İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/242 K.2024/88

T.C. İstanbul Anadolu 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/80

KARAR NO : 2024/92

DAVA

Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini

DAVA TARİHİ : 08/04/2022

KARAR TARİHİ : 16/05/2024

Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 1960 yılından beri resim sanatıyla profesyonel olarak ilgilendiğini, sanat ve resim camiasında adı iyi bilinen yaşayan önemli ressamlardan biri olduğunu,----- Derneği'ne 1985 yılından beri, ---- Derneği'ne 1990 yılından beri, ----- Meslek Birliği'ne (----) ise 2004 yılından beri üye olduğunu, ayrıca ----- Kulübü üyesi olup, bir dönem kulüpte divan kurulu üyesi olarak da görev yaptığını,

1984 ile 2000 yılları arasında daha önce kulübün başkanlığını yapmış olan ve kulübün onursal başkanlarından biri olan ----- ile kişisel dostluğunun bulunduğunu ve aralarındaki dostluğun bir nişanesi olarak ---- - davaya konu yağlı boya portresini yılların verdiği birikimle büyük bir emek ve özverinin ürünü olarak 1988 yılında resmettiğini ve ---- hediye ettiğini ve davaya konu söz konusu tablonun orijinalinin halen ---- evinde bulunduğunu, davacıya ait dava konusu eserin daha önce ------- tarafından yayımlanan “---” isimli kitabın kapak sayfasında yer aldığını,

söz konusu kitabın kapak sayfasından sonra gelen ve kitabın bilgilerinin yer aldığı sayfada ise eserin müvekkiline ait olduğunun açıkça belirtildi davacının söz konusu eserin sahibi olup resimlerinde kullanmış olduğu imzasının orijinal portrenin üzerinde de yer aldığını, bununla birlikte değişik platformlarda yağlı boya portresini sergilediğini;

dergilere, gazetelere mülakatlar verdiğini, ---- ve değişik birçok televizyon kanalında davaya konu söz konusu resme ilişkin röportajlara katıldığını ve tüm bu hususların davacının eser sahibi olduğunu şüpheye yer bırakmaksızın, açıkça gösterdiğini, arama motoruna davacının adı yazıldığında davalının tahrip ettiği tablonun, "----- portresi" yazıldığında ise davacının adının üst sayfada çıktığını, davacıya ait alenileşmemiş ve 1988 yılında 45x60 boyutunda yapmış olduğu ve ---- - ile dostluğunun nişanesi olarak görülen portrenin, davalı tarafından izinsiz yayınlandığını,

ihlali gerçekleştirerek hem FSEK tarafından sanatçıya verilen hakların başında gelen "umuma arz yetkisi" aşınmış olduğunu hem de bu paylaşımların çeşitli kullanıcılar tarafından kullanılmasına önayak olması sebebiyle bu yetkinin aşılması durumunun kapsamının genişlemiş olduğunu, söz konusu paylaşımın ---- gibi kullanıcı kitlesi geniş bir sanal platformda paylaşılarak ciddi sayıda izleyiciyle buluşturulması umuma arz yetkisinin hiçe sayılması olduğunu, bu yetkinin ancak ve ancak eser yaratıcısına ait olduğunun ise kanunun açık hükmü gereği izahtan vareste olduğunu,

bahsedilen hususlar dikkate alındığında davacının umuma arz hakkının ihlal edildiğinin açıkça görülmekte olduğunu, ayrıca dava konusu portrenin bahsettikleri gibi bir çember içine alınmış, tablonun ana kompozisyonu tamamen değiştirilmiş, ayrıca bu değişikliğe bir de davalı yanın logosu eklenerek tamamen metalaştırılmış olduğunu, sanatsal eser statüsünde bulunan tabloya logo ve cümle eklenmek suretiyle eserin orijinal halinin değiştirilmiş ve eser üzerinden davacının imzasının kaldırıldığını, eserin değiştirilmesi durumunun FSEK md. 16 neticesinde aykırılık teşkil ettiğini,

eser sahibinin izni olmadıkça eserde değiştirmelerin yapılamayacağını, davalı tarafça eserde değişiklik yapıldığını ve eserde söz konusu değişikliğin yapılmasında yine müvekkilinin bilgisi ve izninin bulunmadığını, asıl eserin tahrifi, değiştirilmesi veya üzerinde herhangi bir değişiklik yapma hakkının ancak eserin yaratıcısına ait olduğunu, eserde değişiklik yapılarak asıl eserden tam anlamıyla bağımsız bir eser meydana getiren ve bunu asıl eserin yaratıcısından izin alarak yapılan yeni eserin "işleme eser” statüsünde değerlendirildiği,

