettiği, bu fikirlerden ödüle layık görülen “gönüllülük çalışması” fikrinin daha önce gençlik hizmet müdürlüğünce yapılmış olması nedeniyle projelendirilemediğini,

---- ile ortak çalışma yapılması fikrinin 29.12.2015 tarihli kararla projelendirilemediğini, ----- Festival Şenlikleri Etkinliği fikrinin tarihlerde kurumsal organizasyonel yapılanma süreci başlatıldığı için projelendirilemediğini beyan ettiği, Salt düşünce ve ilkeler, yöntemler, metotların eser olarak korunmadığı, ancak vücuda gelmesi halinde tamamlanmamış eserler, müsveddeler, taslaklar ve hazırlık çalışmaları, gerekli özellikleri taşımaları halinde eser olarak değerlendirilebileceği, Fikrinin, belirli bir tarzda tespit edilmediği sürece soyut bir fikirden öteye gidemediği,.

Fikir ve Sanat Eserleri Hukukunun bir eserde ifade edilen fikirleri değil fikirlere verilen biçimleri koruduğu, Davacının, davalı tarafça hayata geçirildiğini iddia ettiği projeleri incelendiğinde: Nano Teknoloji İle Yanmayan Ve Kirlenmeyen Çadır Üretilmesi fikrinin projelendirilip hayata geçirildiği, bu fikrin ilgili kuruma 30.12.2017 tarihinde sunulduğu ancak davacı tarafın sunduğu projenin detaylarının dosyada yer almadığı, sunulan fikrin “eser” haline gelmeden fikir ve öneri aşamasında kaldığı,

bu fikrin FSEK anlamında eser sayılamayacağı, Kan Hizmetleri Fikri İle ----- Desteği İle Plazmaya Dayalı Kan Ürünleri Ve Kan Torbası Üretimi konulu projenin davacı tarafça somut bir proje haline getirildiği, bu projenin FSEK anlamında “eser” sayılabilme şartlarını haiz olduğu, ancak dosyaya sunulan deliler kapsamında davalı tarafça uygulanan projenin davacıya ait projeyle aynı olmadığı, ---- Sponsorluk Fikri Sayesinde ---- Ait 10.000 Litre Kanın Farklı Şehirlere Ulaştırılması fikrinin benzer şekilde projelendirilip hayata geçirildiği, davacı tarafın sunduğu projenin detaylarının dosyada yer almadığı,

sunulan fikrin “eser” haline gelmeden fikir ve öneri aşamasında kaldığı, bu fikrin FSEK anlamında eser sayılamayacağı Gönüllülük projesi fikrinin “eser” haline gelmeden fikir ve öneri aşamasında kaldığı, bu fikrin FSEK anlamında eser sayılamayacağı, davacının "fikrinin” davalı tarafça birebir uygulanmadığı İnsani Yardım Alanında Ar-Ge Merkezi Açma fikrinin benzer şekilde projelendirilip hayata geçirildiği, davacı tarafın sunduğu projenin detaylarının dosyada yer almadığı, sunulan fikrin “eser” haline gelmeden fikir ve öneri aşamasında kaldığı,

bu fikrin FSEK anlamında eser sayılamayacağı, Akılı Depo Sistemi fikrinin benzer şekilde projelendirilip hayata geçirildiği, davacı tarafın sunduğu projenin detaylarının dosyada yer almadığı, sunulan fikrin “eser” haline gelmeden fikir ve öneri aşamasında kaldığı, bu fikrin FSEK anlamında eser sayılamayacağı, Afet Ve İnsani Barınma Sistemleri Fabrikası Kurma fikrinin benzer şekilde projelendirilip hayata geçirildiği, davacı tarafın sunduğu projenin detaylarının dosyada yer almadığı, sunulan fikrin “eser” haline gelmeden fikir ve öneri aşamasında kaldığı,

