İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/160 K.2026/219

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/160

KARAR NO : 2026/219

DAVA

(Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 14/02/2024

KARAR TARİHİ : 25/02/2026

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA, SAVUNMA ve DOSYA KAPSAMI:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Dava tarafları arasında Yangın Sistemi ve ayrıca Yangın Algılama ve İhbar Yapım Sözleşmesinin akdedildiğini, Yangın Söndürme Sistemi Yapım Sözleşmesi'ne istinaden 25.11.2022 tarihinde sözleşme bedeli olan 250.000 EURO, Yangın Algılama ve İhbar Sistemi Yapım Sözleşmesi'ne istinaden 14.10.2022 tarihinde ise yine sözleşme bedeli olan 124.000 EURO olmak üzere tüm sözleşmelerin bedeli eksiksiz şekilde işin başında Davalı ----- ödendiği, her iki sözleşme'ye istinaden Davalı ------ Sözleşme imzası akabinde işin yapımına başladığı,

işin devamı sırasında da işin ifa edileceği yer olan ------ 06.02.2023 tarihinde hepimizi derinden üzen deprem felaketi yaşandığını, deprem felaketinde davacının fabrika binasının ağır hasarlı olarak kabul edildiğini, deprem nedeniyle davalı -----, işi tamamlayamadığı ve davacıya teslim edemediği bu durum karşısında davalının çeşitli zamanlarda davacıya 308.896 EURO iade ettiği, tarafların bu tutar üzerinde mutabık oldukları, ancak 65.104 EURO tutarı ise iade etmediği, davalının yapmış olduğu bu kesintinin hukuka ve sözleşmeye aykırı olduğu belirtildiyse de davalının bu tutarı iade etmediği,

taraflar arasındaki sözleşmelerde bu doğrultuda başkaca bir çok hüküm bulunmakla birlikte özetle davacı ------ işi teslim almadığını, işin tamamlanması akabinde teslim ile riskin ve sorumluluğun davacı ---- geçeceği, gerekli sigortaların ----- tarafından yapılacağı her türlü izahtan vareste olduğunu, bu hususta davalı ----.

Noterliği'nin 20.12.2023 tarih ve ------ yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edilerek bakiye 65.104 Euro'nun ihtarnamenin tebliğ tarihinden itibaren 10 gün içerisinde ödenmesi talep edilmişse de davalı tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığını, davanın kabulünü fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000 Euro'nun ihtamame ile verilen mehil süresi olan 06.01.2024 tarihinden itibaren Bankalarca | Yıla Kadar Vadeli Euro Mevduatına Uygulanan Azami Faiz ile Davalı'dan tahsili ile davacı Şirket'e ödetilmesini, yargılama giderleri ve avukatlık ücretlerini davalık tarafa yükletilmesine dava ve talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacı ----- adresinde bulunan fabrika binası için müvekkili ------ ile “Yangın Söndürme Sistemi Yapım Sözleşmesi” ve “Yangın Algılama ve İhbar Sistemi Yapım Sözleşmesi” başlığı altında, anahtar teslim usulü ve 250.000 + 124.000 = 374.000,00 euro götürü bedelli iki ayrı sözleşme akdettiklerini,

her ne kadar bahse konu işlerin bedeli sözleşme içerisinde “euro” para cinsinden kararlaştırılmış ise de davacı ----- sonraki süreçte müvekkili şirkete işlerin bedeli için ödeme yaparken EURO yerine türk lirası üzerinden ödeme yapmayı tercih etmiş ve neticede 2.244.412,40 + 4859.400,00 = 7.103.812,40 TL. olarak müvekkil şirket hesabına peşin ödeme yaptığını, dolayısıyla taraflar arasında, iş bedelinin döviz cinsinden ödeneceğine ilişkin sözleşme hükümlerinin değiştirildiğini,

buna göre her iki sözleşmeye konu işin bedeli türk lirası cinsinden ve toplam 7.103.812,40 TL olarak değiştirildiğini ve bu hususta taraflar arasında zımni olarak anlaşmanın sağlandığını, her iki sözleşme bedelinin tarafların müşterek iradeleri ile 7.103.812,40 TL. olarak değiştirilmiş olduğu esasından hareketle müvekkili şirket tarafından işin tamamlanan kısmına istinaden.

