İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2026/250 K.2026/396

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/250

KARAR NO : 2026/396

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 09/03/2026

KARAR TARİHİ : 15/04/2026

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Talep eden vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin keşideci ve hamili olduğu ---ŞUBESİ'nden almış olduğu --- seri no'lu çeklerin müvekkili tarafından kaybolduğunu, müvekkilinin keşidecisi olduğu ---- ve ------ numaralı 2 adet çekin nerede kaybolduğu bilinmediğini, ileride telafisi imkânsız zararlara uğranılmasının önlenmesi bakımından, ----- numaralı 2 adet çekin icra konusu yapılmamasını, protesto ettirilmemesini, ciro edilmemesini, tahsile verilmemesi için üzerine ihtiyati tedbir niteliğinde T.T.K.’nun 669 ve 711. maddeleri gereği ödeme yasağı konulmasını, ilgili bankaya ödeme yasağı konulduğu hususunun bildirilmesini, akabinde zayi olan dava konusu çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, TTK'nun 818/s atfıyla uygulanması gereken 757-764. madde hükümlerine göre açılmış zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.

TTK.'nun 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre, çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.'nın 651/2. maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir.

Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652. madde)Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72. maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanı da mevcuttur.

Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi, senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Somut olayda davacı, çeklerin hamili değil, çeklerin bağlı olduğu hesabın sahibi olduğu gibi çekler henüz keşide dahi edilmemiş, yani kambiyo vasfını haiz olmayan boş çek yaprakları olduğu açıklanmıştır. Bu nedenle çek hesabı sahibi olan davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır.

Hukuki yararının bulunması ise HMK.114/h maddesi uyarınca dava şartı olup, mahkemece kendiliğinden gözetilmek zorundadır. Diğer yandan zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı çek hamiline tanınmış bir hak olup, keşidecinin işbu davayı açma hakkı bulunmadığından, davacının aktif husumet ehliyeti de yoktur.

Tüm dosya kapsamı, talep edenin iddiaları ve bütün deliller birlikte değerlendirildiğinde; iptali istenilen dava konusu çeklerin davacının ...'ın çeklerin keşidecisi olduğu anlaşılmakla; davacının hukuki yararının olmaması ve davacının aktif husumet ehliyeti bulunmaması sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (Yargıtay ---- Karar sayılı ilamı,)