bu fikrin FSEK anlamında eser sayılamayacağı, Gençlik Festivalleri fikrinin benzer şekilde projelendirilip hayata geçirildiği, davacı tarafın sunduğu projenin detaylarının dosyada yer aldığı, sunulan fikrin “eser” haline gelecek kadar yeterli bilgiyi haiz olduğu, Davacı tarafça sunulan projelerden “Kan Hizmetleri Fikri İle ----- Desteği İle Plazmaya Dayalı Kan Ürünleri Ve Kan Torbası Üretimi” konulu projenin eser kapsamında sayılacağı ancak bu projenin bu haliyle davalı tarafça uygulandığı yönünde delil bulunmadığı,

davacı tarafça sunulan “-----” isimli fikrin de yine uygulanmadığı Davalı tarafça sunulan 5 adet fikrin davalı tarafça uygulandığı ancak bu fikirlerin “eser” sayılabilecek ölçüde somutlaştırılmamış olduğu, Davacı tarafça sunulan fikirlerin davalı ile iş akdi devam ederken sunulmuş olduğu, 3. Dosyaya sunulan delillerden davacının 03.04.2007-15.10.2018 tarihleri arasında davalı kurum nezdinde çalıştığı , taraflar arasında halen----- İş Mahkemesi nezdinde ----- sayılı işçilik alacaklar talepli davanın derdest olduğu Dava konusu fikir ve projelerin iş faaliyetine ilişkin kural ve yöntemler ve bilginin sunumu kapsamında kaldığı,

yine bu fikir ve projelerin somutlaştırılmış halinin de sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında buluş sayılamayacağı, davacı tarafından davalı kuruma sunulan fikir ve projelerin somutlaştırılmış hallerinin dahi SMK 82 anlamında buluş kapsamına girmediği, şartların oluşması halinde ancak FSEK kapsamında “eser” sayılabileceği bu anlamda huzurdaki dava bakımından buluş veya hizmet buluşunun söz konusu olamayacağı, davalı kurum adına yapılmış herhangi bir patent, faydalı model veya tasarım başvurusu bulunmadığı,

Davacı tarafça, davalı kuruma sunulan fikirlerin hayata geçirilmesi ile davalı kurumun nasıl bir gelir elde etmiş olduğunun mali inceleme yapılmadığı için tespit edilemediği, davacının davalıya sunduğu fikirler buluş ve hizmet buluşu kapsamında olmasa da davalı kurumca aynı başlıklar ile bu fikirlerin hayata geçirilmiş olmasından dolayı Borçlar Kanunu anlamında sorumluluk doğabileceğine dair raporunu sunmuşlardır.

Mahkememiz dosyasından aldırılan 17/05/2023 uyap tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak: Dava dilekçesinde davacı, 15 farklı fikrin iş akdinin devam ettiği dönemde kendisi tarafından davalı kuruma iletildiği ve bunların davalı kurumca değerlendirmeye alındığı iddiasında olduğu, “----- sistemi ile Davacı Tarafın Davalıya Fikirler Sunduğu, Davalının Bu Fikirler Karşılık kendi çalışanı olan davalıya ödül verdiği hususunun çekişmesiz olduğu, ancak bu fikirlerin eser sayılabileceğine dair kanıtlar getirememiştir (HMK m. 190).

Davalı kurumun, Davacı tarafça ileri sürülen fikir kutusu sistemine fikirleri yöneltme hususunda toplamda 102 fikrin yöneltildiğini bu fikirlerden 46 tanesinin oylamaya ve komite değerlendirmesine sunulduğunu ve sadece 3 tanesinin projelendirilebilir olduğunu ödüle layık görüldüğünü ifade ettiği, bu fikirlerden ödüle layık görülen “gönüllülük çalışması” fikrinin daha önce gençlik hizmet müdürlüğünce yapılmış olması nedeniyle projelendirilemediğini, ----- ile ortak çalışma yapılması fikrinin 29.12.2015 tarihli kararla projelendirilemediğini,

----- Şenlikleri Etkinliği fikrinin o tarihlerde kurumsal organizasyonel yapılanma süreci başlatıldığı için projelendirilemediğini beyan ettiği, Salt düşünce ve ilkeler, yöntemler, metotların eser olarak korunmadığı, ancak vücuda gelmesi halinde tamamlanmamış eserler, müsveddeler, taslaklar ve hazırlık çalışmaları, gerekli özellikleri taşımaları halinde eser olarak değerlendirilebileceği, Fikri içeriğin, belirli bir tarzda tespit edilmediği sürece soyut bir fikirden öteye gidemediği,.