03.01.2023 Tarihli, ------- no.lu ve 3.533.973,19 TL bedelli, 03.01.2023 Tarihli, ------- no.lu ve 2.244.412,40 TL bedelli iki adet ve toplam 5.778.385,59 TL tutarındaki türk lirası cinsinden faturalar da düzenlenerek davacı ---- tebliğ edildiğini, ----- bahse konu faturaları kabul ederek muhasebe kayıtlarına işlemiş olması da tarafların karşılıklı mutabakatı çerçevesinde sözleşme bedelinin Türk Lirası üzerinden ödenmesi yönünde yaptıkları değişikliğin varlığını bir kez daha teyit ettiğini,

işlerin yapımına devam edilmekte iken 06.02.2023 tarihinde meydana gelen ----- merkezli büyük deprem felaketi sonrasında bölgede bulunan vatandaşların ve işletmelerin yaşadığı ağır maddi ve manevi mağduriyeti gözeterek müvekkili -----, davacı ----- ile temasa geçerek fiziki durum itibarıyla yüklenimindeki işe devam etmesinin mümkün olup olmadığını sormuştur. ----- deprem nedeniyle binada oluşan ağır hasarın mahiyeti itibarıyla çalışmaya devam edilmesinin mümkün olmadığını müvekkili şirkete beyan ettiğini, neticede yaşanan deprem felaketine bağlı olarak ortaya çıkan,

bu nedenle taraflarca daha önceden bilinmesi ve öngörülmesi de mümkün olmayan objektif imkansızlık karşısında taraflar müşterek iradeleri ile sözleşmeleri sonlandırmaya karar verdiğini, esasen taraflar arasında, mevcut deprem felaketine bağlı mücbir sebep kapsamında sözleşmelerin sonlandırıldığı hususunda her hangi bir ihtilaf da bulunmadığını, netice olarak davacı ------ peşin ödemiş olduğu 7.103.812,40 TL ye karşılık 7.853.812,40 TL müvekkili ------- tarafından iade ödeme yapıldığını, Müvekkili tarafından tamamlanan işlere ait hurda bedellerinin tutarının ne kadar olacağı ile bu tutarın ---- talep edilip edilemeyeceği hususları;

tamamlanan imalat için kesilen ve irsaliye yerine de geçen faturalar yanında taraflar arasındaki sözleşmelere konu yangın algılama ve söndürme sistemlerine ilişkin mühendislik proje ve çizimleri v.s. dikkate alınarak, gerekirse mahallinde yapılacak bir keşif ve bilirkişi incelemesi, dinlenecek tanıklarımızın beyanları ile sübuta ereceğini, hukuki ve fiili gerekçelere aykırı davanın reddini, belirsiz alacak davası hükümleri uyarınca şimdilik 1.000.000,00 TL.nin davacı/karşı davalı ------ avans faizi ile birlikte tahsiline ilişkin karşı davamızın kabulünü talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;

İNCELEME ve GEREKÇE :

Dava ifa imkansızlığı sebebiyle dönülen sözleşmede iade edilen kısmın eksik olduğundan bahisle açılan alacak davasıdır.Davacı ile davalı arasında 25/11/2022 tarihinde Yangın Söndürme Sistemi Yapım Sözleşmesi ve 14/10/2022 tarihinde Yangın algılama ve İhbar Sistemi Yapım Sözleşmesi imzalanmıştır. İlk sözleşmenin bedeli 250.000 Euro, ikinci sözleşmenin bedeli ise 124.000 euro olup, 06/02/2023 tarihinde meydana gelen deprem sebebiyle davacı iş sahibinin işin yapılacağı fabrika binasının hasar alması sebebiyle ifa imkansızlığı sebebiyle karşılıklı dönme iradeleri ile son bulduğu iki tarafın da kabulündedir.

