İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2021/36 K.2024/87

T.C. İstanbul Anadolu 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/36

KARAR NO : 2024/87

DAVA

Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 26/03/2018

KARAR TARİHİ : 14/05/2024

Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ısıtma sistemleri (ısıtma üniteleri, radyatörler, havlupanlar, vs.) alanında faaliyet gösteren ve ----- markasını yaratmış olan davacının ---- tarafından üretilmeye başlanan ---- ve ---- adlı ürünlerin tüm haklarını adı geçen firmadan devraldığı; işbu ---- ve ---- adlı ürünlerin ----- firmasınca ---- ve ----- profil noları ile 14.05.2013 ve 22.05.2014 tarihlerinden itibaren üretildiği.

12.12.2013 tarihinden başlayan faturalardan da davacının işbu ürünleri uzun süredir üretmekte olduğunun görüldüğü; davalının ---- ve ---- adlı alüminyum iç mekân radyatörlerini hiçbir ayırt edicilik katmaksızın ------ ve ----- adları altında üreti tanıtımını yaptığı ve sattığı.

Mart 2017'de ------ Fuarı'nda da işbu taklit ürünleri sergilediği; davalı ürünlerinin davacı ürünleri ile genel görünüm benzerliği taşıdığı ve ayrıca bütün ölçülerinin de aynı olduğu, kapakların ve profillerin arkasındaki su geçiş borularının dahi aynı yerde ve aynı şekilde olduğu; böyle birebir aynı ürün üretilmesinin tesadüfi bir eylem olmadığı; hayatın olağan akışında ortalama tüketicinin bu ürünlerin farklı işletmelere ait olduğunu tespit etmesinin mümkün bulunmadığı; davacıdan ürün alan ----- firmasına davalının düşük fiyattan satış yaparak davacının satışlarını etkilediği; davalının kötü olduğu ileri sürülerek,

ihtiyati tedbir istemli olarak, haksız rekabetin tespitine, men'ine, ref'ine, haksız rekabet teşkil eden ürünlere ve bu ürünlerin imal edildiği kalıplara ek konulmasına ve imhasına, HMK md.107 uyarınca talep artırma hakkı saklı kalmak kaydıyla 1.000-TL maddi tazminatın ve 1.000.-TL manevi tazminatın faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, hükmün ilanına karar verilmesi talep edilmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının ---- ve ---- adlı ürünlerinin Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescilli bulunmadığı; bu sebeple, SMK md.69 uyarınca tescilsiz tasarım olarak ancak kamuya ilk sunum tarihinden itibaren 3 yıl süre ile korunabileceği; dava dilekçesinde yer verilen tarihler karşısında işbu 3 yıllık koruma süresinin dolduğu; kaldı ki, söz konusu radyatörlerin tüm dünyada benzer malzemeler kullanılarak benzer şekilde üretildiği; uzun süredir farklı firmalarca üretilen ve satılan bu ürünlerin kamuya mal olduğu;

ürün kıyaslaması yapılırken tasarımı geliştirmede sahip olunabilecek seçenek özgürlüğünün derecesinin dikkate alınması gerektiği; ----- Asliye Hukuk Mahkemesi'nin----- sayılı dosyasında yapılan bilirkişi incelemesinde davacı ve davalı ürünlerinin su boru çapları başta olmak üzere teknik ölçülerinde farklılık bulunduğunun tespit edildiği; davalının tasarımı geliştirmede sahip olduğu sınırlı seçenek özgürlüğünü kullandığı ve iyiniyetli olduğu; davacı ile çalışan firmanın davalı ile çalışmaya başlamasının serbest piyasa ekonomisinde kısıtlanamayacağı ve haksız rekabet oluşturmadığı;

davacının kamuya mal olmuş ürünlerin kendisine ait bulunduğu iddiasıyla ve kötüniyetle haksız kazanç elde etmek amacıyla işbu davayı açtığı savunularak, davanın reddine karar verilmesini talep ettiği anlaşıldı.

DELİLLERVEGEREKÇE

Dava, davalı tarafın haksız rekabet eylemlerinin tespiti, men'i ve ref'i ile HMK 107. Maddesine göre belirsiz alacak davasıdır.Mahkememizde aldırılan 02/06/2022 tarihli bilirkişi raporunda; davalının --- ürününün davacının ----- ürünüyle ve davalının ---- - ürününün davacının ----- ürünü ile ortalama dikkati haiz tüketici nezdinde karıştırılma ihtimali yaratabileceği ve davalının bu suretle davacı aleyhine haksız rekabette bulunduğu sonucuna varılabileceği.