FSEK kapsamında bir eserde ifade edilen fikirleri değil fikirden yaratılan eserleri koruyabilir.

Davacının, davalı tarafça hayata geçirildi; projeleri incelendiğinde: Nano Teknoloji İle Yanmayan Ve Kirlenmeyen Çadır Üretilmesi fikrinin projelendirilip hayata geçirildiği, bu fikrin ilgili kuruma 30.12.2017 tarihinde sunulduğu ancak davacı tarafın sunduğu projenin detaylarının dosyada yer almadığı, sunulan fikrin “eser” haline gelmeden fikir ve öneri aşamasında kaldığı, bu fikrin FSEK anlamında eser SMK anlamında sınai mülkiyet hakkı sayılamayacağı, Kan Hizmetleri Fikri İle ---- Desteği İle Plazmaya Dayalı Kan Ürünleri Ve Kan Torbası Üretimi konulu projenin davacı tarafça somut bir proje haline getirildiği,

ancak yenilik içermediğinden bu projenin SMK kapsamında buluş sayılmayacağı ve yine FSEK anlamında “eser” sayılabilme şartlarını haiz bir nitelik taşımadığı, ---- Sponsorluk Fikri Sayesinde ---- Ait 10.000 Litre Kanın Farklı Şehirlere Ulaştırılması fikrinin benzer şekilde projelendirilip hayata geçirildiği, davacı tarafın sunduğu projenin detaylarının hususiyet taşımadığından ve eser tiplerinden birisi içinde değerlendirilemeyeceğinden FSEK anlamında eser sayılamayacağı, bir reklam çalışması kapsamında iş yöntemi olduğu, --- “eser” haline niteliği taşıyan bir met olmadığı,

İnsani Yardım Alanında Ar-Ge Merkezi Açma fikrinin benzer şekilde projelendirilip hayata geçirildiği, davacı tarafın sunduğu projenin detaylarının dosyada yer almadığı, sunulan fikrin faaliyet şekli olup ne “eser” ne de buluş sayılması mümkün değildir, Akılı Depo Sistemi fikrinin benzer şekilde projelendirilip hayata geçirildiği, davacı tarafın sunduğu projenin detaylarının dosyada yer almadığı, sunulan fikrin faaliyet şekli olup ne “eser” ne de buluş sayılması mümkün değildir, Afet ve İnsani Barınma Sistemleri Fabrikası Kurma fikrinin benzer şekilde projelendirilip hayata geçirildiği,

davacı tarafın sunduğu projenin detaylarının dosyada yer almadığı, sunulan ikrin faaliyet şekli olup ne “eser” ne de buluş sayılması mümkün değildir, ---- Festivalleri fikrinin benzer şekilde projelendirilip hayata geçirildiği, davacı tarafın sunduğu projenin detaylarının dosyada yer aldığı, sunulan fikrin faaliyet şekli olup ne “eser” ne de buluş sayılması mümkün değildir,Dava konusu fikirlerin SMK 82 anlamında bilgi sunumu olduğu buluş kapsamına girmediği, FSEK kapsamında “eser” sayılmayacağı, davacı taraf bu iddialarını ispat eden delilleri de dosyaya sunulmamıştır.

Şeklinde raporlarını sunmuşlardır.Tarafların gösterdikleri deliller toplanmış, tüm usuli eksiklikler giderilmiştir.

İncelenen dosya kapsamı, mevcut deliller, bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde.

