İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/868 K.2024/1010

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/868 Esas

KARAR NO: 2024/1010

DAVA

Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 06/05/2022

KARAR TARİHİ: 17/12/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı taraf ile müvekkili şirket aralarındaki 02.09.2019 tarihli iş akdine istinaden davalının müvekkili şirket bünyesinde “Makinacı – Atölye Şefi” sıfatı ile çalışmaya başladığı, taraflar arasında ayrıca 19.02.2020 tarihli “Gizlilik ve Rekabet Yasağı Sözleşmesi” imzalandığını, müvekkili şirket ile davalı taraf arasındaki iş akdinin 14.01.2022 tarihli dilekçe ile istifa etmek sureti ile tek taraflı olarak sonlandırıldığı,

müvekkili şirket tarafından davacı tarafa ilişkin olarak 09.02.2022 tarihinde çıkış bildiriminde bulunulduğunu, davalı tarafın davalı şirketteki çalışmasını istifa etmek sureti ile sonlandırmasından çok kısa bir süre sonra davalı şirketin müşteri portföyü dahilinde bulunan ve aynı iş kolunda olan "--------- Mahallesi ---------- Sk.

No:--------- -----------" adresinde faaliyet gösteren dava dışı --------- Şti. çalışmaya başladığı bilgisi edinildiği, taraflar arasındaki sözleşmede rekabet yasağı ve cezai şarta ilişkin hükümler bulunduğu, sözleşme hükümlerinin yasaya uygun olduğu, davalının sözleşme hükümlerini ihlal ettiği belirtilerek,

davanın kabulü ile davalı tarafın taraflar arasındaki 19.02.2020 tarihli “Gizlilik ve Rekabet Yasağı Sözleşmesi” hükümlerini ihlal etmiş olması sebebi ile Sözleşmenin 9. maddesine istinaden fazlaya ilişkin dava ve talep hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL cezai şart bedelinin davalının ---------- Şti.’nde çalışmaya başladığı tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı taraftan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini taleple dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı tarafça harca esas değerin 10.000 TL şeklinde eksik gösterildiğini, davacının açmış olduğu davada cezai şart bedeli talep edildiğini, Uyuşmazlık konusu cezai şart bedelinin açıkça 500.000 TL olarak sözleşmede yazılı olduğunu, somut uyuşmazlıkta sözleşmede cezai şart maktu şekilde 500.000 TL olarak kararlaştırıldığını, bununla beraber taraflar arasındaki arabuluculuk son tutanağında görüleceği üzere müvekkilinden dava şartı olarak 500.000 TL cezai şart bedeli istendiğini, bu nedenlerle huzurdaki davanın kısmi dava veya belirsiz alacak davası şeklinde açılması kabul edilemeyeceğini.

Harca esas değerin maktu cezai şart bedeli olan 500.000 TL olması gerektiğini, Sayın Mahkemeden harca esas değerin 500.000 TL' ye tamamlanması amacıyla eksik harcın davacıdan tahsil edilmesini, eksik harcın ödenmemesi halinde davanın usulden reddine karar verilmesini talep ettiklerini, karşı tarafın ileri sürmüş olduğu 19.02.2020 tarihli gizlilik ve rekabet yasağı sözleşmesinin gereken şartları sağlamadığından geçersiz olduğunu,

dava konusu sözleşme içeriğine bakıldığında Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile güvence altına alınan çalışma hürriyeti ilkesine aykırı olarak ve bu özgürlüğü ihlal anlamına gelecek düzenleme yapmaları nedeniyle geçersiz olduğunu, sözleşmede coğrafi sınır belirtilmemesi ve sürenin 3 yıla uzatılmasının yasalara aykırı olduğunu, müvekkilinin davacı şirketteki yönetim kadrosuyla aynı ofis ortamında hiçbir zaman çalışmadığını, dolasıyla müşteri bilgilerine ve ticari sırlara erişebilir bir pozisyonda olmadığını,

