İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/851 K.2026/127

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/606

KARAR NO : 2025/958

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 03/08/2023

KARAR TARİHİ : 04/12/2025

Mahkememizde görülmekte olan itirazın iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirketin birçok emtia ile birlikte yaş meyve ve sebze emtiasının uluslararası ticareti ile iştigal eden bir şirket olduğunu, 01 Haziran 2022 tarihinde müvekkili şirket ile davalı şirket arasında yaş meyve sebze alımına ilişkin sözleşme uyarınca yaş meyve sebze tedariki hususunda mutabakata varıldığını, mutabakat gereğince davalının yaş meyve ve sebzeleri davacıya teslim edeceğini, davacının ise bu ürünleri yurtdışına ihraç edeceğini, bu mutabakata rağmen davalının ihracatı direkt kendisinin yapmasını talep ettiğini,

davacının yurt dışındaki alıcılara olan teslim sorumluluğu nedeniyle sorun yaşanmaması için davalının bu talebinin kabul edilmek zorunda kaldığını, davalının bu şekilde yaş meyve ve sebzeleri yurt dışına ihraç ettiğini, yurt dışındaki ürün alıcısının davacıya ödemeyi yaptığını, davacınında davalıya kendi aralarındaki sözleşmede belirlenen bedeller dikkate alınarak ödeme yaptığını, sözleşmenin 6.3 ve 7. maddesi uyarınca malların satış bedelinin yarısı sözleşmenin imza edilmesini müteakiben, kalan yarısının ise malların ------ teslimi akabinde ve yapılacak testler sonucu malların uygun spesifikasyonları sağlaması durumunda ödeneceğini,

sözleşme uyarınca kararlaştırılan tüm ödemelerin müvekkili şirket tarafından gerçekleştirildiğini ve müvekkili şirketin sözleşmeden doğan yükümlüğü yerine getirdiğini, bir kısım ürünler ile ilgili ödeme yapılmasına rağmen ürünlerin müvekkili şirkete teslim edilmediğini ve gerekli testlerden de geçirilemediğini, müvekkili şirketin malı teslim alabilmek için bir aydan fazla bir süre boyunca beklediğini ve ciddi zarara uğradığını, müvekkili şirketin davalıya 303.000,00 TL avans ödemesi yaptığını, davalıya ihtarname gönderilerek sözleşmeden doğan borç uyarınca bakiye alacağı ödemesinin talep edildiği,

davalının borcu ödemek yerine var olmayan bir alacağı varmış gibi gösterdiğini ve ----- numaralı 09.08.2022 tarihli bir fiyat farkı faturası düzenleyerek müvekkili olan şirkete ilettiğini, fazla ödemeyi ikrarı içerir e posta yazışmasının olduğunu, davalının yapılan fazladan ödemeyi ikrar ettiğini ancak ikrara rağmen ödemenin bir türlü yapılmadığını, davalının fiyat farkı, ihraç masrafları, dava dışı yurt dışındaki şirketten elden edilen karın kendine ait olduğu vb. iddialarının hukuksuz olduğunu, davalı şirketin gerçeğe aykırı gerekçeler ve iddialar ileri sürdüğünü, müvekkili şirketin icra takibi başlattığını,

davalı şirketin takibe itiraz ettiğini, açıklanan nedenlerden dolayı davanın kabulüne karar verilerek %20 'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirket tarafından hazır edilen emtiaların davacının yaşadığı gümrük sorunları dolayısıyla teslim alınmadığını, davalının alacaklı temerrütüne düştüğünü, davacının ihracat sorunu yaşaması nedeniyle bizzat davalı tarafından dava dışı yabancı firmaya ürünlerin ihraç edildiği,

müvekkili şirketin davacıdan kaynaklanan sebeplerle ve yine ihracat yapmaya yetkili olması dolayısıyla dava dışı şirkete bizzat ihracatın gerçekleştiğini, bu durumun kanıtının müvekkili şirketin dava dışı yabancı şirkete gönderilen ve bu yüzden de yabancı şirkete fatura edilen ürün bedellerinin bizzat davacı tarafından ödendiğini, taraflar arasında sözleşme düzenlenirken uzun süreli ve birçok satış yapılacağı değerlendirilerek fiyat belirlemesi yapıldığı,

davacı tarafın hazır ürünleri teslim almamasından dolayı ürünlerde hasar meydana geldiğini, bu nedenlerle fiyat farkının davacı şirketin kendisinden kaynaklandığını davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İncelenen tüm dosya kapsamına, tarafların iddia ve savunmalarına göre davanın, davacı tarafından davalı aleyhine ---- İcra Müdürlüğü’nün ------ Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine davalı tarafından yöneltilen itirazın iptaline ilişkin olduğu, dava konusu icra dosyasının incelemesinde takip alacaklısının mahkememiz dosyasının davacısı, takip borçlusunun mahkememiz dosyasının davalısı olduğu, faturadan doğan alacağına dayalı olarak toplam 319.727,24 TL'lik ilamsız icra takibine davalı borçlunun süresinde itirazı doğrultusunda takibin durduğu, davanın itirazın iptali ve takibin devamı istemi ile açıldığı görülmüştür.

