İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/452 K.2024/755

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2018/452 Esas

KARAR NO:2024/755

DAVA

Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:18/04/2018

KARAR TARİHİ:18/09/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA;Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin bağlı şirketi / iştiraki olan ------ bu şirket lisansı altında yapılacak olan --------- hidroelektrik santralinin müşavirlik ve mühendislik hizmetlerini de kapsar şekilde anahtar teslimi olarak yapılması hususunda 13.04.2014 tarihli sözleşme düzenlendiğini, santralin yapımının 07.07.2017 tarihinde tamamlanarak ---------tarafından yapılan kontrol sonrası işletmeye alındığını, santralin inşası sırasında müvekkili tarafından imal ve temin edilen “Salyangoz veya türbin muhafaza gövdesi ve dağıtıcı boru”, “ayar kanatları”, “sermamaotor ve varsa ayar çemberi”, “governor”,

“emme borusu ve zemine bağlantı elemanları” gibi ----------- kullanıldığını, inşa edilen santralin hidrolik kaynağa dayalı olarak üretim yapması nedeniyle yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretiminin teşviki ve desteklenmesine ilişkin 5346 sayılı Kanun kapsamında olduğundan santralin yapımında kullanılan ve ------olarak üretilen aksamların --------- ilave fiyat teşvikinde yararlandırıldığını,

Kanun'un 6/b maddesi gereğince santralin işletmeye giriş tarihinden itibaren 5 yıl süreyle uygulanacak bu fiyattan yararlanmak isteyenlerin kanunun ikincil mevzuatı çerçevesinde belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmek zorunda olduklarını, bu yükümlülüklerin bir kısmının fiyat desteğine konu yeri üretimin ne şekilde tespit edileceği ve ne ölçüde fiyat desteğinden yararlanacağına ilişkin ----- Kullanılan ---------Hakkında Yönetmelikte” düzenlendiğini, Yönetmeliğin 8. maddesine göre, fiyat desteğinden yararlanacak ----------- sertifika uygunluk belgesinin aksam ve bütünleştirici parça tedarikçisi tarafından temininin öngörüldüğünü,

bu çerçevede santral yapımı sözleşmesinin 20.maddesi uyarınca müvekkilinin bu üretim tipine sağlanan ------katkı ilave fiyatından yararlanabilmek için kendisinin ve başka ------üreticilerin imal ettiği ürünler için ilgili yönetmeliğe uygun sertifikalandırma işlemini yürütecek uluslar arası akreditasyona sahip sertifikalandırma kuruluşu hizmetini alarak ---------sertifikalandırma işini de üstlendiğini, bu kapsamda davalı ile ilgili --------mevzuata uygun olarak sertifikasyonu için 25.07.2016 tarihli sözleşme imzaladığını, taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca davalının,

müvekkili tarafından imal ve tedarik edilen ------- mevzuata uygun bir şekilde sertifikalanmasını taahhüt ettiğini, sözleşmenin uygulanmasında, müvekkili tarafından imal ve tedarik edilen salyangozlar, emme boruları, hidrolik güç ünitesi, ayar kanatları ve ayar çemberine ilişkin imalatların davalı tarafından kontrol edilerek yapılan testler sonucunda sertifikalandırıldığını, bunun sonucunda davalının hizmeti karşılığında sözleşmede kararlaştırılan 23.331,80 Euro'nun müvekkili tarafından davalıya ödendiğini,

davalı tarafından hazırlanan ürün sertifikalarının müvekkili tarafından ------ sunulduğunu,---- tarafından yapılan ilk değerlendirme sonucunda; “davalı tarafından düzenlenen ürün sertifikalarında sertifikaların --------- bünyesindeki hangi belgelendirme kuruluşu tarafından düzenlendiğinin tespit edilmediği, sertifikayı düzenleyen hangi kuruluşun hangi akreditasyon kuruluşundan akredite olduğunun ve akreditasyon kapsamında tespit edilmediği, belgelendirmeye esas muayene tespit raporlarında herhangi bir ürün standardı görülmediği, bu nedenle akreditasyon kapsamının takibinin yapılamadığı,

