İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/747 K.2024/518

İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO: 2022/747

KARAR NO: 2024/518

DAVA

Alacak (Kooperatif Üyeliğinin Sona Ermesi Nedeniyle)

DAVA TARİHİ: 26/09/2022

KARAR TARİHİ: 27/06/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kooperatif Üyeliğinin Sona Ermesi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

Davacı müvekkilinin 23.04.2012 tarihli Kooperatif Ortaklık Sözleşmesi uyarınca davalı kooperatife üye olduğunu, Kooperatife üyeliği kapsamında ---------, -------- Blok D:----------- yer alan 125 metrekare alanlı dairenin 170.000 TL bedelle müvekkili adına tesciline karar verildiğini, 170.000 TL'nin 70.000 TL'sinin 30.04.2012 tarihinde, 50.000 TL'sinin 23.11.2012 tarihinde ve 50.000 TL'sinin de 28.12.2012 tarihinde müvekkili tarafından davalı kooperatife ödendiği halde dairenin müvekkiline teslim ve tescil edilmediği gibi müvekkilinin bahsi geçen dairede hiçbir şekilde tasarrufta bulunmadığını,

kooperatif tarafından yaklaşık beş- altı yıl kadar aradan sonra kendisine şifahen ortaklıktan çıkarıldığının söylendiğni fakat herhangi bir yazılı bildirim yapılmadığını, müvekkilinin yapılan ihracının haksız ve usulsüz olduğunu, noterden kendisine bu yönlü bir bildirim yapılmadığını ve bu nedenle ödemiş olduğu tutarları talep ettiğini fakat bu hususta kendisine olumlu bir dönüş de yapılmadığını,

müvekkilinin keşide ettiği ------- Noterliği'nin 02.08.2018 tarih ve -------- yevmiye nolu ihtarnamesi ödemiş olduğu bedellerin faiziyle birlikte iadesini talep ettiğini ancak bu ihtarnameye de herhangi bir karşılık verilmediğini beyanla dava konusu dairenin tespit edilecek rayiç bedelinin avans faiziyle birlikte ödenmesini, bunun mümkün olmaması halinde satış bedelinin uyarlanarak bulunacak bedelin veya müvekkilinin tespit edilecek zararının avans faiziyle birlikte ödenmesini, bunun da mümkün olmaması halinde,

2012 yılında ödenmiş olan 170.000 TL bedelin şimdilik 10.000 TL'sinin avans faiziyle birlikte ödenmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Öncelikle davacının taleplerinin 6098 Sayılı TBK'nın 147/4. maddesi gereğince 5 yıllık zamanaşımına tabi olduğunu, huzurdaki dava işbu 5 yıllık süre içerisinde açılmadığından davanın öncelikle bu nedenle reddini talep ettiklerini, işbu davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasının da mümkün olmadığını, HMK 107. maddesindeki yasal koşullar oluşmadığından açılan dava bu yönüyle de yasaya ve usule aykırı olup reddinin gerektiğini, davacı tarafın da kabulünde olduğu üzere davacının huzurdaki davaya konu kooperatif ortaklığının ihraç nedeniyle 2015 yılında sona ermiş ve yerine yeni ortak alınmış olduğunu,

davacının ortaklığı sona ermiş olduğundan, kendisine daire verilmesini ve/veya daire bedeli ödenmesini talep etmesinin 1163 Sayılı Kooperatifler Kanununa ve Ana Sözleşmeye göre mümkün olmadığını, bu sebeple davacının bu yöndeki talepleri haksız ve mesnetsiz olup reddinin gerektiğini,

