İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/4 K.2018/639

İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

KARAR NO : 2018/639

DAVA

İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 02/01/2018

KARAR TARİHİ : 28/06/2018

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketi temsilen İstanbul Anadolu ---- Asliye Ticaret Mahkemesi’nde --- Esas sayılı dava dosyası ikame edildiğini, söz konusu davanın konusunun çek ipteli olduğunu, müvekkil şirket ile ---- San. Ve Tic. A.Ş.’i arasındaki ticari ilişki kapsamında;----Bankası ---- Şubesi’ne ait --- İban nolu hesap sahibi ----- San. Ve Tic.

A.Ş. tarafından keşide edilen, ---- nolu, 03.03.2017 keşide tarihli ve 50.000,00-TL meblağlı bir adet çek lehtar olarak müvekkilim şirketin alacaklarına mahsuben müvekkilim şirkete teslim edildiğini, müvekkil şirket sahibi ---- lehdar olduğu için çekin arkasına ciro imzasını attığını, bahsi geçen çek, müvekkil şirket tarafından yitirilmiş olup;

çekin ne suretle kaybedildiğine dair (çalınma, düşürme, vs.) müvekkilimin bilgisi bulunmadığını, savcılığa suç duyurusunda bulunulmuş ve şirket yetkilisi ifade verdiğini, müvekkilim mağduriyetinin telafisi imkânsız boyutlara ulaşmasının önüne geçilmesi ve işbu dava neticesinde karar altına alınacak olan alacaklarımızın tahsili amacı ile davalı üzerine kayıtlı araç ve gayrimenkullerin UYAP sistemi üzerinden sorgulanarak, kayıtlı bulunan araç veya gayrimenkuller üzerine,

söz konusu malvarlığı değerlerinin devrine engel olmak amacı ile öncelikle teminatsız olarak bu talebimizin reddi halinde Sayın Mahkemeniz tarafından belirlenecek olan bir teminat mukabilinde ihtiyadi tedbir konulmasını,---- Bankası ----Şubesi’ne ait --- İban nolu hesap sahibi --- İnşaat Sa. Ve Tic. A.Ş. tarafından keşide edilen, --- nolu, 03.03.2017 keşide tarihli ve 50.000,00-TL meblağlı bir adet çekin haklı hamil sıfatıyla müvekkil şirket olan --- San. Tic. Ltd.

Şti.’nin lehtar olduğunun tespitine,---- Bankası ---- Şubesi’ne ait ---- İban nolu hesap sahibi ---- İnşaat Sa. Ve Tic. A.Ş. tarafından keşide edilen, --- nolu, 03.03.2017 keşide tarihli ve 50.000,00-TL meblağlı bir adet çekin, aksi halde çek bedeli olan 50.000,00-TL’nin ödendiği tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı--- isimli kişiden istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiş, bu talebini duruşmada tekrar etmiştir.

Taraflara tebligat yapılarak taraf teşkili sağlanmıştır.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu çek keşidecisi tarafından ---- San. Tic. Ltd.Şti. adına düzenlendiğini, ciro silsilesine bakıldığı zaman, --- San. Tic. Ltd. Şti, çeki ---İsimli kişiye cirolamıştır. ---- ise---- San. Tic. Ltd. Şti'nin ortağı ve yetkilisi olduğunu, --- san. tic. ltd. sti çekin --- uhdesinde iken kaybolduğunu kabul etmiş olmasına rağmen cek iptali davasını gerekse iş bu davayı --- San. Tic. Ltd.

Stİ adına açtığını, her ne kadar ---- davacı şirketin ortağı ve yetkilisi olsa dahi çeki şahsen cirolayarak hukuki olarak çek iptali davasını ve iş bu davayı açması gereken kişi konumuna geçtiğini, davacı şirket, çeki rızası dışında elinden çıkmış gibi gösterse de çekin davacı şirket tarafından, davacı şirket yetkilisi ----'e ciro edildiği izahtan vareste olduğu buu cihetle bakıldığı zaman davacı şirket ciro yapmak suretiyle keşideciden alacağını ----'in şahsına devrettiğini,

dolayısıyla davacı şirketin iş bu davayı açması usul ve yasaya aykırı olup öncelikle davanın usulden reddi ile haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce yapılan yargılama ve dosya içeresinde toplanan delillerin bir bütün olarak irdelenmesi sonucu;

Dava, irade dışında elde çıktığı iddia olunan çeke ilişkin olarak yapılan tahsilatın istirdatı istemine ilişkindir.

Dosyada mevcut ---- bankasının 28.04.2017 tarihli yazısından ve eklerinden anlaşılacağı üzere, keşidecisi dava dışı----olan, 03.03.2017 tarihli ve 50.000 TL bedelli çekin davacı şirket tarafından yetkilisi olan ----' e ciro edildiği, sonraki cirantaların ise sırasıyla ----olduğu, çekin son ciranta olan davalı tarafından ibraz edilerek 50.000 TL ödemesinin yapıldığı anlaşılmıştır.

Davacı şirket yetkilisinin soruşturma aşamasında vermiş olduğu beyanında özetle, davaya konu çekin, yetkilisi olduğu şirket lehdar gösterilmek suretiyle devreden keşideciyle aralarındaki borç ilişkisine istinaden aldığını beyan ettiği görülmüştür.

Davacı tarafça dosyaya sunulan dilekçe içerikleri ve soruşturma aşamasında alınan beyandan da anlaşılacağı üzere, davaya konu çekin, şirket elinde iken usule uygun ciro yoluyla yetkilisi olan dava dışı ---' e ciro edildiği ihtilafsızdır.

Dava konusu olayda uygulanması gereken TTK 790 maddesinde “ cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır” ve TTK 792 maddesinde “çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek sözkonusu olupda hamil hakkını 790.maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür” hükümlerini içermektedir.

Açıklanan bu maddeler kapsamında, zayi olan çekin istirdadı talebiyle açılan işbu davada ispat yükü davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken rızası hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran hamilin kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir (benzer mahiyette Y. 11. HD' nin 2016/2775-2017/4963 E-K sayılı ilamı)

Somut olayda, dava konusu çekin şirket elindin rıza hilafına çıkmadığının anlaşılmasına rağmen, çeki ibraz eden davalının da kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunun ispatlanamamış olması sebebiyle açılan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.