muayene test raporlarında tespit edilen hususlarla, belgelendirme süreçlerinin tam olarak tamamlanmadığı" hususlarının tespit edilerek ----- tarihinde müvekkiline bildirildiğini, müvekkilinin bildirim sonucunu davalıya bildirdiğini, bu bildirim sonucunda davalı tarafından akredite eden kuruluşun logosunu ekleyerek yeniden sertifika tanzim edilerek müvekkiline verildiğini, bu sertifikaların da müvekkili tarafından ---- iletildiğini,---- tarafından yapılan sertifikalar üzerinde yapılan incelemede belgelendirme kuruluşunun akreditasyon kapsamının yönetmelik şartlarına uygun olmadığını ----- tarihli yazı İle müvekkiline bildirdiği,

sertifikalandırma sürecinde ---------- elektrik üretimine başladığını, yıllık olarak çalışan fiyat destekleme mekanizmasından yararlanmak için bir önceki yıl başvuru yapılması zorunlu olduğundan destekleme mekanizmasından yararlanmak ------- tarihinde başvuru yapıldığını, ancak sertifikalandırmadaki hatadan bahisle başvurusunun Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğünce ret edildiğini, davalının sertifikalandırmaya ilişkin yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmemesi nedeniyle bağlı şirket/iştiraki ----- yararlanması gereken --------- fiyat desteğinden mahrum kaldığını,

destekten yoksun kalma nedeniyle oluşan zararın ihtarnameler ile davalıdan talep edildiğini, ancak taleplerin davalı şirket tarafından ret edildiğini, -------- için ilave katkı fiyatından mahrum kalması nedeniyle oluşan muhtemel zararını yıl sonunda yapacağı fiili üretime göre doğabilecek hakları saklı kalmak üzere müvekkilinden talep ettiğini, müvekkilinin söz konusu talebi kabul ettiğini, bunun üzerine ----- tarafından tanzim edilen 20.03.2018 tarihli fatura bedeli karşılığı olarak toplam ----- müvekkili tarafından ödendiğini,

davalının yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle ilave bir maliyete katlanılmak zorunda kalınıldığını iddia ederek, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla 235.494,96 ABD Doları alacağın temerrüt tarihi olan 14.12.2017 tarihinden itibaren ----uyguladığı en yüksek mevduat faizi üzerinden işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMA.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davacı arasında 25.07.2016 tarihinde------ başlıklı bir mukavele düzenlendiğini, bu çerçevede müvekkilinin bahse konu ürünlerin muayene ve sertifikasyonu işlerini üstlendiğini, bu kapsamda ----- tarihleri arasında gerekli test ve muayene çalışmalarını yürüterek ilgili muayene raporlarını düzenlediğini, nihayet 14.02.2017 tarihinde ilgili ürün sertifikalarını düzenleyerek davacı şirkete teslim ettiğini, sonraki süreçte ------ tarafından muhtelif mesnetsiz gerekçelerle sertifika uygunluk belgesi düzenlenmesinden imtina edildiğini,

müvekkilinin gerekçeleri bertaraf etmek için işbirliğinden kaçınmadığını, davacının talep ettiği bilgi ve belgeleri sunarak elinden gelen destek ve çabayı gösterdiğini, buna rağmen ----- tavrında bir değişiklik olmadığını ve ------ düzenlemekten imtina ettiğini, akdi sorumluluğun “akde aykırı bir fiil”, “zarar”, “akde aykırı fiil ile zarar arasında uygun illiyet bağı” ve “kusur” gibi dört temel şartının mevcut olduğunu, somut uyuşmazlıktan bu koşulların hiçbirinin mevcut olmadığını, müvekkilinin edimlerini akde uygun olarak ifa ettiğini,

