İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/1171 K.2025/1094

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/1171

KARAR NO : 2025/1094

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 15/12/2025

KARAR TARİHİ : 16/12/2025

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin TTK 683/2 ve 686 maddeleri gereğince yetkili hamil olduğu, keşidecisi ----- olan 15.12.

2025 tarihli, ----- nolu, - 830.000 TL bedelli -----şubesine ait çek ve Keşidecisi-----olan 15 12. 2025 tarihli, ----- nolu, - 650.000 TL bedelli------ ŞUBESİ ' NE ait çek yetkili hamil ssıfatına haiz müvekkilin zilyetliğinde iken iradesi dışında ve kendisine kusur atfedilemeyecek şekilde zayi olduğunu, çekin zayi olması TTK 651 Madde ve devamı hükümleri uyarınca çekten doğan haklarını ortadan kaldırmadığından iş bu davayı açma zarureti hasıl olduğunu, müvekkilin-----elinde bulundurduğu çekler müvekkilinin rızası hilafına elinden çıkmış,

çeklerin üçüncü şahısların elinde olduğu haricen alınan bilgiler doğrultusunda 07.11.2025 tarihinde anlaşıldığını, müvekkili tarafından çekin kaybolduğu hususu keşideci şirkete bildirildiğini, dolayısıyla çek şu anda müvekkilinin bilgisi ve rızası dışında zayi olmuş durumda olup çekin ibrazı halinde müvekkili ağır zarara uğrayacağından TTK Madde 790/792 maddeleri uyarınca ödemeden men kararı verilmesi zorunlu olduğunu, kaybolan çeklerin 3. Şahıslar tarafından kullanılması ihtimali bulunmakta olduğunu,

dava konusu çekin kötüniyetli üçüncü şahıslar tarafından ele geçirlmiş olması ve vadesi geldiğinde muhatap banka tarafından karşılığının ödenmesi müvekkilinin mağduriyetine neden olacağını, üzerine % 15 teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı konulmasına kararın muhatap bankalara bildirilmesine; yargılama neticesinde bu çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, TTK'nın 818/s atfıyla uygulanması gereken 757-764. madde hükümlerine göre açılmış zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.TTK.'nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre, çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.'nın 651/2. maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir.

Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652. madde)Eldeki davada davacı taraf dava dilekçesi ile dava konusu çeklerin rızası dışında elinden çıktığını ve haricen elde ettiği bilgiler ile çeklerin üçüncü kişilerin eline geçtiğini beyan etmektedir.

Başka bir deyişle, dava konusu çekler kaybolmamış(zayi olmamış) olup davacı taraf çeklerin kimin elinde olduğunu bilmekte veya bilebilecek durumdadır. Zayi sebebiyle çek iptali davasının konusu çekin zayi olması sebebine bağlıdır. Çek zayi olmamış veya kimin eline geçtiği biliniyor ise zayi sebebiyle çek iptali davası açılması mümkün değildir.

Somut olay bakımından davacının yapması gereken üçüncü kişilerde olduğunu tespit ettiği çekler yönünden genel mahkemelerde alacak, İİK 72 maddesi gereği menfi tespit veya TTK 792 maddesi gereği çek istirdadı açmaktan ibarettir.

Gelinen aşamada çekin zayi olmaması sebebiyle davacının zayi sebebiyle çek iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmadığından davanın HMK 114/1-h, ve HMK 115/2 maddesi gereğince hukuki yarar yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.