İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/322 K.2023/129

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/322 Esas

KARAR NO: 2023/129

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ: 19/04/2022

KARAR TARİHİ: 16/02/2023

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dosyaya sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle. Keşidecisi ---------------- ciro edildiğini, müvekkil şirketin envanter ve defter düzenlemeleri sırasında toplam bedeli -------- olan söz konusu çeklerin kaybolduğunun anlaşıldığını, Müvekkilin yetkili hamil olduğu ekte sunulu çekler tahsilat makbuzları ile ispatlanmış olmakla çeklerin kaybolması sebebiyle eldeki davayı açma zaruretinin hasıl olduğunu, kıymetli evrağın iptali Türk Ticaret Kanunu'nun 651.

Maddesinde "(1)Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.(2) Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." şeklinde düzenlendiğini, bilindiği üzere, ödemeden men yasağı kararı verme yetkisi Türk Ticaret Kanunu 757.

Maddesindeki “(1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” şeklindeki hüküm uyarınca Asliye Ticaret Mahkemeleri’nin görevinde olduğunu, poliçeye ait söz konusu düzenleme Türk Ticaret Kanunu'nun 818.

Maddesi gereği çekler hakkında da uygulanacağından, söz konusu çekler üzerinde hak sahibi olan müvekkil açısından telafisi imkansız zararlar doğmasını engellemek amacıyla kaybolarak müvekkilin elinden çıkan çek hakkında bir an evvel ödemeden men yasağı kararı verilmesi ve devamla söz konusu çeklerin iptali için işbu davayı açmalarının gerektiğini, çeklerin ziyaa uğraması sebebiyle müvekkil şirketin ve müvekkil şirket yetkilisinin mağduriyetine sebep olunmaması amacıyla ivedi olarak çekin bankadan tahsilini engellemek için ödeme yasağı öncelikle teminatsız olarak,

ancak mahkeme aksi kanaatte ise de uygun göreceği bir teminat karşılığında tedbir kararı verildiğini, arz ve izah edilen nedenlerle, ziyaa uğrayan listesi verilen 15 adet çeke ilişkin kötüniyetli 3. Kişiler tarafından tahsilini önlemek amacıyla TTK 757 uyarınca ödemeden men tedbiri verilerek ilgili banka şubelerine müzekkere yazılması ile nihayetinde çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

Dava dilekçesinde adı geçen çeklerin ilgili bankalara ibraz edilip edilmediği ile ilgili; -----------Şubesine müzekkereler yazıldığı ve ilgili bankalardan gelen cevap yazılarında dava konusu çeklerin ibraz edilmediğinin bildirildiği görülmüştür. ------- ilk ilan ---------olmak üzere üç kez iptal talebine ilişkin ilanlar yaptırılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/s madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757. madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.

Mahkememizce gerekli ilanlar yaptırılmış, ilgili bankalardan çeklerin keşide tarihlerinden sonra ibraz edilip edilmedikleri sorulmuş ve ibraz edilmedikleri anlaşılmıştır.

TTK'nın 651. maddesi uyarınca hamil çekin zayi edilmesi halinde iptal davası açabilecek. TTK.'nın 652 maddesine göre iptal kararı ile hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir.

TTK 757 ve devamı maddeleri uyarınca; elden çıkan çekler verilen süre içinde mahkememize sunulmadığından çeklerin iptaline karar verilmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.