İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/705 K.2024/800

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/705 Esas

KARAR NO:2024/800

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ: 23/09/2024

KARAR TARİHİ: 27/09/2024

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirket ile dava dışı çek lehtarı------arasında tutulan cari hesaba mahsuben müvekkili şirket tarafından ----, ---seri numaralı, --- bedelli çekin tanzim edilerek dava dışı şirkete teslim edilmek üzere --- tarihinde müvekkili şirketin ---şubesine gönderildiği, gönderilen çekin, yolda veyahut şubedeyken kaybolmuş / çalınmış olup dava dışı lehtara teslim edilemediği, açıklanan nedenlerle; müvekkili şirketin yasal hamili olduğu;------ bedelli çek için tensiple birlikte ödeme yasağı kararı verilmesine ve bu hususta muhatap banka şubesine müzekkere yazılmasına,

çekin kaybolduğu / çalındığı sabit olduğundan ve sahte kaşe / imza ile tedavüle konulması muhtemel olduğundan; çekin zayi olması nedeniyle----- bedelli çekin iptaline, karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, TTK'nın 818 atfıyla uygulanması gereken 757-764. madde hükümlerine göre açılmış zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir. TTK'nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre, çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.'nın 651/2. maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir.

Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652. madde)Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72. maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanı da mevcuttur.

Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi, senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Somut olayda davacı, çekin hamili değil, çekin bağlı olduğu hesabın sahibi olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle çek hesabı sahibi olan davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır. Hukuki yararının bulunması ise HMK.114/h maddesi uyarınca dava şartı olup, mahkemece kendiliğinden gözetilmek zorundadır.

Diğer yandan zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı çek hamiline tanınmış bir hak olup keşidecinin işbu davayı açma hakkı bulunmadığından, davacının aktif husumet ehliyeti de yoktur.