Taraflarca bildirilen tüm belge ve dokümanların toplandığı, ----İcra Müdürlüğü’nün ----- Esas sayılı dosyasının bir suretinin dosyaya eklendiği,----.

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ----- Esas sayılı dosyasının bir suretinin celp edildiği, mahkememiz 18/01/2024 tarihli 4 nolu ara kararı ile ----- Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılarak davalının ticari defterlerinin incelenmesine karar verildiği, talimat mahkemesi tarafından alınan 06/05/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "....31.12.2022 tarih ve -/--- yevmiye kaydıyla ----- Muhtelif Alıcılar (TL Tutarı Belirsiz) — satıcılar (TL Tutarı Belirsiz) -/---- alıcılar 4.358.655,00--- şeklinde ters kayıt yapılarak davacı adına açılan cari hesabın kapatıldığı (sıfırlandığı) tespit edildiği,

yapılan bu yevmiye kaydında diğer işlemlere ait tutarların kümülatif olarak kaydedildiğinden hangi hesaba kaç TL mahsup yapıldığına dair tespitin yapılması imkansız hale gelmiş yapılan mahsup kaydında hangi hesapta kaç TL mahsup yapıldığı tespit edilemediği, davacı tarafından yapılan ödemlerin hiç bir tutarın ticari defterlerine kaydının yapılmadığı da tespit edildiği, bu nedenlerden dolayı (---- cari hesap kayıtlarının doğruyu yansıtmadığından, davalının ticari defterlerinin usulüne uygun tutulmadığı kanaatine varıldığı,

davacı tarafın cari hesap kayıtlarındaki fatura ve ödeme kayıtlarına itibar edilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varıldığı, açık cari hesap şeklinde ödemelerin yapılmış olduğu cari hesap kaydına göre davacının en son 15.06.2022 tarihinde yapmış olduğu ödeme sonrasında davalı tarafa 298.691,92 TL fazla ödeme yapmış olduğu tespit edilmiş olup, avans faizi hesaplamasında vade başlangıç tarihi olarak 15.06.2022 tarihi esas alındığı, davacı tarafin cari hesabına itibar edilmesinin Mahkemenizce de kabul edilmesi durumunda ilamsız icra takip ve 03.08.2023 dava tarihleri itibariyle davalı taraftan işlemiş avans faiz ler dahil alacak tutarı;

asıl alacak=298.691,92 TL, 23/09/2022 icra takip tarihi itibariyle işlemiş avans faiz alacağı=12.888,76 TL, 23/09/2022 ilamsız icra takibi itibariyle toplam alacak tutarı=311.580,68 TL, 03/08/2023 dava tarihi itibariyle işlemiş avans faizi alacağı=33.637,62 TL, 03/08/2023 dava tarihi itibariyle toplam alacak=345.218,30 TL olduğu, davacının davalıdan ilamsız icra takip tarihi itibari ile 12.888,76 TL işlemiş avans faizi dahil olmak üzere 311.58068 TL dava tarihi itibariyle 33.637,62 TL işlemiş faizi de dahil olmak üzere toplam 345.218,30 TL tutarında alacaklı olduğu tespit edildiği..." şeklinde rapor sunulduğu anlaşılmıştır.

Dosyanın talimat mahkemesinden döndüğü, raporun taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı taraf vekillerince itiraz ve beyan dilekçesi sunulduğu anlaşılmıştır.

Mahkememiz 30/05/2024 tarihli 1 nolu ara kararı gereği, dosyanın bir mali müşavir bilirkişi ve bir borçlar hukuku alanında nitelikli hesaplama uzmanı bilirkişiden oluşan heyete tevdi edilerek davacının avans ödemesi yapıp yapmadığı, bu ödemenin davalı tarafından iadesi gerekip gerekmediği, kur farkı, uzun süreli ve birden çok satış sözleşmesine istinaden yapmış olduğu iskonto farkı vs adı altında bir alacağının olup olmadığı, davacının temerrüde düşüp düşmediği ve tarafların tüm iddia ve savunmaları noktasında rapor alınmasına karar verildiği, dosyanın bilirkişi heyetine tevdi edildiği, 19/11/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle;