buna rağmen---çeşitli mesnetsiz gerekçeler ileri sürerek sertifika uygunluk belgesini düzenlemekten imtina ettiğini, davacı ile dava dışı ------ gerekçelerinin temelsiz olduğunu ifade ederek itiraz ettiklerini, hal böyleyken müvekkili şirketin akdi ihlal ettiği ve tazminatla sorumlu olduğunun iddia edilmesinin hukuki mesnetten yoksun olduğunu, müvekkili şirket ile dava dışı ----arasında herhangi bir akdi ilişkinin bulunmaması nedeniyle ------ uğramış olduğu iddia edilen zararlar ile ilgili olarak müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, ancak dava tarihi itibariyle fiilen doğan zararların tazmininin istenebileceğini,

muhtemel zararların tazmininin istenemeyeceğini, somut uyuşmazlıkta davacının dava dışı ----- yılı için ilave katkı fiyatından mahrum kalması nedeniyle oluşan muhtemel zararın tazminini talep ettiğini, ancak dava dışı ----başvurusu kabul edilseydi 2018 yılı için ilave katkı fiyatından ne miktarda faydalanabileceğinin 2018 yılı içinde üreteceği elektrik miktarına ve diğer yasal koşullara bağlı olduğunu, henüz mevcut olmayan muhtemel bir zararın tazmininin ise istenemeyeceğini,

bu tür muhtemel zarar kalemini kendi iç ilişkileri çerçevesinde ve itirazsız olarak dava dışı ----- ödeyen davacının bu meblağ için müvekkili şirkete rücu etmesinin hukuki mesnetten yoksun olduğunu, davacının dava dışı ----- yaptığı ödemenin dolaylı zarar olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmenin Genel Koşullar başlıklı 11.4'üncü maddesi uyarınca dolaylı zararın her halükarda istenemeyeceğini, taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin 11.3'üncü maddesi hükmüne göre kanıtlanmış olmak kaydıyla tazmin edilecek zararların üst sınırının sözleşme bedelinin beş katı ile sınırlı olduğunu,

bir an için davacının tazminat talep hakkı olduğu varsayılsa dahi bu meblağın anılan sorumluluğun sınırlandırması hükmü uyarınca her halükarda müvekkili şirkete ödenen KDV hariç bedelin beş katını aşamayacağını, somut uyuşmazlıkta davacının dava dışı ------ uğradığı iddia olunan zarardan dolayı herhangi bir kusuru olup olmadığının araştırılması gerektiğini,

gerek davacının gerekse ----- yaptıkları yazışmalarda --------iddialarının esasen doğru olmadığını savunarak itiraz etmelerine rağmen ilgili kurumlara karşı süresi ve usulü dairesinde ilgili idare mahkemesinde iptal davası açmayarak zarar görenin zararı önleme ve artmasına engel olma yükümlülüklerine aykırı davrandıklarını, akdi sorumluluk kapsamında ödenen tazminat ve cezai şart ödemelerinin herhangi bir teslim veya hizmet karşılığı olmadığından KDV'nin konusuna girmediğini, dolayısıyla davacının tazminat talebinin 35.992,96 USD tutarındaki KDV bakımından mesnetsiz olduğunu,

davacı ile dava dışı -------- tarihli sözleşmenin 14.maddesinde bahsi geçen sigorta poliçeleri kapsamında iddia edilen zararlar bakımından herhangi bir ödeme tahsil edip etmediklerinin de ayrıca araştırılması gerektiğini savunarak, her türlü hak, alacak ve talepleri saklı kalmak kaydıyla hukuki mesnetten yoksun davanın reddine ve her türlü yargılama harç ve giderleri ile yasal vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE;Dava, taraflar arasında TBK 470 ve devamı maddeleri uyarınca imzalanan eser sözleşmesi niteliğindeki sözleşmeden kaynaklı olarak eksik veya ayıplı ifa nedeniyle oluşan zararın tazmini talebidir.Dava dışı iş sahibi ---- yüklenici konumundaki davacı --- arasında ------ tesisi, yapımı, işletmeye hazır hale getirilmesi, deneme ve testlerinin yapılması konusunda eser sözleşmesi niteliğindeki sözleşmenin akdedildiği, ------ fiyat desteğinden yararlanmak amacıyla taraflar arasında------ uygun olarak sertifikasyon işlemi için 25.07.2016 tarihli sözleşmenin akdedildiği,

