İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/1002 K.2025/925

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2025/1002 Esas

KARAR NO : 2025/925

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 03/11/2025

KARAR TARİHİ : 12/11/2025

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi özetle: Davacı ..., galeri sahibi bir kişi olup otomotiv sektöründe ticari faaliyetlerini sürdürdüğü, davacı,------Bankası ------- Şubesi’nin -------- IBAN numaralı hesabı üzerine düzenlenen çek defterindeki çeklerin zilyedi olduğu, davacı banka tarafından kendisine verilen çeklerden birini ticari faaliyetleri için düzenledikten sonra yanlışlıkla arka sayfasındaki çekle birlikte kopardığı,

davacı düzenlediği çeki muhatabına teslim ederken arkasında boş çeki de kopardığını fark ettiği ve yanlışlıkla kopardığı çeki boş olarak kendi evrakları arasında muhafaza ettiği, davacı iş yerini 2025 yılının nisan ayında değiştirdiği, İş yeri değişikliği ile birlikte davacının tüm dosyaları da yeni işyerine taşındığı, Ardından davacı 2025 yılının Eylül ayında işyerini tekrar değiştirdiği, İş yeri değişikliğinde evraklarının tamamını evine getirdiği, davacı iş yerini peşpeşe iki defa değiştirdiği bu süreçte bütün eşyaları kolilenmiş ve iki defa taşındığı, Bu süreçte davacı her evrakı tek tek kontrol edemediği,

davacı son taşınmanın akabinde eşyaları evine taşıdıktan sonra çek defterini aramış ve bulduğunda çek defterindeki önceden yanlışlıkla kopardığı ve boş olarak muhafaza ettiği çeklerden -------- çek seri numaralı çekin, davacının toplu halde muhafaza ettiği evrakların ve dosyaların içinde olmadığını fark ettiği, davacı bütün evrak ve dosyaları araştırmışsa da söz konusu çeki bulamadığı, davacı ilgili çeki yazmadığı ve imzalamadığı, Daha önceden çek defterinden çek yazarken beraber koparması nedeniyle yazdığı çeki kullanmış bu çeki ise boş olarak sakladığı, Ancak kuvvetle muhtemel taşınma sürecinde çek kaybolduğu,

davacı çekin iyi niyetli olmayan kişilerin eline geçmesinden çekindiği, çekin kaybolduğunun fark edilmesinden sonra davacı tarafından muhatap bankaya bildirim yapmadığı, ancak çeki eline geçiren kişinin, çek karşılığını bankadan tahsil etmesi ve ya çeki işletmesi tehlikesi söz konusu olduğu,

Çekin üçüncü şahısların eline geçmesi davacı açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğinden, çek bedelinin bankadan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulmasını, devamında da adı geçen çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini, tüm bu nedenlerle Öncelikle -------- Bankası --------- Şubesi’ne müzekkere yazılması ve ödeme yasağı konulması yönünde Tedbir Alınması, ------- Bankası -------- Şubesi’nin --------- IBAN numaralı hesabı üzerinden basılarak Müvekkile teslim edilen, davacının boş olarak muhafaza ettiği -------- çek seri numaralı çekin Zayii Nedeniyle İptali talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK' nın 818/s atfıyla uygulanması gereken 757-764. Madde hükümlerine göre açılmış zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.TTK.' nın 757-764. Maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre, çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.' nın 651/2. Maddesi uyarınca; senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, Hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.( TTK.652.Md)

Zayi olmuş çek hakkında keşideci, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabilir veya çekte imzası yoksa her zaman muhatap banka şubesini çekteki imzanın kendisine ait olmadığı yönünde uyarabilir veyahut hamile karşı İİK.' nın 72. Maddesi uyarınca menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açabilir.

Somut olayda davacı, çeklerin bağlı olduğu banka hesabı sahibi olup, kendi çekleri hakkında zayi nedeniyle iptal davası açamayacağından, ve iptali talep edilen evrakın henüz keşide dahi edilmemiş boş çek yaprağı olup, boş çek yapraklarının, kıymetli evrak vasfı haiz olmadığından davacının iş bu davayı açmasının, HMK.114/h maddesi uyarınca, belirtilen ve mahkemece resen gözetilmesi gereken ''davacının davayı açmakta hukuki yararın bulunması'' şartına aykırılığı mevcuttur. Diğer yandan yukarıda belirtildiği üzere zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı çek hamiline tanınmış bir hak olup, keşidecinin işbu davayı açma hakkı bulunmadığından, davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle de reddi gerekmektedir.

Tüm dosya kapsamı, davacı iddia ve delilleri birlikte değerlendirildiğinde, iptali istenilen boş çek yapraklarının iptali yönünden, davacının hukuki yararının olmaması ve davacının aktif husumet ehliyeti bulunmaması sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.