yasa ve ana sözleşmenin amir düzenlemesinde çıkan veya çıkarılan ortaklara tapu verilmesi gibi bir hüküm bulunmadığı gibi çıkan veya çıkarılan ortağın ödediği aidatın iadesini talep hakkının söz konusu olsa da ödediği aidatın da tamamını değil genel giderler ve masraf hissesi düşüldükten sonra bakiyesinin iadesini talep hakkının söz konusu olabileceğinin düzenlemesinin mevcut olduğunu beyan ederek haksız, mesnetsiz, yasanın usul ve esasına aykırı olduğu açık olan huzurdaki davanın gerek zamanaşımı itirazları gerekse sair cevap ve itirazları doğrultusunda reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; hukuki niteliği itibari ile kooperatif üyeliğinden çıkarılmış olan davacının 1163 Sayılı Kooperatifler Kanununun 17.maddesi uyarınca, kooperatife yaptığı ödemelerin tahsili istemiyle açmış olduğu bir alacak davasıdır.Tarafların iddia ve savunmalarının araştırılması,

dosyada mevcut kayıt ve belgeler ile mahkememizce tespit edilen uyuşmazlık noktaları hakkında rapor alınması bakımından davalı kooperatifin defter ve kayıtları üzerinde de yerinde inceleme yetkisi verilerek dosya gayrimenkul değerlendirme uzmanı ve kooperatif hukuku alanında uzman bilirkişiden oluşan heyete tevdi edilerek tescili istenilen taşınmazın dava tarihindeki değeri ve tapu iptal ve tescil şartlarının oluşup oluşmadığı, tescilin mümkün olmaması halinde davacının tazminat talebinin yerinde olup olmadığı hususunda rapor düzenlenmesi istenmiş, bilirkişi heyeti raporunda özetle;

'' davalı kooperatifin ticari defter ve belgelerine göre dava tarihi itibarıyla davacı ... davacı ----------- üyesi olmadığı, davalı

kooperatifin 04.05.2012/429 tarih ve no.lu yönetim kurulu kararıyla, ... dava konusu 125m2 --------- Blok --------- Kat --------- no.lu daire için --------- sıra no.lu üyeliğe kabul edildiği, -------- 30.11.2015 tarih ve---------- no.lu yönetim kurulu “125m2 --------- Blok ---------- Kat ---------- no.lu dairene ait geçmiş yıllardan devam eden borçları için 1.ihtarname 05.11.2015 tarihli iadeli taahhütlü posta, 2.ihtarname 16.11.2015 tarihli iadeli taahhütlü posta gönderilerek bildirim yapılmış olup herhangi bir ödeme

yapmamıştır.” kararıyla üyelikten çıkarıldığı, davacının 2017, 2018 yıllarından itibaren kooperatif genel kurullarına katılmadığının Hazirun Cetvellerinden görüldüğü ve

ortaklıktan çıkarılmasına ilişkin genel kurula itiraz dilekçesi, dava dosyası vb. görülemediği, dolayısıyla, davacı ... kooperatif ortaklığının zımnen sona erdiğini kabul ettiği ve Yargıtay yerleşik kararlarına göre hesaplama yolu yerine ödediği 170.000 TL’nın iadesini talep edebileceği , davacının 1163 sayılı kanunun 23. Maddesinde tanımlanan eşitlik

prensibi gereğince akçeli yükümlülüğün tamamını yerine getirmediğinden tapu iptal ve tescil talebinde bulunamayacağı, buna göre 2012 yılından dava tarihine kadar geçen süre için davacının ödediği 170.000 TL’nın % 9 yasal faiz oranı uygulandığında kooperatifin davacı ... ---------ödeyeceği tutarın 155.930,00 TL gecikme faiziyle birlikte toplam 325.930,00

