İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/177 K.2021/380

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2019/177 Esas

KARAR NO : 2021/380

DAVA

Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 19/04/2019

KARAR TARİHİ : 01/04/2021

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Taraflar arasında ticari ilişki bulunduğu; davacı firmanın ---- alınması konusunda davalı tarafla sözlü anlaşmaya vardığı ancak alınacak malzeme ve fiyatları konusunda taraflar arasında tam bir mutabakata varılmadan ve sözleşmeler imzalanmadan, davalı firmanın aceleci tavır ve ısrarcı bir tutum sergileyerek ve ihtiyaç içinde bulunduğunu belirterek davacıdan yapılacak iş karşılığı çek istediği;

davacı firmanın,----davalı taraftan satın aldığı-----------adet çek düzenleyerek davalıya teslim ettiğini, davacı şirketin davalıya yapılacak iş için mutabakat yapılması ve işe başlanması konusunda aramasına rağmen bir netice alamadığını, hatta davalının çekleri davacıya iade edeceklerini belirterek müvekkili oyalama yolunu seçtiğini, çeklerin icra takip konusu yapılabileceğini,

bunun önlenmesi amacıyla çekler hakkında ödemeden men kararı verilmesini,--- aşamasında çeklerin iade edileceği söylenmesine rağmen bugüne kadar çeklerin iade edilmediğini öne sürülerek davanın kabulü ile toplam ---- dolayı davalı tarafa borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı şirkete usulüne uygun yapılan tebligata rağmen davaya cevap vermediği anlaşılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, kambiyo senedine (çeklere) dayalı menfi tespit talebine ilişkindir.

Davacı, davalı taraftan satın aldığı inşaat malzemeleri için davalıya teminat olarak çekler teslim edildiğini, davalının üzerine düşen edimleri yerine getirmediğini, dava konusu çeklerin bedelsiz kaldığını, davalının çekleri iade etmediğini, dava konusu çekler yönünden davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, usulüne uygun davetiyeye rağmen cevap dilekçesi sunmamış olup, HMK128. Maddesi gereği davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır.

Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan usul hükümleri doğrultusunda basit yargılama usulüne tabi olarak oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış yöntemine uygun ön inceleme duruşması açılarak öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, hukuki ihtilaf noktaları belirlenmek suretiyle deliller toplanmış,---- müzekkere yazılarak tarafların----- celp edilmiş, dosya mali müşavir bilirkişiye tevdi edilerek rapor alınmış ve dava sonuçlandırılmıştır.

Bilirkişi raporunda özetle "...Davacı tarafın usul ve yasaya uygun olarak tutulmuş ticari defterlerinin sahibi lehine delil kudretine haiz olduğu, belirlenen gün ve saatte incelemeye katılmayan davalı tarafın, dosyaya intikal etmiş yerinde inceleme talebi de bulunmadığından ticari defterleri üzerinde inceleme yapılamadığı, dava konusu menfi tespit talebinin dayanağ--- şirket tarafından düzenlenen------ tutarlı fatura, davacı şirket yevmiye defterinde kayıtlıyken davalıya borçlu olunmadığının tespiti talep edilen toplam 100.000,00 TL tutarındaki 4 adet çekin davacı şirket ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı,

çeklerin teslimine ilişkin herhangi bir belge düzenlenmediği, davacı şirket ticari defterlerindeki kayıtlara göre davacının davalıya 25.075,00 TL borçlu göründüğü, davalıya borçlu olunmadığının tespiti talep edilen toplam ---- tutarındaki kısmı için davacının davalıya borçlu olmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı..." yönünde görüşüne varılmıştır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72.maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 6.maddesi).

İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da, tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran ----taraf o vakıayı ispat etmelidir.

Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkar ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun aslında bulunmadığını ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir.

Usul hukukumuzda senede karşı senetle ispat zorunluluğu ilkesi kabul edilmiştir. Senede bağlı olan her çeşit iddiaya karşı def'i (savunma) olarak ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemler, HMK'nin 201.maddesinde düzenlenen miktardan az bir miktara ilişkin olsa bile tanıkla ispat olunamaz; ancak senet (kesin delil) ile ispat edilebilir.----

Somut dosya bakımından değerlendirme yapıldığında; davacı/borçlu, davalı/alacaklı ile arasındaki ticari ilişki sebebiyle verilen çeklerin teminat olarak verildiğini, davalının üzerine düşen edimleri yerine getirmemesi sebebiyle bedelsiz kaldığını iddia etmektedir. Bu durumda, davacı/borçlu tarafından dava konusu çeklerin teminat karşılığı verildiği ve bedelsiz kaldığının yöntemince ispat edilmesi gerekmekte olup ispat yükü davacı taraftadır.

Mahkememizce alınan 19/02/2020 tarihli bilirkişi raporunda dava konusu çekler hakkında herhangi bir tespitin yapılamadığı belirtilmiştir. -----Dosya kapsamında davacı tarafça başkaca bir delilin sunulmadığı anlaşılmış, davacının dava dilekçesi ile açıkça yemin deliline dayandığı görülmüş ve ispat yükü üzerinde olması sebebiyle davacı vekiline yemin deliline başvurmak isteyip istemediği sorulmuştur. Davacı tarafın yemin deliline başvurması sebebiyle davalı --------- çıkarılmış, belirlenen gün ve saatte davalı şirket yetkilisinin hazır olmadığı anlaşılmıştır.

HMK 229/1 maddesinde; " ------- mahkemede geçerli bir özrü olmaksızın --------- yahut hazır bulunup da yemini iade etmez ya da yemini eda etmekten kaçınırsa yemin konusu vakıaları ikrar etmiş sayılır. " denilmektedir.

6100 sayılı HMK.'nun 225 ve devamı maddelerinde belirtildiği üzere, yemin taraflardan birinin, bir vakıanın doğru olup olmadığı hakkında beyanda bulunmasıdır. Bir vakıanın doğru olup olmadığına yemin edilirse, artık o vakıa hakkında başka delil gösterilmesine gerek yoktur. O vakıanın doğru olup olmadığı davada kesin olarak ispat edilmiş olur. Bu anlamda, yemin delili kesin bir delildir.-----

Tüm dosya kapsamı, taraf iddia ve savunmaları, alınan bilirkişi raporları ve bütün deliller birlikte değerlendirildiğinde; davalı şirket yetkilisinin usulüne uygun davetiyeye rağmen yemin duruşmasına katılmadığı, herhangi bir mazerette sunulmadığı dikkate alındığında eldeki dosya bakımından davacının dava konusu çeklerin davacıya teminat olarak verildiği ve bedelsiz kaldığı hususunun ispat ettiğinin kabulü gerekir----------davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

Menfi tespit davalarında 2004 sayılı İİK 72/IV ve 72/V maddeleri uyarınca tazminata hükmedilebilmesinin ön koşulu; gerek açılmış icra takibinin durdurulması gerekse icra veznesine ----- ödenmemesi hususunda ihtiyati tedbir kararı verilmiş ve bu kararın uygulanmış olmasıdır.----- maddesi kapsamında davacı/borçlu tarafından kötüniyet tazminatı talep edilebilmesi için davalı/alacaklı tarafından yapılan takibin haksız ve kötü niyetli olduğunun ispat edilmesi gerekmektedir. Eldeki dosya bakımından yukarıda belirtilen şartlar oluşmadığı anlaşılmakla, davacı tarafın kötüniyet tazminat talebinin reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.