İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2024/143 K.2025/195

T.C. İstanbul Anadolu 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/143 Esas

KARAR NO: 2025/195

DAVA

Fikir Ve Sanat Eseri (Manevi Tazminat İstemli.)

DAVA TARİHİ : 12/09/2019

KARAR TARİHİ: 11/11/2025

Mahkememizden verilen ------ Karar sayılı ilamıyla kaldırılmakla, Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir Ve Sanat Eseri (Manevi Tazminat İstemli.) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

İDDİA /Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı tarafla----- nolu arabuluculuk dosyası kapsamında----- tarihinde yapılan arabuluculuk görüşmesinde anlaşmaya varılamadığını, müvekkilinin kişiye özel özgün fuar stand tasarım, ve uygulaması alanında anahtar teslim mimari projeler üreten bir firma olduğunu, Davalı tarafından----tarihinde gerçekleşecek ------ için proje teklifi talebi üzerine,

----- tarihli toplantı ile başlayan projelendirme süreci neticesinde yaklaşık 3 hafta üzerinde çalışılarak,12.02.2019 tarihinde nihai projenin 74.500-TL+KDV fiyat teklifi ile gönderildiğini, fiyatta anlaşılamadığı için projenin yapılmadığını, ancak aynı fuarda davalı tarafından bu tasarımın yaptırılarak kullanıldığını ve bunun fotoğraflarıyla 05.04.2019 tarihinde noter kanalıyla tutanak altına alındığını, projenin birebir aynı denilebilecek şekilde uygulanmış olduğunu,-------- tasarımlarının FSEK kapsamında sanat eseri korumasında olduğunu, FSEK 68.md. belirtilen şekilde hakların devrinin gerçekleşmediğini,

müvcekkilinin ticari itibarının zedelendiğini maddi ve manevi tazminatı hükümlerinin tanımlandığını, buna göre talep edilen tutarın üç katı tutarında tazmini ile olayın TTK. ilgili maddelerinde izinsiz kullanma eylemlerinin neden olduğu haksız rekabet koşulları kapsamında değerlendirilmesini, davanın belirsiz alacak davası olarak ikame edilmesini, somut olayda anahtar teslimi verilen projede yalnız tasarım bedelinin ne kadar olacağı taraflar arasında kararlaştırılmadığından bu hususun uzman bilirkişi incelemesi ve rayiç değer araştırmasına göre tespit edilebileceğini,

-----firmasından müzekkere ile Davalı ---------katılımına ilişkin gönderilen tüm stand görüntülerinin ve varsa fotoğraflarının istenmesini, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1000-TL olmak üzere tasarım bedelinin üç katı tutarı, 5000-TL manevi tazminatın ticari temerrüt faiziyle ödenmesini, haksız rekabet hükümleri gereği şimdilik 1.000-TL maddi 5.000-TL manevi tazminatın ödenmesine, yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini, talep ve dava etmiştir.

KARŞIİDDİA / Davalı vekili cevap dilekçesi ile.

Davacının iddialarının doğru olmadığını, fuarda kullanılan standın davalı tarafından tasarlanan stand ile benzerliği olmadığını, davacı projesinin tarz, kalite ve fiyat bakımından fuar alanındaki standdan farklı olduğunu, davacı çalışma örneğinde kare plakalar üzerine silindir varil tarzında ekler ve en üstte yüzey kısmında modern bir modelde olduğunu, noterlik tarafından tespit edilen kullanılan standın ise dikdörtgen klasik tarzda masa denilebilecek şekilde olduğunu, tek benzerliğin üzerinde yazılı numaraların ise küçük bir detay olduğunu, taraflar arasında bir sözleşme olmadığını,

anahtar teslimi projenin tüm unsurları üzerinde çalışılması gibi bir durum olmadığını, proje teklifi istendiğini fiyat bütçe nedeniyle anlaşmaya varılamadığını, stand görsellerinin gönderilmiş olmasının bir ücret karşılığında olamayacağını, fuar standının dava dışı firmaya 54.000+Kdv tutarında olup ödeme koşulları bakımından da davacı teklifinden daha uyguna geldiğini, ekte belgeleri ile gösterilen şekilde olup, davanın reddine karar verilmesini, beyan ve talep etmiştir.

DELİLLERVEGEREKÇE / Dava, tecavüzün tespiti halinde, maddi ve manevi tazminat davasıdır.Bilirkişi ------------ tarihli raporda sonuç olarak;Tasarımda benzerliğin olup olmadığı yönünden yapılan incelemede.

Davalı tasarımlarının Davacı tarafından tasarlanan tasarımlarla genel izlenimde farklı olarak algılandığı, bütünsel görünüşte birbir bir benzerliğin var olmadığı ancak detaylarda Davacı raf tasarımının detaylarıyla birebir uygulandığı, teras önermesi, duvar, masa ve tabela dekoru gibi uygulamalara dair benzetme ve esinlenmelerin Davalı fuar standı uygulamasında var olduğu, Tasarımcının seçenek ögürlüğü bakımından “fuar standı tasarımında” benzetme ve esinlenmenin tespit edildiği hususlarda teknik bir zorunluluğun bulunmadığı, tasarımcının tasarımı gerçekleştirmesinde sonsuz sayıda tasarım seçeneklerinin var olduğu,

bu nedenle tespit edilen benzerlik ve esinlenmelerin, Davacı tasarımının beğenilmesi nedeniyle o tasarıma yönelik farklı bir çözüm talebinin oluştuğu, kanaatini oluşturduğu, Tasarımcının tasarımdan doğan hakları yönünden yapılan incelemede.