Maddi Tazminat yönünden yapılan tespit ve incelemeler neticesinde; davacının, 2017 ve 2018 yıllarına ait ticari defter ve belgelerini incelenmesi için sunduğu ve defterlerinin yazılı olduğu, usulüne uygun tutulduğu, açılış ve kapanış onaylarının yasal süresi içerisinde yapıldığı, TTK md. 64/ Il! göre nazara alınabileceği, HMK md. 222 'ye göre sahibi lehine delil olabileceği Sayın Mahkemenizin takdirinde olduğu, Davalının ticari defterlerini ve belgelerini sunmadığı, bu hususun tutanak altına alındığı, dosyaya eklendiği,

rapor içerisinde yapılan tespitler doğrultusunda davacının dava konusu ------ ve ---- adlı ürünleri ile ilgili bir fiili zararı tespit edilmediği, Tazminatın belirlenmesi ile ilgili zararın bir diğer türü olan yoksun kalınan kazancın tespitinin davalının ticari defterlerini ibraz etmemesinden dolayı hesaplanamadığı şeklinde rapor sunulduğu görüldü.Mahkememizde aldırılan 26/02/2023 tarihli ek bilirkişi raporunda.

Haksız rekabet konusunda; heyetimizin Kök Rapor'daki görüşünün değişmediği, mamafih Ek Rapor içeriğinde metni paylaşılan Yargıtay -----. Hukuk Dairesi'nin 22.04.2021 tarih ve ------ sayılı içtihadı ışığında münhasıran “marka farklılığı"na ağırlık vererek aksi yönde bir değerlendirme noktasında takdirin Muhterem Mahkemenize ait olduğu.

Maddi tazminat yönünden; davalı şirketin ticari defter ve belgeleri ibraz etmemesi nedeniyle dosya kapsamında bir tazminat hesaplamasını yapabilecek verilerin olmadığını, nihai takdir Sayın Mahkemede olup davalı tarafa ait 2017 ve 2018 yıllarına ait Kurumlar Vergisi Beyannameleri ve Eki Mali Tablolarının Gelir İdaresi Başkanlığından (----- Kurumlar Vergi Dairesi / ----- Vergi Numarası) celp edilmesi halinde davalı şirketin mali tabloları incelenerek davacı şirketin mali verileri ile kıyaslanması sonucu “bir maddi tazminat" hesaplaması yapılması mümkün olabileceği şeklinde rapor sunulduğu görüldü.

Mahkememizde aldırılan 08/10/2023 tarihli bilirkişi raporunda. Maddi tazminat yönünden.

Davalı şirketin dosyaya celp edilen 2017 ve 2018 yıllarına ait mali tabloları üzerinden, Davacı şirketin ticari defterlerindeki dava konusu iki ürüne ait mali bilgilerin kıyasen, Davalı şirketin mali bilgilerine uygulanması ile rapor içinde ayrıntılı izah edilen mali rasyolardan yola çıkarak hesaplanan ve bu hesaplama sonucunda Davacı şirketin mevcut karlılıklarına uygun, sebepsiz bir zenginleşmesine mahal vermeyecek şekilde dava konusu her iki ürünle ilgili "Yoksun Kalınan Karın” 2017 yılı için 35.756,98 TL,

2018 yılında 65.719,70 TL olmak üzere toplamda 101.476,68 TL olabileceği şeklinde rapor sunulduğu görüldü.Mahkememizden verilen 30/09/2020 tarih ve ----- Esas------ sayılı kararı ---- Bölge Adliye Mahkemesi -----. Hukuk Dairesi'nin 05/02/2021 tarih ve ----- Esas ----- Karar sayılı ilamıyla kaldırıldığı anlaşıldı. Tarafların gösterdikleri deliller toplanmış, tüm usuli eksiklikler giderilmiştir.

İncelenen dosya kapsamı, mevcut deliller, bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; dava tescilsiz tasarımlara ilişkin haksız rekabetin tespiti, önlenmesi ve meni ile maddi ve manevi tazminat talebine ilişkin olup davacı tarafından davacı vekili tarafından davacı şirketin ----- ismi ile radyatör tasarımlarını üretip sattığını davalı tarafından ---- ve ------ adı altında davacı tasarımlarına benzer radyatör ürünlerinin satışa sunulduğunu, bu durumun haksız rekabet teşkil ettiğini iddia ettiği, davalı tarafından davanın reddinin talep edildiği,

