İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/144 K.2025/138

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO: 2025/144

KARAR NO: 2025/138

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 17.02.2025

KARAR TARİHİ: 17.02.2025

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirkete ait tarafından ----- Şubesi çek yapraklarından seri numarası ------ olan 600.000 - TL bedelli çekin müvekkil tarafından kaybolduğuzrz tespit edildiğini, yapılan tüm aramalara rağmen çekin bulunamadığını, müvekkili ------ Bankasına ait uygulamadan kontrol ettiğinde ise çekin takasta olduğunu gördüğünü, çek kaybolduğundan üzerindeki imzanın da müvekkiline ait olmadığını, bu hususa ilişkin taraflarınca ------Cumhuriyet Başsavcılığına ihbarda bulunulacağını ve menfi tespit davası da açılacağını,

çekin ödeme günü bugün 17.02.2025 olduğundan müvekkilinin maddi/manevi yaşayacağı zorlukların önüne geçilmesi adına TTK ilgili maddeler uyarınca mahkemece ön görülecek uygun bir teminat bedeli ile ilk başta ödemeden men yasağı talebi zorunlu olduğunu, kaybolan çekin 3. Kişi ve/veya kişiler tarafından kullanılması ihtimali bulunduğunu, bu hususun ise müvekkili ----- nezdinde geri dönülemez maddi kayıplara sebep olacağını belirterek açıklanan nedenlerle;

davanın ve taleplerinin kabulüne, -----Şubesi ----- seri numaralı çeki ibraz eden kişilere ödenmemesi hususunda uygun görülecek bir teminat ile ödeme yasağına, seri numarası belirtilen çekin kaybolma nedeniyle iptaline ve zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;Dava, TTK'nın 818/s atfıyla uygulanması gereken 757-764. madde hükümlerine göre açılmış zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.TTK.'nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre, çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.'nın 651/2. maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir.

Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652. madde)Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72. maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanı da mevcuttur.

Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi, senede bağlı alacak hakkı olan hamildir.Somut olayda çekin takasta olduğunun gördüğünün açıkça dava dilekçesinde belirtmiş ve davacının çekin hamili değil, çekin bağlı olduğu hesabın sahibidir. Bu nedenle çek hesabı sahibi olan davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır.

Hukuki yararının bulunması ise HMK.114/h maddesi uyarınca dava şartı olup mahkemece kendiliğinden gözetilmek zorundadır. Diğer yandan zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı çek hamiline tanınmış bir hak olup keşidecinin işbu davayı açma hakkı bulunmadığından, davacının aktif husumet ehliyeti de yoktur.

Tüm dosya kapsamı, taraf iddia ve savunmaları ve bütün deliller birlikte değerlendirildiğinde; iptali istenilen çek yönünden davacının aktif husumet ehliyeti bulunmaması, çekin takasta olduğunun gördüğünün açıkça dava dilekçesinde belirtmiş olması nedeniyle davacının hukuki yararının olmaması sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (Yargıtay ------. HD. ---- Esas ---- Karar sayılı ilamı, --- BAM ----. HD. ----- Esas ---- Karar sayılı ilamı,)