atölyede el emeği gücüyle çalışan müvekkilinin sahip olduğu kısıtlı bilgi ve imkanlarla davacı şirketin önemli bir zararına sebep olacak nitelikte olmadığını karşı tarafın sıradan bir atölye işçisi karşısında güçlü konumda olduğunun açıkça ortada olduğunu, ayrıca müvekkilinin davacı şirketten önce dava dışı ---------- Şti.'nde çalıştığını, davacı şirketten önceki dönemlerde branda üretiminin müvekkili tarafından zaten yapılmakta olduğunu, müvekkilinin aracılığı ile müşterilere ürün satışı yapılmasının söz konusu olmadığını, dava konusu sözleşmenin tek taraflı olarak işvereni korumakta olduğunu,

ancak sözleşme işçiye karşı edim sağlamadığından, evli ve 2 çocuk sahibi olan müvekkilinin ekonomik geleceği için çalışmak zorunda olduğunu, bu hususların göz önünde tutulmasını talep ettiklerini, müvekkilinin atölye şefi ve usta olarak çalıştığı davacı şirkette uğradığı mobbing sonucunda işten ayrıldığını, müvekkilinden alınan istifa dilekçesinin formalite olduğunu,

davacı şirket tarafından düzenlenen dava konusu Gizlilik ve Rekabet Yasağı Sözleşmesinin taşınma evrakları ile beraber müvekkilin de aralarında olduğu işçilere okutulmadan gelişi güzel imzalatıldığını beyan ederek hukuki dayanaktan yoksun haksız ve hukuka aykırı açılan bu davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; Hukuki niteliği itibariyle, rekabet yasağına aykırı davranılması nedeniyle sözleşmede belirtilen cezai şart alacağına ilişkindir.

Davacı Tanığı ... beyanında: Ben Mayıs 2018 tarihinden beri, davacı şirkette Endüstri Mühendisi olarak çalışmaktayım, davalı benden sonra 2019 yılında işe başladı, atölye şefi olarak işe başladı, makinecidir, işini çok iyi yapan bir personeldi, istifa etmeden 1-2 yıl önce hiyerarşik olarak almaması gereken sorumluluklar aldı, örneğin, planlamacı iş emri verir, işin başlaması ister, kendisi müşteri ile görüşerek,

işe başlamayı adet edinmiştir, bu benim sorumluluğumda olan bir alandır, bu nedenle davalı ile anlaşmazlıklar yaşadık, iş yerinde personel değişimi ve bununla birlikte çalışma düzenini bozuyordu, başkaca bir sıkıntısı yoktu, biz davalı ile beraber birebir 4 yıl birlikte çalıştık, davalının iş yerinde başkaca bir sorunu yoktu, ben aynı zamanda saha mühendisiyim, davalı işten ayrıldıktan sonra ----------- işe başladığını telefonda paylaşmıştı, oradan gördüm, sahada ---------- isminde müşteriye gittiğimde, davalınında kendilerine iş amaçlı olarak aynı işler için teklif verdiği söylüyorlardı, davalı müşteri profiline hakimdi,

haftada 2-3 gün sahada olurdu, ölçü alırdı, ancak müşteri kaybetmedik, işte bir azalma olmadı, benim davalı ile şahsi bir husumetim yoktur, işler hususunda yukarıda bahsettiğim çalışma düzeninden kaynaklı olarak anlaşmazlıklarımız oldu, işin durumuna göre personelleri diğer atölyelere aktarabiliyoruz, ancak bunu yanlızca planlamacı yapabilir, davalı planlamacıdan habersiz olarak personeldeki yer değişikliği ve iş emri olmayan bir iş yaptırma ve depodan malzeme çekme fiilerde bulunuyordu, bunlar kendisine ait görevler değildi, davalının iş tanımının içinde satış, planlama, teklif yoktur, başkaca bir bilgim görgüm yoktur,

demiştir.Davacı Tanığı ... beyanında: Ben davacı şirkette 2017-2022 arasında, makineci olarak çalıştım, ben davalı ile 2020 yılında beraber çalıştık, davalı işini yapan bir personeldi, işi ile ilgili bir sorunu yoktu, ancak amirleri ile sıkıntı yaşıyordu, üstleri ile sıkıntı yaşadığını zannediyorum, o dönem psikolojik sıkıntılar yaşadığını düşünüyorum, normla pozitif bir insandı, ancak istifa etmeden önce 2-3 ay psikolojik sıkıntı çektiğini gözlemliyordum, amirleri ile arasındaki sıkıntının ne olduğunu tam olarak bilmiyorum, ancak şahsi değil iş ile ilgili olduğunu düşünüyorum, başka bir firmaya geçmesi ile bir bilgim yoktur,

