İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/772 K.2023/1077

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2021/772 Esas

KARAR NO: 2023/1077

DAVA

Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)

DAVA TARİHİ: 09/11/2021

KARAR TARİHİ: 22/12/2023

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

21.04.2021 günü saat 06.30 sıralarında ------- ------- --------- plaka sayılı özel halk otobüsünü devir alan davalı araç sürücüsü -------- --------- hattının seferini yapmak üzere yola çıktığını, saat 07.21 sıralarında -------- İlçesi ---------- Mahallesi --------- Bulvarı ---------- Tüneli içerisine girdiğini, kamera kayıtlarında da tespit edildiği şekliyle araç kullandığı sırada sol eline şarj bağlantısında olan cep telefonunu alarak telefonuyla uğraşmaya başlayan davalı sürücünün,

bu sırada hızını azaltmayarak 30 KM hız limiti olan tünele 61 KM hızla girerek tünel içerisinde telefonuyla uğraştığı sırada araç kullanırken dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirmeyerek tünel girişinde bulunan bariyerlere çarptığını, çarpmanın etkisiyle savrulan otobüsü düzeltmek üzere 65-67 KM hıza çıktığını ve otobüsün direksiyon hakimiyetini kaybetmesinden kaynaklı ölümlü ve yaralamalı trafik kazasına sebebiyet verdiğini, kaza sebebiyle müvekkili --------- annesi ---------- vefat ettiğini,müteveffa, davacı -------- eski eşi olduğunu,

taraflar boşandığında ---------- velayetinin baba ---------verildiğini,bu doğrultuda işbu davanın --------- velayeten babası --------- tarafından açıldığını, aracın davalılardan -------- şirketi tarafından zorunlu mali mesuliyet sigortası ile sigortalandığını, ölenin desteğinden yoksun kalan müvekkilinin maddi zararlarını karşılama sorumluluğu doğan davalı şirketin kendilerine 08.07.2021 tarihinde 25.622,28 TL ödeme yaptığını,bakiye maddi tazminat tutarının tahsili için dava açıldığını, aracın davalılardan -------- şirketi tarafından kasko sigortası ile teminat altına alındığını,

müvekkilinin yaşadığı elem ve kederin karşılığı olan manevi tazminatı karşılama sorumluluğu doğan davalı şirketin 16.07.2021 tarihinde 10.000 TL ödeme yaptığını, bakiye manevi tazminat tutarının tahsili için işbu davanın açıldığını, aracın özel halk otobüsü olup yerleşik Yargıtay kararları gereği --------- işbu trafik kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminattan müteselsil sorumluluğu bulunduğunu açıklanan nedenlerle şimdilik 1000 TL destekten yoksun kalma (maddi) tazminatının -------- şirketi için temerrüt tarihinden,

diğer davalılar için olay tarihinden itibaren uygulanacak en yüksek banka mevduat faiziyle -------- Sigorta tarafından ödenmiş bedelin mahsubuyla tahsiline, 100.000 TL manevi tazminatın -------- şirketi için temerrüt tarihinden, diğer davalılar için olay tarihinden itibaren uygulanacak en yüksek banka mevduat faiziyle --------- Sigorta tarafından ödenmiş bedelin mahsubuyla müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davacı vekili 14/10/2023 tarihli ıslah dilekçesinde, maddi tazminat taleplerini 73.883,86 TL'ye artırdıklarını,

maddi tazminatın davalı sürücü ve işleten --------- olay tarihi itibariyle, davalı zorunlu trafik sigortacısı -------- şirketinden (poliçe limiti itibariyle sorumlu olduğu meblağ 4.373,32 TL olmak kaydıyla) temerrüt tarihi olan 29.06.2021 tarihi itibariyle işleyecek avans faiziyle tahsilini talep etmiştir.Davalı --------- Sigorta vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davanın zamanaşımı süreleri geçtikten sonra açılmış olması nedeniyle zamanaşımı itirazları doğrultusunda davanın reddine karar verilmesini, müteveffanın desteğinden yoksun kalanın sadece davacı olmadığını, müteveffanın dava dışı eşi --------, annesi--------, babası --------- ve diğer çocuğu ---------- da müteveffanın desteğinden yoksun kaldığını, müvekkili şirket tarafından müteveffanın desteğinden yoksun kalan tüm şahısların tespit edildiği,