Davacının davalı ----- Genel Müdürlüğünde çalıştığı dönemde fikir ve proje çalışmalarına katıldığı, katıldığı yarışmalardan üç defa ödül aldığı, ödül aldığı fikirlerin davalı kurumca kullanıldığı bir takım fikirlerin patent olarak tescil edildiği iddiasıyla FSEK ' den kaynaklı mali ve maddi hakların ihlali nedeniyle FSEK 68. Maddesi uyarınca maddi FSEK 70. Maddesi uyarınca manevi tazminat talebinde bulunduğu, davalı tarafından davanın reddinin talep edildiği,

mahkememizce dava dilekçesindeki ileri sürülen fikir ve projelerin somutlaştırılması için davacıya süre verilmiş, davacı vekilince 27/09/2020 tarihli dilekçe sunulmuş, buna göre de davacının nano teknoloji ile yanmayan çadırların üretilmesi,

kan hizmetleri fikri, ------sponsorluğu fikri, gönüllülük projesi, insani yardım alanında AR-GE merkezi açma fikri, akıllı depo sistemi fikri, afet ve insani barınma sistemleri kurma fikri ve ---- festivalleri fikri gibi hususlarda proje ve fikirlerde bulunduğunu belirttiği, mahkememizce davacının davalı kurumda çalışırken ki bilgileri ve iddia ettiği proje ve ödüllere ilişkin tüm bilgi ve belgeler celp edilmiş, daha sonra aldırılan 13/06/2022 UYAP tarihli bilirkişi raporunda, fikirlerin eser mahiyetinde olmadığı bir kısım fikirlerin hayata geçmediği,

hayata geçirilen fikirlerden ise ancak Borçlar Kanunu hükümlerine göre sorumu olunabileceğinin belirtildiği, bilirkişi raporunun dava konusu ile ilgili somut tespitler içermemesi sebebiyle, aynı heyete FSEK bilirkişisi de eklenmek suretiyle ek rapor alındığı, alınan ek raporda davacının iddialarını ispat edemediğinin belirtildiği, buna göre tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde, davalının davacı kurum nezdinde çalıştığı esnada kurumun fikir kutusu adı altında yapmış olduğu personelin fikir ve projelerinin değerlendirildiği,

kutuya bir kısım fikirlerde bulunmuş, bu fikirler incelendiğinde öncelikle bu fikirlerin SMK anlamında bir buluş olarak değerlendirilemeyeceği bu sebeple patent ve faydalı model kapsamına da girmediğinden bu kapsamda koruma sağlanamayacağı davacı tarafından sunulan fikirlerin FSEK kapsamında korunup korunmayacağı yönünden yapılan değerlendirmede ise davacının somut olay bakımından değerlendirildiğinde nano teknoloji ile yanmayan ve kirlenmeyen çadır üretilmesi fikrinin fikir aşamasında kaldığı eser haline getirilmediği,---- sponsorluk fikri, gönüllük projesi fikri, insani yardım alanında ARGE merkezi açma fikri, akıllı depo sistemi fikri,

afet ve insani barınma sistemleri fikri ile ---- festivalleri fikrinin bilirkişi heyetince yapılan tespite göre eser niteliğinde olmadığı, davalının fikirlerinden hayata geçirilen kan hizmetleri fikrinin davacı tarafça proje olarak sunulduğu fakat SMK kapsamında buluş sayılamayacağı zira yenilik içermeyip daha önce kullanılan fikirler olduğu yine davacının iddia ettiği bütün fikirlerin esas olarak incelendiğinde daha önce hayata geçmiş uygulanmış fikirler olduğu herhangi bir yenilik ve özgünlük içermediği bu nedenle eser mahiyetinde olmadığı gibi özgünlük ve yenilik içermemesi sebebiyle haksız rekabet hükümlerinden de faydalanamayacağı,

davacının davasını başkaca deliller ile de ispat edemediği anlaşıldığından, ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.