davalı tarafından gerçekleştirilen ifanın ---kapsamında mevzuata uygun olmadığı gerekçesiyle dava dışı asıl iş sahibi --- ödenmek zorunda kalan tazminatın davalı firmadan tahsili talebidir.Uyuşmazlık; taraflar arasında imzalanan 25.07.2016 tarihli sözleşme gereği alt taşeron konumundaki davalı---- yüklenici konumunda bulunan davacı ---- asıl iş sahibine ödemek zorunda kaldığı bedeli talep edip edemeyeceği,

yapılan sözleşme gereği davalı taşeron firmanın üzerinde düşen edimlerini usulüne uygun olarak yerine getirip getirmediği hususlarıdır.Dosya içerisine hükme esas alınan bila tarihli heyet raporu ile 30.11.2023 tarihli birinci ek rapor ve 08.08.2024 tarihli ikinci ek rapor alınmıştır. Bunun yanında davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarının incelenmesine dair 20.12.2021 tarihli mali müşavir bilirkişinin raporu alınmıştır.

Davacı ------ ticari defter ve kayıtlarının e-defter usulüne göre tutulduğu, açınış ve kapanış tasdiklerinin yerinde olduğu ve lehine delil kabiliyeti bulunduğu, dava dışı iş sahibi---- tarafından düzenlenen 235.494,96 USD bedelli faturaya karşılık 100.000,00 Euro ödemenin 30.04.2018 tarihinde 270.000,00 TL'lik ödemenin ise 02.05.2018 tarihinde yapıldığı tespit edilmiştir.

Davalı ------- ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi sonucu, e-defter usulüne göre tutulduğu, açılış ve kapanış tasdiklerinin usulüne uygun olduğu ve lehine delil kabiliyeti bulunduğu tespit edilmiş olup davalı şirket tarafından davacı şirket adına 08.02.2017 tarihli 28.331,80 Euro bedelli fatura karşılığında davacı---- tarihinde 23.331,80 Euro'luk ödemenin yapıldığı tespit edilmiştir.

Yapılan yargılama sonucu; dosya içerisine alınan teknik bilirkişi raporunun incelenmesi sonucu; iş sahibi olarak ----- yüklenici sıfatıyla ---- tarihli "İnşaat Müteahhitliği Sözleşmesi" akdedildiği, ardından taraflar arasında bu defa davacının yüklenici firma sıfatıyla davalının da taşeron firma sıfatıyla 21.07.2016 tarihli sözleşme akdedildiği, yapılan işin bedeli olarak taraf defterlerinin incelenmesi sonucu 23.331,80 Euro'nun yüklenici firma olan-----tarafından taşeron firmaya ödendiği, sertifikalandırma sürecinde -------- Santralinin elektrik üretimine başladığı,

elektrik üretiminin teşviki ve desteklenmesine ilişkin 5346 sayılı kanun kapsamında santralin yapımında kullanılan ve ------olarak üretilen aksamların -------- ilave fiyat teşvikinden yararlanılmak istenildiği, yapılan işin geçici kabulünün 07.07.2017 tarihinde gerçekleştirildiği, buna ilişkin olarak 07.07.2017 tarihinde başvuru yapıldığı, ancak sertifikalandırma hatasından kaynaklı olarak ------talebin reddedildiği,

davalı taşeron firmanın sertifikalandırmaya ilişkin yükümlülüklerine gereği gibi yerine getirmemesinden kaynaklı olarak asıl iş sahibi---- tarafından tanzim edilen 20.03.2018 tarihli fatura bedeli olarak toplam 235.494,96 USD'nin ödendiği tespit edilmiştir.