tüm hak sahiplerinin toplam zararının poliçe limitini aşan tutarda olması nedeniyle poliçe limitinin 430.000,00-TL üzerinden garameten paylaştırma yapılmak suretiyle davacı şahsın velayetindeki ---------- payına düşen 25.622,28-TL'nin 08.07.2021 tarihinde ödendiğini ve müvekkili şirketin sorumluluğunun sona erdiğini, davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla, müvekkili şirketin sorumluluğunun sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe limiti ile sınırlı olduğunu açıklanan nedenlerle haksız ve hukuka davanın reddine, harç,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı -------- Sigorta vekili cevap dilekçesinde özetle;Davacı tarafın müvekkili şirkte başvurusu üzerine davacı tarafa, ibraname karşılığında 16.07.2021 tarihinde 10.000,00-TL tutarında manevi tazminat ödemesi yapıldığını, nitekim bu hususun davacı tarafın dava dilekçesinde de açık bir şekilde beyan edildiğini, davacı tarafça talep edilen tutarın fahiş olduğunu, sigortalı araç sürücüsünün kusuru nispetinde mahkemece hakkaniyete uygun bir tutar belirlenmesi gerektiğini açıklanan nedenlerle müvekkili şirketin sorumluluğu bulunmadığından,

haksız ve mesnetsiz talebin reddi ile ret sebepli vekalet ücretinin davacılar aleyhine lehe takdir edilmesini talep etmiştir.Davalı-------- vekili cevap dilekçesinde özetle.

Kazaya karışan aracın “Özel Halk Otobüsü” olduğunu, bu nedenle öncelikle husumet itirazlarının bulunduğunu, söz konusu davada müvekkili kuruma husumet yönlendirilmesinin yerinde olmadığını, bu nedenle davanın husumetten reddini talep ettiklerini, ---------- Müdürlüğü Özel Halk Otobüslerinin işleteni olmadığını, Özel Halk Otobüsleri, otobüsün işleteni olan özel kişilerin başvurusu sonucu belli bir toplu taşıma güzergâhında hat ruhsatı tesis edilmesi sonucu bu araçları kendi nam ve hesaplarına işlettiklerini ve taşımacılık yaptıklarını, kâr ve zararının da işleticisine ait olduğunu açıklanan nedenlerle davanın zamanaşımından reddine,

davanın öncelikle müvekkil kurum yönünden husumet yönünden reddine, haksız ve hukuka aykırı davanın esastan reddine, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; hukuki niteliği itibariyle davacı --------- annesi müteveffa --------- 21/04/ 2021 tarihinde davalıların sigortacısı işleteni ve sürücüsü olduğu -------- plakalı araçtan yolcu konumundayken aracın karıştığı tek taraflı kazada vefat etmesi sebebiyle davacının destekten yoksun kaldığı iddiasıyla açılan tazminat davasıdır.Mahkememizce dosyanın Mahkememizce seçilen kusur konusunda uzman makine mühendisi bilirkişi ile hesap uzmanı bilirkişiye tevdine karar verilmiş, alınan 05/09/2022 tarihli raporun sonuç kısmında,

"21/04/2021 tarihinde meydana gelen trafik kazasında;

1) Davalı sürücü ---------- %100 (Yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu,

2) Davacı yakını müteveffa yolcu -------- kazanın oluşumunda ve kendi yaralanmasında kusursuz olduğu,

3) Olay anı görüntülerindeki kazanın oluş şekli dikkate alındığında ----------- Dairesi tarafından düzenlenen 20/02/2020 tarihli raporun sonuç kısmındaki kusur değerlendirmesine uyulduğu (Bu raporda; Sanık sürücü --------- asli ve tam kusurlu olduğu kanaati belirtilmiştir

4) Ödeme tarihindeki verilere davacı --------- yapılan ödemenin yetersiz tespit edildiği,

5) Davacı ---------- talep edebileceği maddi zararının 28.970,08 TL olduğu,

6) Temerrüt başlangıcının davalı------- şirketi yönünden 08.07.2021 kısmi ödeme tarihi davalı -------- şirketi yönünden 01.07.2021 tarihi davalı sürücü yönünden ise 21.04.2021 kaza tarihi ve faiz nev’inin avans faizi olduğu "

Yönünde görüş bildirmiştir.