Toplam sözleşme bedeli olan 354.000 Euro iş bedelinin davacı tarafından davalı şirkete iki seferde (2.244.412,40 TL + 4.859.400,00 TL ) toplamda 7.103.812,40 TL ödeme yapmıştır. Davalı da bu ödemelere ilişkin 03/01/2023 tarihli iki fatura kesmiştir. Bu faturalar ve ödeme her iki tarafın da defterinde kayıtlıdır.

06/03/2023 tarihli depremden sonra davacıdan 7.103.812,40 TL tahsil eden davalının, davacıya 2023 yılında Haziran, Temmuz, Ağustos aylarında peyder pey olmak üzere toplamda 7.853.812,40 TL ödediği yine iki tarafın da kabulündedir.Uyuşmazlık euro bedelli sözleşmede iş bedelinin euro yerine TL cinsinden ödeyen davacının sözleşmeden dönüldüğünde aldığı TL cinsi parayı mı iade edeceği yoksa TL cinsi parayı euro cinsinden mi iade edeceği noktasında toplanmıştır.

Davacı euro cinsinden geri ödeme yapılması gerektiğini belirterek eksik kısım için şimdilik 1.000 Euro üzerinden kısmi davasını açmıştır.

Davalı da cevap ve karşı dava dilekçesinde asıl davanın reddini, fazladan ödedikleri 750.000 TL' nin davacı fabrikasına bağlanan teknik ekipman bedelinin tahsilini talep etmiş, daha sonra cevap dilekçesini ıslah ederek, davacı alacağı ile davacıdan olan alacağının takas edilmesini talep etmiştir.Tarafların defter ve kayıtları, sözleşme hükümler, aradaki ihtar ve ödemelerin incelenmesine karar verilmiş, bir mali müşavir bir borçlar hukuku alanında nitelikli hesap uzmanı bilirkişi atanmasına karar verilmiş, 20/12/2024 tarihinde inceleme yapılmıştır.

Bilirkişiler 24/03/2025 tarihli raporda özetle, tarafların sözleşme ile iş bedelini euro olarak belirlemelerine rağmen TL cinsinden ödeme yapılmak ve ödeme kabule dilmek suretiyle iş bedelini TL cinsinden tutara çevirdiklerini, TL cinsinden yapılan ödemenin de iadesi istenirken artık TL cinsinden iadesinin istenebileceğini, davacının 7.103.812,40 TL ödemesine karşılık davalının 7.861.719,46 TL olarak iade ettiği, davacının alacağının olmadığı, şayet mahkeme iadenin euro cinsinden olması gerektiğine kanaat getirmiş davacının 65.104,15 euro talepte bulunabileceğini belirtmişlerdir.

Davacı 08/07/2025 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini 64.104,15 euro olarak ıslah etmiş, harcını tamamlamış, dosya miktar itibariyle heyetlik olmuş, yargılamaya heyetçe devam edilmiştir.

Tararlar arasındaki iki sözleşmenin de deprem sebebiyle konusunun imkansızlaşmasından dolayı sona erdiği, ifanın imkansızlığında tarafların kusurunun bulunmadığı, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre herkesin aldığını geri vereceği anlaşılmıştır.

TBK.nun 99. Maddesine göre,

“ Konusu para olan borç Ülke parasıyla ödenir.

Ülke parası dışında başka bir para birimiyle ödeme yapılması kararlaştırılmışsa, sözleşmede aynen ödeme veya bu anlama gelen bir ifade bulunmadıkça borç, ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parasıyla da ödenebilir.

Ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade de bulunmadıkça, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağının aynen veya vade ya da fiili ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parası ile ödenmesini isteyebilir”

Davacı iş bedelini TL cinsinden ödemiş, seçimlik hakkını TL şeklinde ödeme yaparak kullanmıştır. Bu sebeple de davacı sebepsiz zenginleşme kapsamında TL cinsi ödediği tutarı TL cinsinden iade talep edebilecektir. Resen mahkememizce basit dört işlemle faiz hesabı yapılmış, davacı ödenen tutarı ister yasal ister avans faizi ile istesin, hesaplanan faiz davalının fazladan ödediği 757.907,06 TL' nin altında kalmaktadır. Açıklanan sebeplerle usul ve yasaya uygun bulunan bilirkişi raporu mahkememizde denetlenmiş, benimsenmiş ve davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.