İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/363 K.2024/240

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/312 Esas

KARAR NO:2024/238

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 27/04/2023

KARAR TARİHİ: 07/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davalı ile davacı şirket arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı nakit avans alacağına ilişkin--------davalı aleyhine takip başlatıldığını, davalının iş bu takibe itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, dava şartı olan arabuluculuğa gidildiğini ancak anlaşmanın sağlanamadığını, davalı ile davacı arasında ticari ilişkinin bulunduğunu, davalının iş bu borcu ödediğine dair icra dosyasına herhangi bir belge sunmadığını, davanın icra takibine yapmış olduğu itirazın haksız olduğunu, beyanla davanın kabulü ile,

----- sayılı dosyasına vaki itirazın iptali ile (950.000,00 tl asıl alacak açısından), asıl alacağa 950.000,00 TL) işleyecek ticari reeskont avans faiz ile birlikte takibin devamına, davalının %20 icra inkâr tazminatına mahküm edilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalıya usulüne uygun dava dilekçesinin tebliğine rağmen davaya cevap sunmadığı görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, avans olarak gönderilen havalenin iadesi amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın İİK 67. vd maddeleri gereğince iptali talebine ilişkindir. Davacı, davalı ile aralarındaki ticari ilişki bulunduğunu, ticari ilişki kapsamında davalıya 950.000,00-TL nakit avans gönderildiğini, davalı tarafça nakit avansa konu mal teslimi yapılmadığı gibi avans olarak gönderilen bedelinde iade edilmediği,

nakit avans olarak gönderilen bedelin iadesi için icra takibine geçildiğini, davalının haksız bir şekilde icra takibine itiraz ettiğini, davalının haksız itirazının iptali ile takibin devamına, davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.Davalı, usulüne uygun davetiyeye rağmen cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmakla, HMK 128. maddesi gereğince, davacının, dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılmaktadır.

Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan usul hükümleri doğrultusunda basit yargılama usulüne tabi olarak oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış yöntemine uygun ön inceleme duruşması açılarak öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, hukuki ihtilaf noktaları belirlenmek suretiyle tahkikat aşamasında deliller toplanmış, ---- İcra Dosyası ----- üzerinden dosya içerisine alınıp incelenmiş, ----- kayıtları celp edilmiş, ----- tarafların ticari sicil kayıtları dosya arasına alınmış,

21.12.2023 tarihli bilirkişi raporu alınmış ve dava sonuçlandırılmıştır.Bilirkişi tarafından düzenlenen 21.12.2023 tarihli raporunda özetle, "...Davacı tarafından ibraz edilen 2022 yılına ilişkin ticari defterlerin; açılış ve kapanış tasdiklerinin usulüne uygun olarak yaptırıldığı ve defter kayıtlarının birbiri doğruladığı,

ticari defterlerinin Kayıt nizamı bakımından uygun olduğu davacı şirket lehine veya aleyhine delil kabiliyetleri Sayın Mahkemeniz Davalı şirket, inceleme günü olan 01.12.2023 tarihinde, ticari defterlerini ibraz etmemesi ve yerinde inceleme talebinden bulunmaması sebebiyle davalı şirketin ticari defterlerinde inceleme yapılamadığı, Davacı Şirketin Ticari Defterlerine Göre.

Tarafların tacir olduğu ve taraflar arasında ticari ilişkinin olduğu, Davacı Şirketin Ticari Defterlerine Göre.

Taraflar arasında ticari ilişki kapsamında gönderilen nakit avans sebebiyle davacının davalıdan takip tarihi itibariyle kaydi olarak 521.015,00.-TL alacaklı olduğu, nemde davalıya usulünce gönderilmiş bir ihtarname tespitinden takip öncesi faiz istenemeyeceği, ancak nihai kararın Sayın Mahkemede olduğu, davacı şirketin takip tarihinden önce talep ettiği işlemiş faizin 8.093,58 .-TL olduğu, Davacının İcra inkâr tazminatı ve diğer taleplerine ilişkin takdirin ise Mahkeme” ye ait bulunduğu..." yönünde görüşlerini bildirmiştir.Kural olarak,

bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 6.maddesi).İspat yüküne ilişkin bu genel kural, itirazın iptali davaları için de geçerlidir. Yani, itirazın iptali davalarında da ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır.

Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir.Taraflar arasındaki uyuşmazlık; dava konusu 950.000,00-TL'nin ticari ilişki kapsamında avans olarak gönderilip gönderilmediği noktasındadır. Hemen belirtmek gerekir ki, havale bir ödeme vasıtası olup, var olan bir borcun ödendiğini gösterir.

Bu karinenin aksini havaleyi gönderen tarafın ispat etmesi gerekir. ---------Somut olayda, dava konusu dekont üzerinde "bien alüminyum nakit avans" yazılı olduğu, taraflar arasındaki ticari kayıtların incelemesi sonucu alınan bilirkişi raporu gereğince dava konusu havalenin, davacı tarafından avans olarak davalıya gönderildiği anlaşılmıştır. Hemen belirtmek gerekir itirazın iptali davaları takip dosyası ve konusu ile sıkı sıkıya bağlı dosyalardır.

Davacı taraf avans olarak gönderilen 950.000,00-TL'nin iadesini talep etmiş olup takip belgesinde açıkça bu hususa dayanmıştır. Mahkememizce tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiş, davacı kayıtları incelenmiş, davalı tarafın süresinde defterlerini ibraz etmediği görülmüştür. Buna göre davalı taraf defter ibrazdan kaçınmış olup HMK 222/3 maddesi gereğince davacı defterlerinin esas alınması gerektiğine kanaat getirilmiştir.

Davacı vekili tarafından dava konusu alacağın davalıya gönderilen 950.000,00-TL'lik nakit avansın iadesine ilişkin olduğunu, cari hesap alacağına ilişkin olmadığını beyan ederek bilirkişi tarafından cari hesap ilişkisi kapsamında yapılan mahsup işlemine itiraz etmiştir.Burada takas ve mahsup hakkında bilgi vermekte fayda bulunmaktadır.Takas, “bir miktar para ya da konuları itibariyle aynı türden malı birbirine borçlu olan tarafların, borçların muaccel olması ve takas itirazının dermeyan edilmesi kaydıyla, az olan borcun çok olana nazaran sona erdirilmesi” olarak tanımlamaktadır.Mahsup,

bir alacağı doğuran olayla ilgili olarak alacaklının elde ettiği bazı menfaatlerin ya da borçlunun katlandığı bazı külfetlerin bu alacaktan indirilmesini ifade eder. Örneğin bir malı sahibine iade ile yükümlü zilyedin o mal için yaptığı bazı masraflar, o maldan elde ettiği semerelerin bedeline mahsup edilir. Bunun gibi haksız fiilden zarar gören kimsenin bu fiilden elde ettiği bir menfaat olmuşsa, böyle bir menfaat uğranılan zarara mahsup edilir.

Görüldüğü gibi bu olaylarda karşılıklı alacaklar bulunmamaktadır------Mahsup yenilik doğuran bir hakkın kullanılması olmayıp sadece alacağın gerçek miktarını belirlemek üzere yapılan bir işlemdir. Burada ayrı ve müstakil iki alacak bulunmamaktadır.

Mahsup savunmasını, alacak miktarının indirilmesinde yararı olan herkes ileri sürebilir ve borcu sona erdiren durum olması nedeniyle hâkim tarafından resen nazara alınır. ------Yapılan açıklamalar ışığında somut olaya ele alındığında; dava konusu alacak 950.000,00-TL nakit avansın iadesine ilişkin ise de mahsup borcu sona erdiren itiraz niteliğinde olup mahkemece resen nazara alınması gereklidir.

Bu itibarla alınan bilirkişi raporu gereğince nakit avans olarak gönderilen tarihten sonra takip tarihinden önce yapılan ödemelerin davacı alacağından düşülmesi gerekmektedir. Aksi yöndeki davacı itirazlarına itibar edilmemiştir.

Anılan gerekçelerle davanın kısmen kabulüne, davalının ------- sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile 521.015,00-TL asıl alacak ve takip tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi üzerinden takibin devamına, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.İtirazın iptali davalarında davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için borçlunun itirazında haksız olması ve alacağın likit olması şarttır. -------Dosyaya konu alacağın cari hesap ve havaleye dayanması sebebiyle alacağın likit ve davalının haksız olduğu anlaşıldığından,

hükmedilen asıl alacak miktarı ----- üzerinden davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.