TL olması gerektiği, davacının ortaklıktan çıkarılmadığı 2015 yılına ait Gelir Tablosundaki 224.808,59 TL gideri kooperatifin kayıtlı 188 ortağına pay edildiğinde davacı ... dahil her

bir üye başına 1.195,79 TL yönetim giderlerine katılma payı isabet ettiği

,Davacıya ödenecek 325.930,00 TL tutardan genel yönetim giderlerine katılma payı 1.195,79 TL düşüldüğünde geriye kalan geriye kalan 324.734,21-TL’nin davalı tarafından davacı ... ödenecek net tutar olduğu,2015 yılı faaliyetlerinin görüşüldüğü 25.06.2016 tarihinde yapılan genel kurul

toplantı tutanağının 10. Maddesinde, davacı ... da aralarında olduğu 5 kişinin kooperatif ortaklığından çıkarılması nedeniyle bu ortakların alacaklarının genel yönetim giderleri ile katkı paylarının tenzilinden sonra kalanının geri ödenmesiyle ilgili genel kurul itibarıyla 2 yıl ödemesiz 3 yıl 12 eşit taksitle geri ödenmesi oy çokluğuyla kabul edildiği,

kooperatifin 31.12.2015 yılı Bilançosu ve Gelir Tablosu’nun 25.06.2016 tarihinde yapılan genel kurul toplantı tutanağı 3. maddesinde görüşüldüğü ve oy çokluğuyla bilançonun ve

yönetim kurulun ibra edilmediği, 2015 Yılı Bilançosu’nun, 2015 yılı faaliyetlerinin tekrar görüşüldüğü 30.12.2017 tarihinde yapılan genel kurul toplantı tutanağının 8.Maddesinde yine kabul edilmediği, Davacı ortağın alacaklarının ana sözleşme 15. Madde gereği bilanço kabulünden bir ay süre geçtikten sonra 25.07.2016 tarihi akşamına kadar hesaplanarak ödenmesi gerektiği, Bilançonun müzakere edildiği ancak kabul edilmediği ve davacıya da 170.000 TL aidatının geçen sürede iade edilmediğine bağlı zaman aşımı hukuk değerlendirmesinin sayın mahkemenin takdirinde olduğu,

Bunun yanında ana sözleşmenin 15. Maddesi izahatı kapsamında, ortaklıktan çıkarılan üye yerine 02.03.2016 tarih ve -------- no.lu yönetim kurulu kararıyla --------- üyeliğe kabul edilmesine bağlı olarak davacının alacağının derhal ödenmesi gerektiği ancak ödenmediği,

yeni üye alımına bağlı olarak zaman aşımı süresinin başlayıp başlamadığının hukuki takdirinin mahkemeye ait olduğu'' yönünde görüş ve kanaat bildirmiştir.Bilirkişi raporunun ibraz edilmesi sonrası davacı vekili 08.01.2024 tarihli talep arttırım dilekçesi sunarak bilirkişi raporunda ana alacağın 170.000 TL olduğunun tespit edildiğini, davaya konu talep tutarını 160.000 TL daha artırarak 170.000 TL'ye yükselttiğini beyan etmiştir.Toplanan tüm bu deliller ile mahkememizce denetlenip benimsenen bilirkişi raporu gereğince davacı ...

30.11.2015 tarih ve ---------- no.lu yönetim kurulu kararıyla ortaklıktan çıkarıldığı, davacının kooperatif ortaklığının bu şekilde son bulduğu ve dava tarihi itibariyle kooperatif ortağı olmadığı anlaşılmıştır.Kural olarak kooperatiflerde çıkan ve çıkarılan ortağa yapılan geri ödemelerin, Kooperatifler Kanunun 17. ve Ana Sözleşmenin 15.madde hükümlerine göre ayrılma olayının gerçekleştiği yılın bilançosuna göre yapılması gerekir.

Ancak burada bilançoda anlaşılması gereken husus ayrılma yılına ait 31 Aralık tarihli bilanço olmayıp o yıla ait bilançonun genel kurulunca onaylandığı genel kurul tarihi olmalıdır. Somut davada davacı, 2015 yılında kooperatifçe ortaklıktan çıkarılmış olduğundan geri ödeme tarihi 2015 yılına ait bilançonun genel kurulca onaylanma tarihi olacağından bu tarihten sonra 1 aylık sürenin sonunda alacak muaccel hale gelecektir.