işten çıkarıldığı mı , yoksa istifa mı ettiği bu konuda bilgim yoktur, davalı işle ilgili her şeyi biliyordu, müşteri profiline hakim olduğunu düşünüyorum, ancak maliyet konusuna ustaların bir üstü bakıyordu, davalı usta olarak çalışmaktaydı, benim davacı şirkete karşı işçilik alacağı davam devam etmektedir, Fabrikaya geçiş yapmadan 4 ay önce gizlilik sözleşmesi imzalatıldı, bize bir gün içerisinde imzalatıldı, biz sözleşmenin içeriğini bilmiyorduk, ben imzalar için tereddüt ettim, ancak bana işçilik alacağımla ilgili olmadığı sözlü olarak temin edildiği için imzaladım, düzgün bir bilgilendirme yapılmadı, davalı içinde bu durum böyle idi,

fabrikaya geçiş şehir değişikliğine ilişkindi,başkaca bir bilgim görgüm yoktur, demiştir.

Davacı Tanığı ... beyanında: Ben davacı şirkette 2014-2020 yılları arasında çalıştım, 2016 yılına kadar makineci olarak çalıştım, daha sonra kesimhane şefliğine geçtim, davalı branda atölyesine bakıyordu, davacı şirkete branda işi davalının işe başlaması ile başladı, davalı bu işin ustası idi, davalı 2018 yılında geldiğinde başladı, bir sene kadar bizim bölümde çalıştı, İsg atölyesinde çalıştı, 2019 yılında davalıya atölye hazırlandı, branda işine başladı, şef olarak çalıştı, bizden de o bölüme elemanlar verildi, davalı sıkıntılı bir insan değildi, işini yapabilen bir personeldi, ben davalının ayrıldığı tarihte işten ayrılmıştım,

bu sebeple çıktı mı, çıkarıldı mı bir bilgim yoktur, davalı müşteri profiline hakimdi, bilirdi, fiyatlar konusunda ustaların bilgisi yoktur, ancak metraj konusunda bilgisi vardır, davalı usta olarak çalışmaktaydı, işyeri ----------- taşındı, bu taşınma sürecinde iki kağıt imzalattılar, gizlilik sözleşmesi olduğu söylenmemiş, biz ancak taşınma ile ilgili bir sözleşme imzaladığımızı zannediyorduk, benim inceleyince gizlilik sözleşmesi olduğunu anladım, ben usta olduğum, insan kaynaklarına sorduğumda bilgi alabildim, diğer çalışanlara bilgi verilmedi, imzalamaları istendi, benim davacı şirkete karşı işçilik alacağı davam devam etmektedir,

Davalıyla 2018-2019 yılları arasında birlikte çalıştık, birlikte çalıştığımız sürede iş emrinin dışına çıktığını görmedim, normalde böyle bir imkanı yoktur, ustalar iş emrinin dışına çıkamaz, ürünler sayılıdır, başkaca bir bilgim görgüm yoktur, demiştir. Dosya konusunda uzman bilirkişiye verilerek, rapor alınmıştır.

Bilirkişi tarafından hazırlanan 13/08/2024 tarihli raporda: "Bizzat davacının dava dilekçesindeki beyanına göre, davalı, davacı şirketteki işinden ayrıldıktan sonra, ikametgahı ---------- Coğrafi Bölgesinde bulunan bir şirkete çalışmaya başlamıştır.

Bu durum sebebiyle, davalı, davacı şirketteki işinden ayrıldıktan sonra, ikametgahı “----------- Coğrafi Bölgesinde ” bulunmayan, ikametgahı “--------- Coğrafi Bölgesinde -------- İlinde)” bulunan bir “rakip” şirkette çalışmaya başladığı için, söz konusu rekabet Yasağını ihlal etmiş sayılmayacağı ve dolayısıyla da davacı şirkete Cezai Şart ödeme borcu altına girmeyeceği, davacının davalıdan, dava tarihi itibariyle, iddia ve talep ettiği gibi Cezai Şart alacağına hak kazanmamış olduğu, dolayısıyla davacının davalıdan Cezai Şart alacağının bulunmadığı kanaatine varılmakta olup, takdiri tamamen Mahkemeye aittir. " şeklinde raporunu sunmuştur.