Rapor taraflara tebliğ edilmiş, dosyanın önceki raporu düzenleyen bilirkişiye tevdi ile güncel asgari ücret miktarları nazara alınarak ek rapor düzenlenmesine karar verilmiş, alınan 11/10/2022 tarihli raporun sonuç kısmında,

"Nihai takdir ve karar Sayın Mahkemeye ait olmak üzere uyuşmazlık noktaları yönünden;

1) Kök raporda teknik bilirkişi tarafından olyın meydana gelmesinde;

a. Davalı sürücü --------- %100 (Yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu,

b. Davacı yakını müteveffa yolcu ---------- kazanın oluşumunda ve kendi yaralanmasında kusursuz olduğu,

c. Olay anı görüntülerindeki kazanın oluş şekli dikkate alındığında ---------- Dairesi tarafından düzenlenen 20/02/2020 tarihli raporun sonuç kısmındaki kusur değerlendirmesine uyulduğu (Bu raporda; Sanık sürücü ---------- asli ve tam kusurlu olduğu kanaati belirtilmiştir) kanaatinin bildirildiği,

2) Ödeme tarihindeki verilere davacı --------- yapılan ödemenin yetersiz

tespit edildiği,

3) Davacı ---------- talep edebileceği maddi zararının 73.883,86 TL olduğu,

4) Temerrüt başlangıcının davalı -------- şirketi yönünden 08.07.2021 kısmi ödeme tarihi; davalı -------- şirketi yönünden 01.07.2021 tarihi; davalı sürücü yönünden ise 21.04.2021 kaza tarihi ve faiz nev’inin avans faizi olduğu " .Yönünde görüş bildirmiştir.Davanın dayanağını haksız fiil sorumluluğu oluşturmaktadır. Haksız fiil sorumlusu olarak sürücünün sorumluluğu TBK’nın 49. maddesinde düzenlenen kusur sorumluluğudur. Madde.

“Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür.” belirlemesi ile kusur, haksız fiilin kurucu bir unsuru olarak düzenlemiştir. Bir motorlu aracın işletilmesinden doğan sorumluluk ise tehlike sorumluluğudur.

İşletenin sorumluluğu 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 85. maddesinde düzenlenmiştir. 85. maddeye dayalı sorumluluktan bahsedebilmesi için sorumlu olacak kişinin öncelikle KTK’nın 3. maddesinde tanımlanan “işleten” sıfatına haiz olması gerekmektedir.

Karayolları Trafik Kanunu’nun 3. maddesine göre, "İşleten, araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet ve rehin alan kişidir.

Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." Kanun koyucu, açıklanan düzenlemeler yanında KTK’nın 91. maddesiyle de; işletenin aynı Kanun’un 85. maddesinin 1. fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere malî sorumluluk sigortası (Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Malî Sorumluluk Sigortası) yaptırma zorunluluğunu getirmiştir.

Hemen belirtmelidir ki, işletenin sorumluluğu hukukî nitelikçe tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunmakla birlikte, işletenin hukukî sorumluluğunu üstlenen zorunlu sigortacının 91. maddede düzenlenen sorumluluğunun ise, sözleşmeye dayalı bir sorumluluk olduğu tartışmasızdır.

Sorumluluk sigortasının konusu, sözleşmede aksine bir hüküm yoksa sigortacının, sigorta sözleşmesinde öngörülen bir olayın gerçekleşmesi nedeniyle zarar görenlere karşı sigortalının sorumluluk riskinin üstlenilerek zarar gören üçüncü kişiye sigorta sözleşmesinde öngörülen miktarda tazminat ödenmesidir.

Karayolları Trafik Kanunu’nun 91. maddesi “İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere malî sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.” ifadesi ile karayolları motorlu araçlar malî sorumluluk sigortası işletenin KTK’nın 85/1. maddesinden kaynaklanan sorumluluğunu poliçe teminatı kapsamında karşılamak amacıyla yapılması zorunludur.

Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1. maddesinde işletenin hukukî sorumluluğunu üstlenen ve sigorta sözleşmesi teminat kapsamında olan tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dâhilinde karşılamakla yükümlü olan sigortaya karayolu motorlu araçlar malî sorumluluk sigortası denilmektedir.Yukarıda belirtilen yasal mevzuat hükümleri uyarınca somut olay değerlendirildiğinde;21.04.2021 günü sürücü --------- sevk ve idaresindeki -------- plaka sayılı özel halk otobüsünün,

-------- İlçesi --------- Mahallesi -------- Bulvarı --------- Tüneli içerisnde tünel girişinde bulunan bariyerlere çarptığı ve otobüste yolcu olarak bulunan davacının annesi -------- vefat ettiği anlaşılmıştır. ------ plakalı araç kaza tarihini kapsar şekilde davalılardan -------- şirketi tarafından zorunlu mali mesuliyet sigortası ile sigortalandığı, yine aracın davalılardan -------- şirketi tarafından ihtiyari mali mesuliyet sigortasının yapıldığı, aracın kayıt malikinin dava dışı -------- olduğu iş bu davanın ona da ihbar edildiği görülmüştür.

Kaza nedeni ile gerçekleşen ölüm neticesinden davalı araç sürücüsünün sorumlu olduğuna dair tereddüt bulunmamaktadır.

Aldırılan bilirkişi raporunda da araç sürücüsünün kazanın gerçekleşmesinde %100 kusurlu olduğu, müteveffanın her hangi bir kusurunun bulunmadığı tespit edilmiştir.Diğer taraftan aracın mecburi mali mesuliyet sigortasını yapan davalılardan -------- şirketi Tarafından davacı tarafa 08.07.2021 tarihinde 25.622,28 TL ödeme yaptıldığı hususunda yanlar arasında uyuşmazlık yoktur. Ancak davalı -------- Sigorta yapılan ödemenin yeterli olduğunu savunmuştur.

Ancak aldırılan Aktüerya raporunda yapılan bu ödemenin yetersiz olduğu saptandığından yapılan ödeme makbuz hükmünde sayılıp belirlenen tazminat miktarından indirilmiştir.Davalı -------- her ne kadar kazaya sebebiyet veren aracın işleteni olmadıklarını, aracın özel halk otobüsü olduğunu bu sebeple her hangi bir sorumluluklarının bulunmadığını savunmuş ise de özel halk otobüsleri --------- aldıkları çalışma ruhsatı ile çalışmakta, --------- sorumluluğunda bilet kesilebilmektedir.

Başka bir deyişle özel halk otobüsleri tamamen bağımsız değil Davalı --------- denetim ve kontrolündedir. Bu sebeple özel halk otobüsü sürücüsünün kusurundan kendi kusuru gibi araç maliki ile birlikte işleten sıfatı ile sorumludur. Yukarıda da belirtildiği üzere --------- plakalı aracın kaza tarihini kapsar şekilde ihtiyari mali mesuliyet sigortasının davalılardan ------- sigorta tarafından yapılmıştır.

Davacının bu davalıdan maddi tazminat talebi bulunmamaktadır.16/07/2020 ile 16/07/2021 tarihleri kapsayan --------- nolu poliçede 5.sayfada araç sahibine düşen sorumluluğun zorunlu mali mesuliyet sigortası limitleri üzerinde kalan kısmını poliçede yazılı limitlere kadar temin edileceği ve hemen arkasında da manevi tazminat taleplerinin teminat kapsamına dahil edildiği belirtilmiştir.

Bu anlamda davalılardan -------- sigortanın davacının manevi tazminat talebinden sorumlu olduğu değerlendirilmiştir.

Ancak davalı sigorta şirketi daha önce bu kapsamda 16/07/2021 tarihinde davacı tarafa 10.000,00 TL ödeme yaptığı dosya arasındaki dekonttan anlaşılmıştır Ödenen bu tutar yetersiz olmakla birlikte davacı ile birlikte dava dışı eş,anne,baba ve bir çocuk olduğundan zarar oranına göre davacının bu davalıdan talep edebileceği tazminat miktarı 15.572,51 TL olarak belirlenmiştir.

Daha önce yapılan 10.000,00 TL tutarında ödeme düşüldükten sonra davacının, davalı ---------- sigortadan 5.572,00 TL manevi tazminat talep edebileceği değerlendirilerek bu kısım hüküm altına alınmıştır.Bilindiği üzere -------- teminatları tazminat ödemelerinde öncelikli olmayıp ZMMS poliçesi teminat limitlerinin tamamen tüketilmesi halinde işlerlik kazanmaktadır. Davalılardan ZMMS sigortacısı--------- Sigortanın teminat limiti kaza tarihi itibari ile 430.000,00 TL dir.

Daha önce ödenen meblağ düşüldükten sonra geriye kalan miktar ise 140.418,05 dir. Bu miktardan davacının hissesinin belirlenmesi için garameten paylaştırılma yapılması gerekmektedir. Zira davacı dışında yukarıda da belirtildiği üzere müteveffanın eşi, anne ve babası ile ------- isminde başka bir çocuğu daha bulunmaktadır. Garameten patlaştırma yapıldığında davacıya düşen pay ise 4.373,32 TL dir.

Bu bakımdan davalılardan --------- sigortanın bu miktarda maddi tazminattan sorumlu olduğu değerlendirilmiştir. Bilirkişi raporunda davacının gerçek maddi zararının 73.883,86 TL olduğu belirtildiğinden davalılardan haksız fiil faili -------- ile ------ bu miktardan müştereken müteselsilen sorumlu olduğu olduğu değerlendirilmiştir.Davacının aynı zamanda manevi tazminat talebi bulunmaktadır.

Türk Borçlar Kanunu'nun 56. maddesi hükmüne göre hakimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir.

O halde, bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.06.1966 günlü ve --------- sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir.

Hakimin bu takdir hakkını kullanırken, ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu, olayın ağırlığı, olay tarihi gibi özellikleri göz önünde tutması ve buna göre manevi tazminat takdir edilmesi gerektiği açıkça ortadadır.

Manevi tazminat zenginleşme aracı olmamakla beraber, bu yöndeki talep hakkındaki hüküm kurulurken olay sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amaçlanmalı ve bu sebeple tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli de gözönünde tutularak, hak ve nasafet kuralları çerçevesinde bir sonuca varılmalıdır. Zira, M.K'nun 4.maddesinde, kanunun takdir hakkı verdiği hallerde hakimin hak ve nasafete göre hükmedeceği öngörülmüştür.

Dava konusu trafik kazasında vefat edenin her hangi bir kusuru bulunmamaktadır. Müteveffa ------ doğumlu olup kaza sırasında henüz ----------- yaşındadır. Davacı ise annesinin vefat ettiği tarihte henüz --------- yaşını doldurmamıştır. Bu bakımdan tarafların sosyal ekonomik durumları ve dava konusu kaza tarihi dikkate alınarak taktiren 80.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmiştir.

Ancak bu miktardan davalı ------- sigortacısı -------- 5.572,00 TL den sorumlu olduğu değerlendirilirmiş ve neticeten davanın kısmen kabul kısmen reddine karar vermek gerekmiştir.Maddi tazminatta temerrüt faizi açısından davalılar ------- ile -------- kaza tarihinden itibaren, diğer davalı ------- sigorta açsından ise kısmi ödeme tarihi olan 08.07.2021 tarihinden itibaren ,yine manevi tazminat açısından davalılar -------- ile -------- kaza tarihinden itibaren diğer davalı --------- sigorta yönünden ise 01.07.2021 olan temerrüt tarihinden itibaren yasal faize hükmedilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.