mahkememizce tüm deliller toplandıktan sonra aldırılan 02/06/2022 tarihli aldırılan raporda davalı ürünlerinin davacı ürünleri ile benzer olduğu, karıştırılma ihtimali yaratabileceği şeklinde görüş bildirildiği, daha sonra aldırılan 26/02/2023 tarihli bilirkişi raporunda kök rapordaki görüşlerin değişmediği yönünde görüş bildirildiği, aldırılan 08/10/2023 tarihli bilirkişi raporunda ise maddi tazminatın 101.476,68 TL olarak hesaplandığı, buna göre tüm dosya kapsamı birarada değerlendirildiğinde davacı ve davalının benzer olarak dava konumuz ile ilgili olarak radyatör emtialarında ticari faaliyette bulunduğu,

davacı şirketin ---- ve ---- adını verdiği tescilsiz radyatör tasarımlarının sahibi olduğu, davalı tarafından üretilen ve ---- - ve ------ isimli ürünlerin davacı tasarımına haksız rekabet teşkil edip etmediği yönünde yapılan değerlendirmede aldırılan bilirkişi raporlarına göre taraf ürünlerindeki tasarımların benzer olduğunun değerlendirildiği,

benzerlik değerlendirmesinin konusunda uzman ehil bilirkişi tarafından yapıldığından bu hususta taraf ürünlerinin benzer olduğu yönünde mahkememizde de kanaat oluştuğu, bu benzerliğin haksız rekabet teşkil edip etmediği yönünde yapılan değerlendirmede ise davacı tasarımlarının tescilsiz olduğu ve davacı şirketçe ilk olarak 14/05/2013 ve 22/05/2014 tarihinde üretilmeye başlandığı, davacıya ait tasarımların üretildiği tarih itibariyle 554 sayılı KHK nın yürürlükte bulunduğu,

bu nedenle değerlendirmenin buna göre yapılması gerektiği, Yargıtay ---- Hukuk Dairesi ------- esas, ------ sayılı kararında tescilsiz tasarımların haksız rekabet hükümleri çerçevesinde nasıl korunabileceğini, sınırları ve içeriği belirtilmiş buna göre tescilsiz tasarımın haksız rekabet hükümleri çerçevesinde korunabilmesi için mutlak manada yenilik ve ayırt edicilik niteliğinin bulunması,

onu işleten işletme ile bütünlük arz ederek aynen bir marka gibi işletmesel kökene işaret edecek derecede yüksek bir ayırt edicilik düzeyine ulaşması ve onunla özdeşmesi taklidini üretenlerce işletmesel kökenleri itibariyle tasarıma konu malların işletmesel kökenlerinin karıştırılmasına yol açacak tedbirlerin alınmaması halinde haksız rekabetin söz konusu olabileceği sırf orjinal olmasından dolayı tescilsiz tasarımlara tescilli tasarımların dahi 5'er yılda bir yenilenmek koşulu ile 25 yıllık koruma sağlandığı durumda tescilsiz tasarımlara daha fazla hak bahşedilmemesi ve bu yapılırken rekabet düzeninde korunmasının gerektiği,

buna göre davacıya ait tasarımlar incelendiğinde tasarımların davacı tarafından piyasaya sunulmasından dava açılma tarihine kadar 4 yıllık bir süre geçtiği, tasarımlar arasında tasarımların radyatör ürünü olması sebebiyle bilirkişi heyetince benzer olarak algılandıkları belirtilmiş ise de davalının davaya konu -----isimlerini verdiği radyatör tasarımlarının öncelikle davacının tescilsiz tasarımlarına verdiği isimden farklı olduğu, bu yönüyle benzerlik olmadığı, davalının bu yönde karışıklığa sebebiyet vermeyecek şekilde tedbirler aldığı,

tasarıma konu ürünlerin radyatör ürünleri olması da dikkate alındığında radyatör ürünlerinin genel itibariyle benzer olduğu, farklılığın çok küçük ayrıntılar ile sağlandığı, bu yönüyle de bakıldığında hem davacıya ait tescilsiz tasarımın, mutlak manada yenilik ve ayırt edicilik sağladığı yönünde kanaat oluşmadığı,

her ne kadar bilirkişi heyetince tasarımlar orjinal olarak değerlendirilmiş ise de sadece orjinal olmasından dolayı tescilsiz tasarımlara haksız rekabet hükümleri bakımından koruma sağlanamayacağı aksi halde serbest ekonomi düzeninde emeğin ve yatırımların korunması ile birlikte Fikri Mülkiyet hakları özelinde de tescile bağlı ve süre ile sınırlı koruma ilkelerinin de gözardı edilemeyeceği bu nedenle mahkememizce TTK nun da düzenlenen haksız rekabet hükümlerinin dosyamız bakımından ihlal edildiğine dair yeterli kanaat oluşmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