İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/7 K.2025/1

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2025/7 Esas

KARAR NO: 2025/1

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 03.01.2025

KARAR TARİHİ : 06.01.2025

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ---- tarafından ----- yapraklarından seri numarası ----bedelli çekin müvekkili tarafından kaybolduğunun tespit edildiğini, yapılan tüm aramalara rağmen çekin bulunamadığını, bu hususa ilişkin taraflarnıca ---- ihbarda bulunulacağını, çekin bedelinin ------ olduğunu, çek yapraklarının kötünyetli kişi ve/veya kişilerin eline geçmiş olması ihtimalinde müvekkilinin doğabilecek sorumluluğu önlemek amacıyla işbu davanın açıldığını ve ödemeden men talebinde bulunulması zorunluluğunun ortaya çıktığını,

uygulamada boş ve imzasız çek defterinin veya yaprağının çek defteri sahibinin elinden rızası dışında herhangi bir şekilde çıkması halinde, yani kaybolma, çalınma, zorla alınma gibi hallerde çek defteri sahibi bu hususu muhatap bankaya bildirimde bulunulması gerektiğinin kanaatine varıldığını, çekin kaybedilmesi ve üçüncü bir kişi tarafından bulunması halinde de bu durum geçerli olacağından bankaya yapılan bildirimin önem arz ettiğini, çekin kötüniyetli üçüncü şahısların eline geçmesi ve vadesi geldiğinde muhatap banka tarafından karşılığının ödenmesinin müvekkilinin mağduriyetine neden olacağını, tüm bu nedenlerle;

davanın ve taleplerinin kabulünü, ----numaralı çeki ibraz eden kişilere ödenmemesi hususunda uygun görülecek bir teminat ile ödeme yasağı konulmasını, dava konusu çekin kaybolması nedeniyle iptaline ve taraflarına zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davacı vekili 06.01.2025 tarihli beyan dilekçesi ile müvekkili ----yapraklarından seri numarası-------- bedelli çek bulunamadığından huzurdaki davanın ikame edildiğini, 03.01.2024 tarihli tensip zaptının ara kararı gereği 1.250,00-TL olan gider avansı da taraflarınca yatırıldığını, müvekkili--------- sahiplerinden olduğunu,

çek defterinin müvekkilinin şirketine ait olduğunu beyan etmiştir.

DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE;Dava, TTK'nın 818/s atfıyla uygulanması gereken 757-764. madde hükümlerine göre açılmış zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.TTK.'nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre, çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.'nın 651/2. maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652. madde)

Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72. maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanı mevcuttur. Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi, senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Somut olayda davacı, çeklerin hamili değil, çeklerin bağlı olduğu hesabın sahibi olan keşideci şirket yetkilisidir.

Keşideci şirket yetkilisi olan davacı, davaya konu çekin kendisine ciro edildiğine, yani yetkili hamil olduğuna dair bir belge sunmadığı gibi, yetkilisi olduğu şirketi temsilen bu davayı şahsen açma hakkı da yoktur.

Zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı çek hamiline tanınmış bir hak olup, keşidecinin işbu davayı açma hakkı bulunmadığından, davacının şirket adına dahi bu davayı açmakta hukuki yararı yoktur.Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı -----iptali istenilen çekin keşidecisi olan ---- ortak ve yetkilisi olduğu, çekte gerçek kişi olarak herhangi nam ve sıfatla isminin bulunmadığı, bu sebeple davada aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı anlaşılmakla davanın usulden reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur: