İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/716 K.2023/1022

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/716 Esas

KARAR NO: 2023/1022GEREKÇELİ KARAR

DAVA

İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

DAVA TARİHİ: 23/09/2022

KARAR TARİHİ: 07/12/2023

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket nezdinde sigortalı şirket ---------Şti.'ne ait iş makinelerinin makine kırılması sigorta poliçesi ile güvence altına alındığını, 30/08/2019 tarihinde--------- seri numaralı 2011 yılı -------- pres makinesinin --------- marka---------- seri numaralı, 280 kw su soğutmalı servo motorunda su kaçağının meydana gelmesi nedeniyle maddi hasar oluştuğunu, hasar sonrası alınmış olan ekspertiz raporunda hasarın imalat ya da malzemeden kaynaklı olabileceği kanaatine varıldığını,

yine hasara ilişkin yapılan araştırmalar neticesinde---------- Elektrik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi tarafından tanzim edilen raporda da gerçekleşen arızanın üretim sırasında yaşanan bir aksaklık münferit bir problem veya o bölgede üretimde kullanılan malzemeden kaynaklı münferit bir sorun sonrasında gerçekleşme ihtimalinin çok yüksek olduğu .. şeklinde görüş verildiğini,

başka bir--------öğretim üyesi raporunda motorun davalı şirketin imalat hatasından kaynaklı ya da üretimde kullanılan malzemeden kaynaklı olarak maddi hasara uğramış oluştuğu ve her iki halde de davalı üreticinin oluşan zarardan sorumlu bulunduğu..şeklinde rapor sunduğu,

müvekkili şirket nezdinde makine kırılması sigorta poliçesi kapsamında sigortalı olan hasara uğramış motor için 06/11/2020 tarihinde 36.909,68 TL tutarında tazminat ödendiğini, adı geçen halefiyet hükmü uyarınca müvekkili sigorta şirketi, makine kırılması sigorta poliçesi kapsamında sigortalısına yapmış olduğu tazminat ödemesi ile hukuken sigortalısının yerine geçmiş ve sigortalısının sahip olduğu tüm hak ve yetkilere sahip olduğunu iş bu sebeple hasar tazminatının tahsili için açılmış olan icra takibine dayalı tarafça itiraz edildiğini, açıklanan nedenlerden dolayı davanın kabulüne itirazın iptaline,

yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Anlaşmazlığa konu olan motor, davalı müvekkilinin -------- tesislerinde üretildiği, davalı müvekkili ürünlerin ---------- yetkili satıcısı olduğunu, satışın yanı sıra teknik servis hizmet de davalı müvekkili tarafından verildiğini, anlaşmazlığa konu olan motor 17/10/2016 tarihinde dava dışı -------- şirketine satılarak teslim edildiğini, davacı tarafından iddia konusu hasarın ise 30/08/2019 tarihinde gerçekleştiğinin belirtildiğini, işbu sebeple 2 yıl zaman aşımı süresinin geçmiş olması sebebiyle davanın zamanaşamı yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini,

öte yandan davacının zamanaşımının işlemeyeceği ve müvekkili şirketin ayıpta ağır kusur ya da kastının olduğuna ilişkin herhangi bir iddiasının bulunmadığını, bu halde davanın davacının ayıp ihbar hükümlülüğünü yerine getirmemesi ve davanın zamanaşımı süresi içinde açılmaması sebebiyle reddi gerektiğini, davacının tazminat talebine ilişkin de zamanaşımı itirazının bulunduğunu, bununla birlikte davacı dava dilekçesi ve ekinde söz konusu iddiasını destekleyici ve talep ettiği 42.764,67 TL lik zarara nasıl ulaştığına ilişkin hiçbir delil sunmadığını,

açıklanan nedenlerden dolayı davanın reddine yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibariyle; itirazın iptali davasıdır.Taraflar arasındaki uyuşmazlık ise; 17/10/2016 tarihinde davalı tarafından davacının sigortalısına satılan motorun 30/08/2019 tarihinde hasarlanması nedeniyle, motorda üretim hatası olup olmadığı, hasardan davalı satıcının sorumlu olup olmadığı, ayıp ihbarının yapılıp yapılmadığı, davacı talebinin zamanaşımına uğrayıp uğramadığı, zarar miktarı, faiz miktarı, faizin başlangıç tarihi hususlarında uyuşmazlık olduğu tespit edilmiştir.

Davalı süresinde vermiş olduğu cevap dilekçesinde zamanaşımı itirazında bulunmuştur.Taraflarca bildirilen tüm deliller toplanmış, mahkememiz 16/02/2023 tarihli 2 nolu ara kararı gereği, dosyanın makine mühendisi bilirkişiye tevdi edilerek uyuşmazlık noktasında ve ayrıca, davalının satışta ağır kusurlu olup olmadığı hususunda rapor düzenlenmesi istenilmiş, dosya makine mühendisi bilirkişiye tevdi edilmiş, 29.07.2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle;".. motorun arızasının neden kaynaklandığı dosyaya sunulan belgelerden anlaşılamamış olup, motorun satışının yapıldığı yıldan arıza yaptığı yıla kadar geçen süre de göz önüne alındığında davalının herhangi bir kusurunun olmadığı..." şeklinde rapor sunulmuştur.

Dava, alım satım konusu aracın gizli ayıplı olduğundan bahisle ayıbın onarım bedelinin tahsili talebine ilişkindir.Davacının sigortalısı tarafından davalıdan 17.10.2016 tarihinde satın alınan pres makinesinin 30.08.2019 tarihinde hasarlandığı, davacı sigortalı tarafından hasar nedeniyle makine kırılması sigorta poliçesi kapsamında 06.11.2020 tarihinde sigortalısına ödeme yaptığı, söz konusu arızanın makinede bulunan üretim hatasından kaynaklandığını ve gizli ayıp niteliğinde olduğunu iddia ederek yapılan ödeme nedeniyle davalı satıcıdan rücuen tahsilini talep ettiği, 04.11.2021 tarihinde rücu talebine ilişkin icra takibi başlatıldığı,

icra takibine davalının itirazı üzerine 23.09.2022 tarihinde eldeki itirazın iptali davasının açıldığı, davalı tarafından zamanaşımı ve ayıbın süresi içerisinde bildirilmediği itirazında bulunarak araçta üretim hatası bulunmadığından bahisle davanın reddini savunduğu anlaşılmıştır.

Türk Ticaret Kanunu'nun 23/1-c maddesi uyarınca ticari alım satımlarda satılanda bulunan ayıp açık ayıp niteliğinde ise alıcının teslim tarihinden itibaren 2 ve 8 günlük süreler içerisinde satıcıya bildirimde bulunması gereklidir. Ancak ayıp gizli ayıp niteliğinde ise aynı maddenin atfı ile TBK'nın 223. maddesi uyarınca ortaya çıktığı tarihte derhal satıcıya bildirilmesi gerekir.

TTK'nın 23. maddesinin atfı ile uygulanan ve ayıptan doğan haklara dair zamanaşımının düzenlendiği TBK'nın 231. maddesi hükmü uyarınca satıcı, daha uzun bir süre için üstlenmiş olmadıkça, satılanın ayıbından doğan sorumluluğa ilişkin her türlü dava, satılandaki ayıp daha sonra ortaya çıksa bile, satılanın alıcıya devrinden başlayarak iki yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

Alıcının satılanın kendisine devrinden başlayarak iki yıl içinde bildirdiği ayıptan doğan def’i hakkı, bu sürenin geçmiş olmasıyla ortadan kalkmaz. Satıcı, satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise, iki yıllık zamanaşımı süresinden yararlanamaz.

Ayrıca satıcının ağır kusurlu olması ya da satıcılığı meslek edinmiş olması sebebiyle bilmesi gereken bir ayıbın bulunması halinde, TBK'nın 225. maddesi uyarınca, satılandaki ayıbın kendisine süresinde bildirilmemiş olduğunu ileri sürerek sorumluluktan kısmen de olsa kurtulması mümkün değildir.TBK 231.

Maddesi gereğince, satıcı, daha uzun bir süre için üstlenmiş olmadıkça, satılanın ayıbından doğan sorumluluğa ilişkin her türlü dava, satılandaki ayıp daha sonra ortaya çıksa bile, satılanın alıcıya devrinden başlayarak iki yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Dava konusu ürün 17.10.2016 tarihinde satılmış olup hasar 30.08.2019 tarihinde meydana gelmiştir. Bu nedenle davalının sorumluluğu zamanaşımına uğramıştır.

Davalı tarafından cevap dilekçesinde süresi içerisinde zamanaşımı itirazında bulunulmuş olduğundan davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir. TBK 225. maddesi gereğince satıcının ağır kusurlu olması ya da satıcılığı meslek edinmiş olması sebebiyle bilmesi gereken bir ayıbın bulunması halinde, satılandaki ayıbın kendisine süresinde bildirilmemiş olduğunu ileri sürerek sorumluluktan kısmen de olsa kurtulması mümkün değildir.

Bu maddenin uygulanma ihtimaline binaen davalı satıcının ağır kusurlu veya ayıbı bilebilecek durumda olup olmadığının tespiti gerekmektedir.

Bu hususta makine mühendisi bilirkişiden alınan raporda belirtildiği üzere, dava konusu makinanın satıştan 3 yıl sonra arızalanmasının kaynağının net olarak belirlenemediği, bu süre zarfında makinada bakımların yapılıp yapılmadığının ve arızanın üretim hatasından mı yoksa bakımsızlıktan mı yada aşırı basınçtan mı kaynaklandığının tam olarak belirlenemediği, bu haliyle makinada gizli ayıbın varlığının ispat edilemediği anlaşılmıştır.

Velev ki gizli ayıbın varlığı kabul edilse dahi, davalının zamanaşımı itirazından faydalanamamasının için satıcının ağır kusurlu olması veya ayıbı bilebilecek durumda olması koşulunun ispat edilmiş olması gerekmektedir ki, mevcut doysa da bu husus ispat edilememiştir. Bu nedenle davalının zamanaşımı itirazına itibar edilerek davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.