İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2016/1279 K.2021/1077

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2016/1279 Esas

KARAR NO: 2021/1077

DAVA

Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 21/11/2016

KARAR TARİHİ: 05/10/2021

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ile davalı şirket arasında ------- tarihinde --- kurulduğunu, davalının ayrıca ----, taahhütname uyarınca --- gereğince------ taahhüt ettiğini ancak davalı şirketin taahhütlerini yerine getirmediğini, davacının bu sebeple zarara uğratıldığını, taahhütname ile davalı şirketin yukarıda belirtilen yıl esasına dayalı satış miktarlarına ilişkin------- hesaplanacak tutarın ----oranında davacının satılamayan üründen dolayı mahrum kaldığı karı kadar cezai şart ödemeyi kabul ettiğini, davalı şirketin bayilik lisansının ------- sonlandırıldığını, ------- bu suretle --- sona erdiğini,

lisans iptali davacı tarafından ---- erme sebebi sayıldığından sona erme bildiriminin ----- yapıldığını, davacının kayıtları üzerinde yapıları incelemede ----kadar olan dönemde davalı bayi tarafından oransal olarak satın alınması gereken miktarın ----- belirlendiğini, buna göre lisans iptal tarihine kadar eksik alımın --- olduğunu, son cari fiyat olan--- cezai şart alacağı olarak ---- olduğunu, lisans iptal tarihinden bayilik sözleşmesi süresi sonuna kadar olan dönem bakımından ise kar mahrumiyeti alacağı talebinin olduğunu, davacının davalı lehine kazandırmalar yaptığını, davalı şirketin ürünleri kendisine satmadığını, beyaz ürün,

madeni yağ almamak suretiyle sözleşme hükümlerine aykırı davranarak davacıyı zarara uğrattığını, diğer davalı----- davacı ile davalı şirket arasında kurulan bayilik sözleşmesi, protokol ve taahhütnameyi garantör sıfatıyla imzaladığını, şahsen sorumlu olduğunu, sözleşmenin ------ sorumluluğun düzenlendiğini, yine protokolde de bu tür hükümlerin yer aldığını, aynı zamanda taahhütnamede de taahhütlerin ihlali halinde cezai şart,

tazminat ve alacak bakımından garantörün de sorumlu olduğunun düzenlendiğini belirtmiş ve fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere ---- --- başlangıcı olan ---- tarihinden ----- tarafından tek taraflı olarak sonlandırıldığı, --- --- tarihinden bayilik sözleşmesinin devamı halinde sona ereceği -- tarihine kadarki dönem için de ----- oranı ile davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar usulüne uygun çağrı kağıdı tebliğine rağmen davaya cevap vermemiş, duruşmalara katılmamışlardır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; taraflar arasında aktedilen --- tarihli protokol ---- tarihli taahhütname hükümlerine dayalı olarak bayilik veren davacının bayilik alan davalıdan cezai şart bedeli ve mahrum kalınan karın tahsili talebiyle açtığı alacak davasıdır. ---- davalı şirketin---adresinde faal olduğu, diğer davalı --------- olduğu bildirilmiştir.

Dosya bilirkişi --- bilirkişi heyetine tevdi edilerek rapor aldırılmış, bilirkişi heyeti --- kök raporunda özetle.

"Dava dosyasında davacının, davalı şirketin bayilik lisansını kendi lisans iptal talebi üzerine ---- tarihli kurul kararı ile sonlandırıldığı ve davacının da buna dayanarak---- sonlandırdığına ilişkin dilekçenin gönderildiği yönündeki iddiayı ispatlar bir belgeye rastlanmadığı, davacının davalı şirketin satın almadığı ürün miktarına yönelik iddiasına dayanak olarak herhangi bir belge sunulmadığı,

davalı ---- davacı şirketin doğan zararının giderme borcunun doğup doğmadığı yani davalı şirketin borcunu gereği gibi ifa etmemesi yönündeki geciktirici koşulun gerçekleşip gerçekleşmediği dosya kapsamından anlaşılamadığından bu hususta da değerlendirme yapılamadığı " şeklinde beyanda bulunmuştur. Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş, davacı tarafından rapora itiraz dilekçesi sunulmuştur.

--- müzekkere yazılarak davalı şirketin lisansının devam edip etmediği sorulmuş,---- tarihli müzekkere cevabında davalı------- sonlandırıldığı bildirilmiştir.