burada dikkat edilmesi gereken en önemli unsurun hususi izin olduğunu fakat davalı tarafa ne bu konuda hususi bir izin ne de genel bir kullanım izni verilmediğini, konu olan paylaşımda " " ----- boyutunun küçültülmüş, renginin değiştirilmiş, eserin değişik yerlerinde oynama yapılarak eser orjinalliğinden uzaklaştırılmış olduğunu, davalının dava konusu paylaşımı yapmış bulunduğu sosyal medya hesabında ---- takipçisinin bulunduğunu,

belirtilen rakamlardan da açıkça belli olduğu üzere davalı firmanın kamuya arz alanı ve imkanının müvekkili ------ göre daha fazla olduğundan dolayı eser sahibinin asıl fikirleri ve sanat eserindeki manevi hazzının, davalı şahsın yapmış olduğu paylaşım ile kamu nezdinde gölgelenmiş olduğunu, davalının sosyal medya hesabındaki takipçi sayısının da göz önüne alındığında geniş bir kitleye hitap ettiği açıkça ortada olduğunu, bu arz neticesinde ise bilinçli yahut bilinçsiz bir şekilde bulunmuş olduğu ihlal sonucu eserin kullanıcılar tarafından eser sahibinin bilinmemesine,

sahipsiz bir esermişçesine paylaşılması suretiyle manevi yönden eser yaratıcısına ciddi zarar verildiğini de belirtmek durumunda olduklarını, eserin davacıya ait olduğu hususu su götürmez bir gerçekken davaya konu uyuşmazlıkta davacının adının belirtilmediği, izin dahi istenmediği, eser sahibinin dahi hayatta iken veya öldükten sonra devredemeyeceği nitelikte münhasır olarak kanun tarafından korunan manevi haklardan olan eserde değişiklik yapılmasını önleme hakkının ihlal edildiği gibi eser sahibi olarak tanıtılma hakkının da davalı tarafından ihlal edildiğini, müvekkilinin;

eserinin kendisinden izin alınmaksızın ticari ve ticari olmayan amaçlarla kullanılması, eserinin izinsiz basılması, umuma arz edilmesi, yayılması, çoğaltılması, bu suretle ticari kazanç elde edilmesi, imzasının eser üzerinden kaldırılması, eserin aslında olmayan başka şekil ve yazıların esere ilave edilmesi suretiyle eserin tahrif edilmesi nedeniyle mali ve manevi büyük zarara uğradığından huzurdaki davanın ikame edilmesi zorunluluğunun hasıl olduğunu, davalı firmanın kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın neticei talepleri doğrultusunda karar verilmesini bilvekale talep ettiklerini, davaya konu olan eserin;

sanat çevreleri ve otoriteler tarafından kabul edilmiş sanat eseri olma özelliği de sosyal bakımdan tam manası ile oturmuş bir eser olduğunu, eser yaratıcı davacı ----- sanatçı kişiliği ön planda, kataloglaşmış, müzayedelerde tabloları alınıp satılan bir ressam olduğunu, bu ve yukarıda arz ve izah ettikleri nedenlerden dolayı davalı şahsın eser sahibine tanınmış hakların hiçbirine riayet etmeden stürdüğü bu eserin pekala sanat eseri olma statüsüne menfi etkilerde bulunduğunu, bununla birlikte davacının fikri mülkiyet haklarına yönelen söz konusu ihlalin hala devam ettiğini,

söz konusu tecavüzün ref'i ve muhtemel tecavüzün men'ine karar verilmesinin müvekkilinin dava süresince yaşayabileceği mağduriyetlerin önlenmesi açısından önem taşıdığını, bu nedenle davaya konu paylaşımın yeniden yayınlanmasının, çoğaltılmasının, yayılmasının önlenmesi ve yayından kaldırılması için ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ettiği anlaşıldı.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu olarak sunulan belgelerde herhangi bir görüntü yer almamakta, boş web sayfası bulunduğunu, de marke sports sayfasının paylaşımları sebebiyle davacı nezdinde herhangi bir itibar kaybı ve maddi - manevi zarar meydana gelmediğini, huzurdaki dava dürüstlük kurallarına aykırı bir şekilde açıldığını, davacı herhangi bir zarar ve ziyanı olmamasına rağmen haksız kazanç elde etme amacı güttüklerini, davanın reddine aksi kanaat halinde haksız ve mesnetsiz davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine tahmiline karar verilmesini talep ettikleri anlaşıldı.