Taraflar arasında akdedilen 21.07.2016 tarihli sözleşme uyarınca o tarihte yürürlükte bulunan 24.06.2016 tarihli------- gereği teşvikten yararlanabilmek için kullanılacak ------- belgelendirme işlemlerinin Uluslararası veya ----standartlarına göre yapılması gerektiği belirtilmiştir.----- tarafından yapılan işe ---- standartlarındaki "Hidroelektrik santrallerinde kullanılan türbin, hidrojeneratör ve kontrol sistemleri - ürün belgelendirme kılavuzuna uygun olmadığı, davalı taşeron firma tarafından gönderilen belgelerde atıf yapılan standartların------ farklı olması nedeniyle reddedildiği tespit edilmiştir.

Yani taraflar arasında akdedilen sözleşmede yer almasına rağmen taşeron firmanın sunduğu belgelerdeki standartlar----- birebir aynı olmamasından kaynaklı olarak reddedilmiştir. Davalı taşeron firmanın sunduğu standartların -----standartları ile benzer ve daha geniş test ve kontroller içerdiği ancak atıf yapılan-----aynı olmaması nedeniyle edimlerini usulüne uygun ifa edemediği tespit edilmiştir.

Davacı taşeron firmanın yükümlülüğü 25.07.2016 tarihli sözleşme gereği davacı yüklenici firma olan------ dava dışı iş sahibi ile yaptığı 13.03.2014 tarihli sözleşme gereği imal ve tedarik edilecek -------malzemelerin mevzuata uygun olarak sertifikalandırma borcu olup, bu sertifikalandırma işleminin de yapılacağı standardın sözleşme tarihi itibariyle yürürlükte bulunan ----- birebir aynı olması gerekmektedir.

Mahkememize ---- tarafından gelen cevap uyarınca yapılan işlemlerin davalı taşeron firma tarafından atıf yapılan standartların---- standartlarına göre düzenlenmemesi nedeniyle başvurunun reddedildiği bildirilmiştir. ------- tarafından yapılan başvurunun onaylanması için temel koşulun istenen akreditasyon ve standartlara tam olarak uyumlu olması talep edilmektedir.

Teknik bilirkişi heyeti tarafından hükme esas alınan rapor uyarınca davacı yüklenici firmanın 2018 yılı içerisindeki toplam üretim miktarı üzerinden yapılan hesaplama sonucu ----- hesap edilmiştir.

Davacı yüklenici firmanın ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi sonucu, akdi sorumluluk kapsamı içerisinde dava dışı iş sahibine KDV dahil hazırlanan 235.494,96 TL bedelli faturanın karşılığı olarak 30.04.2018 tarihinde 100.000,00 Euro ile 02.05.2018 tarihinde 275.000,00 TL ödediği belirlenmiştir.

Yüklenici konumundaki davacı şirket ile dava dışı ------ şirketi arasında hakim şirket bağlı şirket ilişkisi olup, hakim şirket konumunda olan davacı şirketin bağlı şirket durumunda olan dava dışı----- uyarınca ancak kusuru bulunması halinde giderebileceği belirtilmiştir. Hakim şirket olan ---- bağlı şirket olan ------- tarihli sözleşme gereği sözleşmenin konusunun belirlenen standartlara göre sertifikasyon işlerini yapmak olduğu anlaşılmaktadır.

Akabinde davalı taşeron firma ile imzalanan 25.07.2016 tarihli sözleşme ile taşeron firma konumundaki davalı ---- yapılacak imalatın -------mevzuata uygun olacak şekilde sertifikasyon işlemlerinin yapılmasını üstelenmesine rağmen dosya içerisine ----- gelen cevabın incelenmesi sonucu yapılan işlerin ------ standartlarına uygun olmamasından kaynaklı olarak kabul edilmediği ve bu durumda davalı taşeorn firmanın eser sözleşmesi niteliğindeki edimlerinin sözleşmeye göre ifa edilmediği tespit edilmiştir.

Teknik bilirkişi heyeti tarafından da hükme esas alınan rapor ve ek raporlar gereği davacı yüklenici firmanın 2018 yılındaki üretim miktarı üzerinden yapılan hesaplama sonucu ------ olduğu ve bu miktarı ediminde kusurlu bulunan davalı taşeron firmadan talep edebileceği kanaatine varılmakla açılan davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.