Davacı tasarımının tamamı birebir uygulanmasa dahi, benzetme ve esinlenmelerin asıl tasarıma işaret ettiği, bu nedenle esinlenilen tasarım için uygulanan bir emek ve fikir mesaisi olduğu bilindiğinden, yukarıda detayları ile anlatılan koşullarda göz önüne alındığında, tasarım hizmeti için bir bedel ödenmesinin söz konusu olabileceği, koşulların var olduğu,

tespit edilmiş, davacının maddi ve manevi tazminat talepleri husunda değerlendirme takdir ve yetkisi yanlız Sayın Mahkemenin olmak üzere, Şayet Sayın Mahkeme tarafından fuar standı sektöründe yapılan bu nitelikte bir tasarımın ücretine ilişkin rayiç bedelinin ne kadar olduğu hususu bilirkişilik makamından sorulacak olsaydı;

bu ölçekte ve detaylarda bir projenin çizimine ve tasarımına tasarımcısının sarfettiği emek ve mesaisi için, mevcut piyasa koşullarında ödenmesi gereken rayiç bedelin 5.000-TL + Kdv tutarında olduğu yönünde raporunu mahkememize sunmuştur.Mahkememiz dosyasından aldırılan 21/07/2025 tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak: Kök raporda varılan kanaatin aynen korunduğu sonucuna varılmıştır.

FSEK yönünden yapılan incelemede: Davacı firma bünyesinde oluşturulan davaya konu stand tasarımının, basit zanaatın ötesinde bir çabayla oluşturulduğu ve bu nedenle FSEK m. 2 uyarınca eser vasfının bulunduğuna dair raporunu sunmuşlardır. Tarafların gösterdikleri deliller toplanmış, tüm usuli eksiklikler giderilmiştir.

Dosya içerisine alınan bilirkişi raporları, kayıt ve belgeler, sicil dosyaları,taraf iddia ve savunmaları birlikte değerlendirildiğinde, dava; davacıya ait olduğu iddia edilen Stand tasarımının davalı tarafından izinsiz kullanılması nedeni ile FSEK hükümlerince mali ve manevi hakların ihlal edilmesi nedeni ile tazminat istemine ilişkin olup, davacı şirketin fuar, stand, tasarım ve uygulaması alanında ticari faaliyette bulunduğu, bu kapsamda ------ tarihinde --------merkezinde düzenlenecek olan --- yer alacak stand, tasarım ve kurulum ve montajına ilişkin olarak davalı tarafından davacıdan proje teklifi istendiği,

daha sonra tarafların anlaşamadığı, davacının iddiasına göre davalının davacı tarafından hazırlanan projeyi başka bir firmaya yaptırdığını. Davalı tarafından kullanılan projenin davacı şirket tarafından hazırlanan proje ile aynı olduğunu.

İddia ettiği, davalı taraf ise, fuarda davalı tarafından kullanılan stand ile davacı tarafından hazırlanan projedeki standın benzer olmadığı yönünde savunmada bulunulduğu, dava konusunun teknik ve uzmanlık gerektiren hususlardan olması nedeni ile dosyanın konusunda uzman Endüstri Ürünleri Tasarım Bilirkişisine tevdi edildiği, alınan 22/01/2021 tarihli bilirkişi raporunda ise, davacıya ait tasarım ile davalının kullanmış olduğu fuar standı tasarımlarının karşılaştırılması neticesi her ne kadar birebir benzerlik yok ise de raf tasarımının birebir uygulandığı, teras önermesi,

duvar, masa ve tabela dekoru gibi uygulamaların ise davacı projesinden esinlendiğinin belirtildiği, kaldırma kararından sonra aldırılan 21/07/2025 tarihli bilirkişi raporunda davacıya ait stand tasarımının FSEK 2 kapsamında eser vasfında olduğunun belirtildiği, buna göre de davacıya ait projeden esinlenmesi ve yararlanılması nedeni ile davacının FSEK hükümlerine göre mali ve manevi haklarının ihlal edildiği yönünde görüş bildirildiği.

Emsal bedel olarak ise 5.000+KDV tutarında bedel belirlendiği, bilirkişi raporunun usul ve yasaya uygun dosya kapsamındaki tüm deliller değerlendirilerek hazırlanması nedeni ile hükme esas alındığı buna göre de davalı şirket tarafından ---------- kullanılan standın daha önce taraflar arasındaki görüşmelerde davacı tarafından hazırlanıp davalı şirkete sunulan proje kapsamında hazırlanan fuar standı ile kısmen benzer,

kısmen ise esinlenilmek şeklinde davacıya ait projeye ilişkin eser hakkının ihlal edildiği bu kapsamda davacının maddi ve manevi tazminat talebinde kısmen haklı olduğu mahkemizce bilirkişi raporunda belirtilen bedel ve ıslah dilekçesine göre maddi tazminat yönünden belirlenen 5.900,00 TL bedelin davalıdan alınarak davacıya verilmesine manevi tazminat yönünden ise davacının emek ve fikrinin ürünü olan stand tasarımının davalı tarafından kısmen benzer ve kısmen esinlenmek sureti ile başka bir şirkete yaptırılmış olması neticesi davacı şirketin FSEK 70.madde uyarınca manevi haklarının ihlal edildiği sonucuna ulaşıldığı buna göre maddi tazminat

bedeli, dosya kapsamı değerlendirilerek taktiren 4.000,00 TL manevi tazminata hükmedilerek davanın kısmen kabul kısmen reddi ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.