Somut davada 2015 yılına ait genel kurul toplantısı 25/06/2016 tarihinde yapılmış olup geri iade alacağının muacceliyet tarihi 25/07/2016 tarihi olacaksa da 2015 yılı genel kurul toplantı tutanağının 10. Maddesinde, davacı ... da aralarında olduğu 5 kişinin kooperatif ortaklığından çıkarılması/çıkması nedeniyle bu ortakların

alacaklarının genel yönetim giderleri ile katkı paylarının tenzilinden sonra kalanının geri ödenmesiyle ilgili genel kurul itibarıyla 2 yıl ödemesiz 3 yıl 12 eşit taksitle geri ödenmesi yönünde kararı aldığı anlaşılmıştır.Kooperatifler Kanunu'nun 17.maddesi geri iadeler konusunda kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürecek nitelikteki iade ve ödemelerin 3 yılı aşmamak üzere geciktirilebileceğini kabul etmiş bulunmaktadır.

Davalı kooperatifin 25/06/2016 tarihli genel kurulunda kooperatiften ayrılan/çıkarılan 5 ortağın geri ödemesinin 2 yıl süreyle ertelenmesine karar verildiği görülmüştür. Somut davada 2015 yılına ait genel kurul toplantısı 25/06/2016 tarihinde yapılmış olup 2 yıllık erteleme süresinin bitiminde 25/06/2018 tarihinde davacının alacağı muaccel olacağından davacının 26/09/2022 dava tarihi itibariyle alacağını talep etme hakkının devam ettiği,

5 yıllık zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşılmıştır.Davalı kooperatifin kayıtlarının incelenmesinden davacı ... borcunun 170.000,00 TL olduğu görülmüştür ancak kooperatiflerde ayrılan ortaklara iade edilecek para ortağın ödemiş olduğu paranın tamamı olmayıp bu iade bedelinden ayrılmanın gerçekleştiği yıla ait genel gider masraflarının ortağa düşecek payının tenzili gerekeceğinden somut davada davacı ortağa düşecek genel gider payı 1.195,79 TL hesaplanmış olup davacının talep edeceği miktar 168.804,21 TL olacağından ve erteleme kararı sebebiyle iade alacağı 25/06/2018 tarihinde muaccel hale geleceğinden ve muacceliyet tarihinden itibaren

yasal faiz uygulanması gerektiğinden davanın kısmen kabulü ile 168.804,21 TL alacağın 25/06/2018 muacceliyet tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı kooperatiften tahsiline karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın KISMEN KABULÜ ile,

168.804,21 TL alacağın 25/06/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

2-Harçlar Kanununa göre alınması gerekli 11.531,01-TL harcın, davacı tarafından yatırılan 170,78-TL peşin harç ile yargılama esnasında yatırılan 2.800,00-TL tamamlama harcından mahsubu ile bakiye 8.560,23-TL'nin davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

3-Davacı tarafından peşin ve tamamlama harcı olarak yatırılan toplam 2.970,78-TL harcın davalıdan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,

4-Davacı tarafından tebligat, posta ve müzekkere gideri olarak sarf edilen 7.455,75-TL yargılama giderinin davanın kısmen kabul-kısmen red oranına göre hesaplanan 7.403,30-TL'sinin davalıdan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE, bakiye kısmın davacı taraf üzerinde bırakılmasına,

5-Kabul edilen dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre davacı lehine takdir olunan 27.008,67-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,

6-Ret olunan dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret tarifesine göre davalı lehine takdir olunan 1.195,79-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak DAVALIYA VERİLMESİNE,

7-Dosyada mevcut gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,

8-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca -------- bütçesinden ödenen 1.560,00-TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul-red oranına göre 1.549,02-TL'nin davalıdan, bakiye kısmın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

Dair, Gerekçeli kararın taraf vekillerine tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.27/06/2024