Bilirkişi raporu taraf vekillerine usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, taraf vekillerinin itiraz ve beyan dilekçesi sunmuşlardır. Bilirkişi raporu denetime açık, karar vermeye yeterli ve elverişli mahiyettedir.Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamından. Dava, haksız rekabet nedeniyle cezai şart tazminatın tahsili talebine ilişkindir.Davacı yan davasını.

“Fiil ehliyetine sahip olan işçi, işverene karşı, sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan veya bunların dışında, rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir.

Rekabet yasağı kaydı, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir” eylemleri haksız rekabet olarak nitelendirilmiştir.

TBK m. 445/1 gereğince “Rekabet yasağı, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremez ve süresi, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz.” hükümüne dayandırmakta ve davalı yanın, davacının ticari sırlarını ifşa ederek haksız rekabette bulunduğunu iddia etmektedir.---------- sayılı ilamında ticari sır; tacirin ticari faaliyetleri esnasında kullandığı,

aynı olanağa sahip olmayan veya kullanamayan rakiplerine karşı kendisi için avantaj teşkil eden herhangi bir formül, düzen, model vs. toplam bilgiler olarak tanımlanmıştır. ----------- sayılı ilamında ticari sır kavramının en önemli unsurunun toplumun bilgisi dahilinde olmama veya ilgili alanda rakip firmalarca bilinmeme şartının olduğu belirtilmiştir.Tüm dosya kapsamı ve toplanılan delillerin bir bütün halinde değerlendirilmesi sonucunda;Davalı ile davacı şirket arasında akdedilen 02.09.2019 tarihli İş Akdine istinaden, davalının davacı şirket bünyesinde “Makinacı - Atölye Şefi” sıfatı ile çalışmaya başladığını;

taraflar arasında ayrıca, 19.02.2020 tarihli Gizlilik ve Rekabet Yasağı Sözleşmesinin akdedildiğini; taraflar arasındaki İş Akdinin davalının 14.01.2022 tarihli dilekçeyle istifa etmesi ile sonlandırıldığını ve davacı şirket tarafından davalıya ilişkin olarak 09.02.2022 tarihinde çıkış bildiriminde bulunulduğu; davalının davacı şirketten ayrıldıktan sonra dava dışı şirkette çalışmaya başladığı, davalının bu şirketteki pozisyonunun Makinacı - Atölye Şefi olduğu, anlaşılmıştır.

Taraflar arasında davaya konu sözleşmeye rekabet yasağı hükmü konulduğu, davalının davacı şirket nezdinde işten ayrılmadan öncesinde şef pozisyonunda çalıştığı anlaşılmıştır. Haksız rekabet yasağının konulmasının sebebinin muhtemel bilgilerin korunması ihtiyacıdır.

Davacı yanın dayandığı, davalının davacının operasyonel tekniklerine, ticari/iş sırlarına vakıf olduğu, davalının işe başladığı dava dışı şirkete bu bilgileri ve müşteri profilini taşıdığını ve kullandığını iddia edilmişse de iş sırrı teşkil eden “hangi bilginin” açıklandığı beyan ve ispat edilmelidir. Somut hangi personel bilgisinin, somut hangi organizasyonun ve somut iş sürecinin iş sırrı olmasına rağmen davalı tarafından açıklandığı hususunun soyut kaldığı görülmüştür.

Anılı yasa maddesinin somut olayda uygulama yerinin olmadığı, yine nitekim davacı şirkete ait barın ---------- bulunması ve davalının çalıştığı işyerinin ise --------- olması karşısında müşteriler arasındaki ilişkileri etkilemeyeceği, aksi düşüncenin anayasal bir hak olan davalının çalışma hürriyetinin ihlali sonucunu doğuracağı, böylece dosya kapsamında davalı yanın fiillerinin rekabet yasağına aykırılık teşkil ettiğinin davacı yanca ispatlanamadığı ve davacı yanın davalı fiillerinden doğan cezai şart bulunmadığı anlaşılmakla, açıklanan gerekçelerle davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.