İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/786 K.2024/202

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/786 Esas

KARAR NO: 2024/202

DAVA

Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 05/11/2023

KARAR TARİHİ: 12/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

İDDİA

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle, müvekkili hakkında davalı tarafından --------- Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibi haksız olduğunu, müvekkilinin davalı tarafa hiçbir borcu bulunmadığını, müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti amacıyla işbu davayı açma zaruretinin hasıl olduğunu, müvekkilinin kötüniyetli davalıya herhangi bir borcu olmadığını, talep edilen alacağın haksız nitelik taşıdığını, müvekkiline ait olmayan bir borçtan dolayı müvekkiline karşı yapılan tüm cebri icra işlemleri gözetildiğinde takibin durdurulmasının gerektiğini,

-------- Esas sayılı dosyası ile davalı tarafından başlatılan haksız ve kötüniyetli icra takibinden kaynaklı işbu ikame edilen davada müvekkilinin borçlu olmadığının tespitini, teminat karşılığında dosyaya yatırılan tutarın dava sonuçlanıp kesinleşinceye kadar alacaklıya ödenmemesini, aynı zamanda dosyadaki hacizlerin kaldırılmasını, davalı aleyhine %20 den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4. Maddesi uyarınca "(1) Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın; a) Bu Kanunda, (...) c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler,

ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde, (...) öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. (...)"6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/1-3. maddesi uyarınca "(1) Aksine hüküm bulunmadıkça,

dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir. (...) (3) Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır. (...)"Mahkememizce davacının uyuşmazlık konusu ve davanın açıldığı dönemdeki 21/07/2007 tarih ve -------- Karar sayılı --------- kararının atfı ile esnaf işletmesi için öngörülen Vergi Usul Kanunu'nun 177/1. maddesinin 1 ve 3 numaralı bentlerindeki nakdi limitlerin yarısını,

2 numaralı bentteki nakdi limitin tamamını aşan düzeyde gelir sağlayıp sağlamadığının bildirilmesi ve bunlara ilişkin tüm belgelerin davacının bağlı bulunduğu -------- Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden gönderilmesi istenmiş, verilen cevabın "Dairemiz --------- vergi kimlik numaralı mükellefi ---------- tarh dosyası ve bilgisayar kayıtlarımızın tetkiki neticesinde, 03/11/2021 tarihinden itibaren dairemizin faal mükellefi olduğu, -------- Mah.-------- Cad.-------- No:-------- --------- adresinde.

"Belirli Bir Mala Tahsis Edilmiş Mağazalarda (Büfeler Dahil) Alkollü Ve Alkolsüz İçeceklerin Perakende Ticareti " faaliyetine devam ettiği, Basit Usul Kazancı kapsamında bulunan mükellefin Vuk.173. maddesine istinaden defter tutma yükümlülüğü bulunmamaktadır." şeklinde olduğu görülmüştür.

Mahkememizce yapılan değerlendirmede, yukarıda atıf yapılan yasa hükümleri uyarınca bir davanın ticari dava olarak nitelendirilebilmesi ve asliye ticaret mahkemelerinde görülebilmesi için her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğması (nispi ticari dava) veya TTK'da (veya maddede sıralanan) hususlardan doğması (mutlak ticari dava) gerektiği, eldeki davada taraflar arasındaki ilişkin TTK'daki acentelik sözleşmesi kapsamında değerlendirilemeyeceği, zira taraflar arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden davacının bağımsız olarak hareket ettiğinin düşünülemeyeceği,

yine taraflar arasındaki ilişkinin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554 maddeleri kapsamında da düşünülemeyeceği, taraflar arasında adi bir vekalet ilişkisi bulunduğu, bu sebeple davanın mutlak ticari dava olmadığı,

bu sebeple davanın ticari dava olarak nitelendirilebilmesi için her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğması gerektiği, bu sebeple ancak davacının tacir ve işletmesinin ticari işletme olarak kabul edilmesi halinde davanın ticari dava olacağı, davacının tacir kabul edilebilmesi için 21/07/2007 tarih ve--------Karar sayılı --------- kararının atfı ile esnaf işletmesi için öngörülen Vergi Usul Kanunu'nun 177/1. maddesinin 1 ve 3 numaralı bentlerindeki nakdi limitlerin yarısını, 2 numaralı bentteki nakdi limitin tamamını aşan düzeyde gelir sağlaması gerektiği,

yine davalının Ticaret Sicil'ine kayıtlı olmasının ve bilanço esasına göre veya işletme hesabı esasına göre defter tutmasının da bu hususta karine teşkil edebileceği, davalı Ticaret Sicili'ne kayıtlı olmadığı gibi, defter tutma yükümlülüğünün bulunmadığı ve basit usul kazancına göre vergilendirildiği, bu sebeple davalının tacir, işletmesinin ticari işletme olarak kabul edilemeyeceği, tüm bu sebeplerle davanın ticari dava olarak nitelendirilemeyeceği, tüm bu sebeplerle genel görevli mahkemeler olarak asliye hukuk mahkemelerinin görevli olduğu kanaatine varılmış, mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.