İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/707 K.2024/1351

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilince sigortalı emtianın yurt dışından Türkiye'ye taşınması sırasında davalıların kusuru ile hasar gördüğünü, oluşan borcun tahsili için açılan icra takibine haksız olarak itiraz edildiğini belirterek itirazın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle yetkili mahkemenin İstanbul Anadolu Adliyesi olması sebebiyle davanın usulden reddi, emtiaların eksiksiz teslilm edildiğini, müvekillerinin bir sorumluluğu bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Dava, davacı tarafça poliçe kapsamında dava dışı sigortalıya ödenen bedelin rücuen tahsili amacıyla başlatılan takibe itirazın iptali istemine ilişkindir. Davalı tarafça yetki ilk itirazında bulunulmuş olup itirazın iptali davası için HMK'da özel bir yetki düzenlemesi bulunmamakta olup genel yetki kurallarının geçerli olduğu,davanın dayanağının davacı sigortalısı ...

Ltd Şti ile dava dışı taşıyıcı .... A.Ş arasında olan taşıma sözleşmesinin, davalı ...Ltd.

Şti tarafından taşıyıcı fiili olarak sözleşmenin ifa edildiği sırada meydana gelen zarara ilişkin olduğu, zararın rücuen tahsili amacıyla Bakırköy İcra Dairesi'nde başlatılan takipte yer alan dava dışı şirketlerin adresi itibariyle icra dairesinin yetkisinin doğru olduğu, ancak mevcut dosyamızdaki davalılar yönünden davaya bakma yetkisinin HMK 6. Maddesi uyarınca davalıların yerleşim yeri mahkemesinde olduğu anlaşıldığından yetki dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Dava konusu icra takibi, takipte yer alan borçlu şirket 3S Transportun yerleşim yeri itibarıyla yetkili olan Bakırköy İcra Dairelerinde başlatılmış olup işbu itirazın iptali davasını görme yetkisi, icra takibinin yapıldığı yer mahkemesi olan Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemelerine ait olduğunu, zira yerel mahkemenin yapması gereken kendini icra tetkik hakimi yerine koyarak önce icra dairesinin yetkisini tespit etmekte olup yerel mahkemenin ise sadece kendi yetkisini değerlendirmekle yetindiğini, bu haliyle takip yetkili mahkemede ikame edildiğinden,

yetkisizlik nedeniyle davanın usulden reddine ilişkin kararın hukuka aykırı olduğunu, Yargıtayın yerleşik uygulamasına göre, mahkeme tetkik merciin yerine geçerek icra dairesinin yetkisine yönelik değerlendirme yapması gerektiğini, ardından kendisinin yetkisine dair belirleme yapması gerektiğini, Mahkemenin icra dairesinin yetkili olduğu tespitini takiben kendi yetkisine ilişkin olarak hatalı hüküm kurduğunu, itirazın iptali davasının yetkisi hususunda İİK'da özel bir yetki kuralının öngörülmüş olmadığını, ilk derece mahkemesi işbu davada,

yetkili icra dairesinden yapılmış bir takibin bulunduğu tespitine rağmen yetkiye ilişkin dava şartının bulunmadığı kanaatine varmışsa da bu sonuç hatalı olduğunu, anılan kararlar uyarınca itirazın iptali davasını görme yetkisi, icra takibinin yapıldığı yer mahkemesine ait olup hakeza mahkemenin öncelikle icra dairesinin yetkisine yönelik inceleme yapmasının sebebinin de kendisinin bu doğrultuda yetkili olup olmadığına dair karar verebilmesi amacıyla olduğunun kabulü gerektiğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, uluslararası kara taşıması sırasında meydana gelen hasar bedelini sigortalısına ödeyen sigorta şirketinin ödediği bu bedeli rücuen taşıyıcıdan tahsili istemiyle başlattığı icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, itirazın iptali davasının yetkili mahkemede açılıp açılmadığı noktasındadır. Davacı takip alacaklısı tarafından, davalı takip borçlusu hakkında, Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı takip dosyasında, "taşıma sırasında oluşan zarar sebebiyle sigortalıya ödenen tazminatın rücu talebidir" sebebine dayalı olarak 12.441,34 TL asıl alacağın 158,63 TL işlemiş faiziyle birlikte tahsili istemiyle 25/02/2021 tarihli takip talebi ile ilamsız icra takibi başlatılmış, itiraz üzerine takip durmuştur. Davacı tarafça, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.

Davalı tarafça, diğer savunmaların yanı sıra mahkemenin yetkisine itiraz edilmiştir. Davaya konu taşıma, emtianın Hollanda'dan İstanbul/Türkiye'ye taşınmasına ilişkin olup yurtdışı taşıması niteliğindedir. Bu haliyle dava konusu taşımaya 1. Maddesindeki düzenlemeye uygun olarak CMR Konvansiyonu hükümlerinin uygulanması gerekir.

CMR Konvansiyonu'nun 31. Maddesinde, CMR konvansiyonuna tabi taşımalardan kaynaklanan davalarda taraflar arasında anlaşma ile belirlenmiş, Akit Taraf mahkemelerinde dava açılabileceği gibi davalının mutaden ikamet ettiği veya taşıma mukavelesinin akdedildiği esas iş yerinin veya şubesinin veyahut da acentasının bulunduğu yerlerde, ya da taşımacının yükü aldığı veya teslim yeri olarak gösterilen yerlerde dava açılabileceği, bunlardan başka mahkemelerde dava açılamayacağı düzenlenmiştir.Dosya kapsamındaki belgeler göre, davacının halefi olan şirketin merkezi Ataşehir, davalı şirketlerin merkezi ise Düzce ve Kartal'dır.

Yükün yükleme yeri ..., teslim yeri ise Yenisahra/Ataşehir'dir. Tarafların söz konusu yerleşim yerlerine göre itirazın iptali davasının bu yerlerin hiçbirinde açılmadığı anlaşılmaktadır. İtirazın iptali davası için İİK'nda özel bir yetki kuralı öngörülmemiştir. Bu nedenle, yetkili mahkeme, genel yetki kurallarına göre belirlenecektir. Dolayısıyla, itirazın iptali davasının icra takibinin yapıldığı yer mahkemesinde bakılacağı gibi bir zorunluluk söz konusu değildir.

Doğal olarak, icra takibinde icra dairesinin yetkisinini kesinleşmiş olması, takibin yapıldığı yer mahkemesini tek başına yetkili kılmayacaktır. Sonuç olarak dava CMR Konvansiyonu'nun 31. Maddesinde gösterilen yerlerden birinde açılmamıştır. Davalı taraf yetki itirazında ikamet yeri olan İstanbul Anadolu mahkemelerini yetkili mahkeme olarak bildirmiştir.

Bu haliyle mahkemenin yetkisine yapılan itiraz usulüne uygun ve gösterilen mahkeme de CMR Konvansiyonunda sayılan yerlerden bulunmaktadır. Bu nedenle eldeki dava yetkili mahkemede açılmamıştır. Bu nedenle ilk derece mahkemesince eldeki davada İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğundan bahisle yetkisizlik kararı verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Her ne kadar kısa kararda göreve dair ifadeler kullanılmış ise de bu durum maddi hata niteliğinde olup karar yerinde her zaman düzeltilebilecektir. HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.