İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/383 K.2023/453

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/383 Esas

KARAR NO : 2023/453

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 25/05/2023

KARAR TARİHİ : 26/05/2023

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacılar vekili tarafından mahkememize gönderilen dava dilekçesinde özetle.

18.05.2023 tarihinde müvekkili ----- tarafından bilgileri sırasıyla aşağıda yer alan üç çek alıcı---- adına ---- şubesine verildiğini, İlgili kargonun kaybolduğu bilgisinin Şube tarafından verildiğini, kaybolan çeklerin; ---- Şubesi'nin ----- Seri Numaralı, keşidecisi -----yetkilisi------ olan 15.08.2023 keşide tarihli 85.800,00 TL bedelli çek, ------Şubesi'nin, ------ çek numaralı, keşidecisi ------yetkilisi ----- olan 31.07.2023 keşide tarihli 47.200,00 TL bedelli çek,------Şubesi'nin ----- çek numaralı, keşidecisi-----Yetkilisi ----- ve ciro eden/ son hak sahibi ---- Olan 114.400,00 TL bedelli çekler olduğunu,

Çeklerin kargoda çalındığını ve/veya kaybolmuş bulunduğundan tahsilatının mümkün olmadığını ve bu durumda müvekkilinin mağduriyetine neden olduğunu, açıklanan nedenlerle çeklerin zayii olması nedeniyle kaybedilen çekler bakımından çeklerin iptaline karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, TTK'nın 818 atfıyla uygulanması gereken 757-764. madde hükümlerine göre açılmış zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.TTK'nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre, çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.'nın 651/2. maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir.

Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652. madde)Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72. maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanı da mevcuttur.

Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi, senede bağlı alacak hakkı olan hamildir.Somut olayda davacı, çeklerin hamili değil, çeklerin bağlı olduğu hesabın sahibi olduğu gibi çekler henüz keşide dahi edilmemiş, yani kambiyo vasfını haiz olmayan boş çek yaprakları olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle çek hesabı sahibi olan davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır.

Hukuki yararının bulunması ise HMK.114/h maddesi uyarınca dava şartı olup, mahkemece kendiliğinden gözetilmek zorundadır.

Diğer yandan zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı çek hamiline tanınmış bir hak olup, keşidecinin işbu davayı açma hakkı bulunmadığından, davacının aktif husumet ehliyeti de yoktur.Tüm dosya kapsamı, taraf iddia ve savunmaları ve bütün deliller birlikte değerlendirildiğinde; iptali istenilen boş çek yaprakları yönünden davacının hukuki yararının olmaması ve davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmaması sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

(Yargıtay -----. HD. ----Esas----- Karar sayılı ilamı,----- BAM ------HD. ----- Esas ----- Karar sayılı ilamı)