Mahkememizce davanın niteliği gözetilerek her iki tarafın ---- yıllarına ait ticari kayıt ve belgeleri üzerinde mali yönden inceleme yapılmasına karar verilmiş, davacı şirketin defterlerinin incelenmesi için ---- talimat yazılarak dosyanın mali müşavir ve akaryakıt sektöründe uzman heyete tevdi edilerek rapor tanzim edilmesi istenmiş, talimat Mahkemesince alınan --- tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle; "Davacı şirketin --- yılına ilişkin e-defter beratlarının süresinde oluşturulduğu, alım taahhütnamesine göre---- tarihleri arasında davalı bayi tarafından --- cezai şart hesaplandığı, ---sözleşme fesih tarihinden --- bitiş tarihi arası dönem için kar mahrumiyetinin ----- olarak hesaplandığı" şeklinde mütalaada bulunulmuştur.

Davalı şirketin defterlerinin mali müşavir bilirkişi eşliğinde incelenmesi için ------ yazılmış, talimat Mahkemesince davalı şirkete usulüne uygun tebliğat yapılmasına rağmen ticari defterler mahkemeye sunulmadığından davalı şirketin ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılamamıştır.

Davacı vekilinin kök rapora itirazları da gözönünde bulundurularak eksik hususlar tamamlandıktan sonra dosyanın kök raporu sunan heyete tevdi ile ek rapor alınmasına karar verilmiş, bilirkişi heyeti --- tarihli ek raporunda; ------- bilirkişi raporundaki hesaplamanın uzmanlık alanlarının dışında olduğunu, bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece kabul edilirse davalı şirketin davacı ile arasındaki borç ilişkisini ihlal ettiğinin kabul edilebileceğini, üçüncü kişinin fiilini üstlenen davalı ------gereğince, davalı şirketin davacıya karşı üstlendiği tüm yükümlülüklerin ifa edilmemesinden doğan zararı davalı ile birlikte giderme borcu altında olduğunu" bildirmiştir.

Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, hükme dayanak yapılan denetime elverişli ayrıntılı araştırma ve inceleme içeren talimat Mahkemesince alınan bilirkişi heyet raporuna göre; taraflar arasında ---- tarihinde davacı şirketin ------ yıl süreli --- düzenlenmiş, sözleşmeye ek olarak ---tarihinde ----tarafından da --- ------sıfatıyla imzalanmıştır. ---- düzenlenmekle taahhüdünün kesin ve süresiz olduğu belirtilmiştir.

Taahhütname ile davalı bayi tarafından davacı dağıtım şirketinden her bir yıl için -------- satılacağı taahhüt edilmiş, davalı tarafından bu taahhüdün yerine getirilmemesi durumunda her bir yılda eksik alınan ürün bedelinin son cari fiyat üzerinden hesaplanacak tutarın ---- davacı şirkete cezai şart olarak ödeneceği, herhangi bir nedenle doğacak şirket nezdindeki borçlarına tahsil tarihine kadar --- oranı üzerinden faiz tahakkuk ettirilmesi kararlaştırılmıştır.--- cezai şarta ilişkin düzenleme getirilmiş,

---- davacının eksik alım dolayısıyla cezai şart talep edebileceği öngörülmüştür.----- öngörüldüğü üzere beş yıl süreli olup bayilik sözleşmesi ilişkisi normal şartlarda --- tarihinde sona erecektir. ---- ise sözleşmenin feshi halinde fesih tarihinden sözleşme sonuna kadar olan süre için kar kaybı istenebileceği hüküm altına alınmıştır.

Davacı taraf fiili sözleşme dönemine ilişkin eksik alım dolayısıyla cezai şart ve sözleşmenin feshi sonrası bakiye süre yönünden ise kar mahrumiyeti talebinde bulunmuştur.

Davacı taraf dava dilekçesi ile ------ mahrumiyeti talebinde bulunduğundan taleple bağlı kalınarak davacının davasının kabulüne, davacı taraf alacaklarının, talep gibi, dava tarihinden itibaren, ------- ilgili bölümünde öngörülmüş olan aylık ---- birlikte tahsiline, diğer davalı------ davacı alacaklarından üçüncü kişinin fiilini taahhüt eden kişi olarak sorumlu tutulmasına karar verilmesi gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.