DELİLLERVEGEREKÇE

Dava, davacıya ait olduğu iddia edilen ---- portresinin davalı tarafından internet ve sosyal medya hesaplarında izinsiz olarak yayınlandığı iddiasına dayalı FSEK den kaynaklı mali ve manevi hakların ihlali sebebiyle tecavüzün refi ve men'i ile maddi manevi tazminat konusunda ilişkin davadır.Mahkememizde aldırılan 09/11/2023 tarihli bilirkişi raporunda; Davaya konu görselin davalıların internet sitesinde ---an itibari ile yayınlanmadığı, ---- isimli sosyal medya hesabında yayınlandığı beyan edilen görüntünün (------ itibari ile mevcut olmamasından dolayı, davalı şirket ile ilgili olup olmadığı hususunda değerlendirme yapılamadığı şeklinde rapor sunulduğu görüldü.

Tarafların gösterdikleri deliller toplanmış, tüm usuli eksiklikler giderilmiştir.

İncelenen dosya kapsamı, mevcut deliller, bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; davacı ressam olduğu ve davaya konu edilen ----- yağlı boya portresini resmettiği, davalı tarafından işbu portrenin internet ve sosyal medya ortamında kullanılmak suretiyle yayınlandığını bu durumun mali ve manevi hakların ihlali niteliğinde olduğunu belirterek maddi manevi tazminat talebinde bulunduğu, davalı tarafından herhangi bir zarar oluşmadığı belirtilerek davanın reddinin talep edildiği, davaya konu edilen ------ portresinin davacı tarafça meydana getirildiği ve eser sahibinin davacı olduğu yönünde herhangi bir ihtilaf bulunmadığı,

iş bu portrenin davalı tarafça kullanılıp kullanılmadığı yönünde yaptırılan incelemelerde davalılara ait internet sitesi ve ----- hesabında bilişim bilirkişisi tarafından yapılan incelemede dava konusu eserin yayınlandığının tespitinin yapılamadığı, fakat dosyaya davacı tarafından konu---- isimli internet sitesinde davaya konu resim incelendiğinde resimin alt tarafında --- ---- içerisinde ----- ibaresinin yazılı olduğunun görüldüğü, bu fotoğrafın dava dışı kişilerce davalı tarafından kullanılan ----- alıntılanmak suretiyle ----- hesabında kullanıldığının görüldüğü, bu nedenle bu yöndeki davalı savunmalarına itibar edilmediği,

davaya konu eserin rayiç bedelinin tespiti yönünden emsal bedel tespit edilemediğinden bu husus konusunda davacı vekilince dosyaya delil olarak sunulan ---- Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ------ esas sayılı dosyasının da yine davamıza konu esere ilişki olduğu,

o dosyada aldırılan 13/01/2024 tarihli bilirkişi raporunda resen değerlendirilmiş ve kullanım bedelinin 5000 TL olarak belirlendiği buna göre de davalı tarafından davacıya ait eserin davacıdan izin alınmaksızın umuma arz edilmek suretiyle mali hakların ayrıca eserde davalı logosu kullandırılmak suretiyle değişiklik yapılması ve davacı isminede yer verilmemesi sebebiyle manevi haklar ihlal edildiği,

davacının bu nedenle FSEK 68. Maddesi uyarınca maddi tazminat ve FSEK 70. Maddesi uyarınca manevi tazminat talebinde bulunabileceği, maddi tazminat bakımından usul ekonomisi bakımından benzer dosyada rayiç bedel tespit edildiğinden yargılamanın daha fazla gidere sebebiyet vermemesi bakımından ---- Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ------esas dosyasındaki bilirkişi raporunda rayiç bedel olarak tespit edilen 5000 TL nin 3 katı olan 15.000,00 TL nin maddi tazminat olarak kabulüne karar vermek gerekmiş, manevi tazminat talebi bakımından da talep edilen 1.500,00 TL nin dosyadaki bilirkişi raporlarının,

sosyal ekonomik durum tespit tutanakları ve tüm dosya kapsamına göre uygun bir bedel olduğu anlaşıldığından bu yöndeki talebinde kabulü ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