"...Taraflar arasındaki sözleşmenin, hatalı ödendiği ifade edilen 303.000 TL'nin iadesi hususunda haklı göstermeye yetmediği, davalının ticari defterlerinin usulüne uygun tutmadığı, bu durumda davacının kayıtlarının tek başına kendi lehine delil teşkil etmeyeceği, ancak davalının ticari defterlerini usulüne uygun tutmamasının HMK m.222/4 gereği aleyhine delil teşkil edeceği, davacı şirketin 2022-2023 yılına ait ibraz ettiği ticari defterlerinin açılış tasdiklerinin zamanında ve usulüne uygun olarak yaptırılmış olduğu, defterlerin birbirini teyit eder şekilde tutulduğu, kayıtların düzenli ve yasalara uygun tutulduğu,

ticari defterlerin HMK 222 maddesi uyarınca sahibi lehine delil vasfına haiz olduğu, davacı şirketin sunduğu ödeme belgeleri ve faturaların incelenmesi neticesinde davalı ---- şirketine sözleşmeler kapsamında 4.015.507,50 TL tutarında alım yapılmış olmasına karşılık 2.861.899,42 TL tutarında ödeme ve 303.000,00 TL tutarında iade faturası olmak üzere toplamda 3.164.899,42 TL tutarında ödeme gerçekleştirildiği, davalı şirkete 850.608,08 TL tutarında borç bakiyesi kaldığı.." şeklinde rapor sunulmuştur.

Dosyanın bilirkişiden döndüğü, raporun taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davalı vekilinin beyan, davacı vekilinin itiraz dilekçesi sunduğu, mahkememiz 13/02/2025 tarihli 2 nolu ara kararı gereği, dosyanın rapor sunan bilirkişi heyetine tevdi edildiği, 07/07/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; "..davacı --- şirketinin avans ödemesi gerçekleştirmeden, öncelikle sözleşmeye konu ürünleri davalıdan satın aldığı, Davalı şirketten 614.391,92 TL alacaklı olduğu,

bu alacak bakiyesini oluşturan 20.06.2022 tarih ----- numara 303.000,00 TL tutarlı iade faturası içeriği ürünlerin iadesini somutlaştırmaması nedeniyle (614.391,92-303.000,00X)311.391,92 TL alacak bakiyesi hesaplanmış olup, Davacının talebine bağlı kalmak koşulu ile 303.000,00 TL asıl alacak talebinde bulunabileceği, davalının bu iddiasına dayanak dosya kapsamına somut evrak sunmamış olup, bu iddiasını somutlaştırması halinde 777,08 TL fiyat Farkı kök raporda hesaplanmış olup ek raporda bu tespitimizi değiştirecek bir evrak olmadığı.." şeklinde ek rapor sunulduğu anlaşılmıştır.

Dosyanın bilirkişilerden döndüğü, raporun taraflara tebliğ edildiği, taraflarca bilirkişi raporuna karşı itiraz ve beyan dilekçesi sunulduğu, mahkememizce rapora karşı itirazların reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında yaş meyve ve sebze satışına ilişkin ticari ilişkinin mevcut olduğu, davacının alıcı davacının ise satıcı olduğu, davalı tarafından davacıya satışı yapılan yaş meyve ve sebzenin yurt dışında dava dışı ---- ---- şirketine ihracının yapıldığı, her ne kadar taraflar arasındaki ilişki davalının satıcı, davalının alıcı / ihracatçı, dava dışı ----- şirketinin ise nihai alıcı olduğu şeklinde kararlaştırılmış ise de;

davacının iddiasına göre davalının bizzat ihracat yapmak istemesi ve bu hususta baskı yapmasından dolayı, davalının iddiasına göre ise davacının ihracat sorunu yaşamasından dolayı malları teslim alamadığı ve kendisinin bizzat ihracat yapmak zorunda kaldığı şeklinde iddialarda bulundukları, bu iddiaların taraflarca ispat edilemediği, ancak ihracatın davalı satıcı tarafından bizzat yapıldığının tespit edildiği, davalının iddiasına göre davacının malları teslim almamasından dolayı yaş sebze ve meyvelerin zayi olduğu,

alacaklı temerrüdünden ve ayrıca ihracat masraflarının dolayı oluşan bu zarardan davacının sorumluluğunun olduğunu iddia etmiş ise de, bu hususların ispatına yönelik delil tespiti, eksper raporu, ihtarname, görüntü vs. herhangi bir delil sunamamış olduğundan davalının bu iddialarını ispat edemediği kanaatine varılmıştır.

Davacı tarafından ----- numaralı faturaya ilişkin 31.05.2022 tarihinde yapılan 303.000,00 TL avans ödemesi için icra takibi başlatıldığı, her iki tarafın ticari defterlerinde bu ödemenin kayıtlı olduğu, bu ödemeye ilişkin davalı tarafından davacıya ürün teslim etmediği, davalının iddia ettiği alacaklı temerrüdünden ve ayrıca ihracat masrafları hususlarının ispat edilemediği, bu nedenle düzenlenen iade faturasının davacı tarafından kabul edilmeyerek iade edildiği,

davacının alacağından bu nedenlerle mahsup yapılamayacağı anlaşıldığından 303.000,00 TL asıl alacağa ihtarname tebliğ tarihi olan 16.08.2022 tarihinden itibaren işleyecek 4.837,62 TL işlemiş faizi ile birlikte toplam 307.837,62 TL üzerinden davanın kabulüne karar verilmiş, faturaya dayalı alacak likit olduğundan icra inkar tazminatına hükmedilmiştir.