İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/359 K.2022/890

T.C. İstanbul Anadolu 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2017/441 Esas

KARAR NO: 2022/909

DAVA: Alacak

DAVA TARİHİ: 19/03/2012

KARAR TARİHİ: 07/12/2022

Mahkememizde görülmekte olan alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili tarafından verilen dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında ----- tarihinde temelinde danışmanlık hizmeti verilmesi kararlaştıran sözleşme imzalandığını; sözleşmenin ----- ----- yılları arasında yürürlülükte kalması hususunda tarafların anlaştığını; taraflar arasındaki sözleşmenin kapsamlı ve uzun vadeli yapıldığını; bu sözleşmenin davalı şirketin mevcut sorunlarını çözüm üreterek bulunduğu zor durumundan çıkartılması amacıyla taraflar arasında düzenlendiğini;

bu kapsamda, imzalanan sözleşme akabinde davacı tarafından davalı şirket bünyesinde ------- başlığı altında gerek basın organlarından gerekse şirket içi yazışmalardan davalı şirket yöneticileri tarafından sürekli övgü ile bahsedilen bir proje başlatıldığını; projenin ilk iki yılında marka değerinin artırılarak karlı, sürdürebilir bir bünyenin yakalanmasının hedeflendiğini; bunun yanında davalı şirketin halka açılmasından sonraki ----- yılda artırılmayan öz sermaye yeterliliğinin artırılması aynı zamanda halka açık davalı şirketin üzerinde yıllardır yük olan ve sermaye yeterliliğini yitirmiş hakim ortakların sahip olduğu;

davalı şirket ile direkt bağlantılı şirketlerin bağlarının koparılmasının hedeflendiğini; bu doğrultuda ---- şirketten oluşan davalı şirketin ------- toplandığını; davalı şirketin halka açılmasından sonra artırılmayan şirket sermayesi -----çıkartıldığını; yanlış yapılan yatırımlar ile davalı şirket üzerinde finansal yük oluşturan atıl gayrimenkulların nakde çevrilerek sermaye yeterliliğinin artırılması yoluyla öncelikle işletme sermayesi yeterliliğinin artırılması daha sonra da ortaklar arasında yaşanan mahkemelere,------- yansıyan ve halen devam eden soruşturmalarının sonuçlanmasının hedeflendiğini;

bu sözleşme kapsamında, ayrıntıları dava dilekçesinin ----- belirtilen faaliyetlerin yapıldığını; bu faaliyetler sonucunda, davalı şirketin --------- davacı şirket danışmanlığı sayesinde kısa zamanda çok iyi ilerlemeler kaydederek; değişim ve dönüşüm projesiyle davalı şirketin piyasa değerinin davacı ile imzalanan sözleşmeden sonra fesih tarihine kadar %100 artış gösterdiğini; davacının sözleşme koşullarını yerine getirdiğini; ancak, davalının sözleşmeye aykırı bir şekilde performans yetersizliği gösterdiği gerekçesiyle sözleşmeyi ------- tarihinde geçerli bir neden olmaksızın feshettiğini;

davalının sözleşmeyi haksız feshinden kaynaklı olarak davacının maddi ve manevi olarak zarara uğradığını; açıklanan nedenlerle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla----- dahil olmak üzere bakiye ---- ücret toplamı olan------fesih tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte tahsil tarihindeki tl karşılığının tahsiline,

davalı şirketin gerçekleşen -----davacı şirketin alması gereken başarı primi olarak hesaplanan ----tekamül eden şimdilik ----- fesih tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte tahsil tarihindeki ---- karşılığının tahsiline,---- cezai şartın şimdilik ----- fesih tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte tahsil tarihindeki ------ tahsiline karar verilmesini; talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilince verilen davaya cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında yapılmış olan hizmet sözleşmesinin hükümlerinin açık ve net bulunduğunu; bu sözleşme çercevesinde davacının hizmet edimlerini tam olarak yerine getirilip getirilmediğine bakılması gerektiği ve davalı --------- sözleşmeyi fesihte haklı olup olmadığının incelenmesi gerektiğini; davaya cevap dilekçesinde ayrıntılı açıklanan nedenlerle, davacının dava dilekçesinin sonuç kısmında talep ettiği alacak iddialarının hiçbir haklı sebebinin bulunmadığını; bu nedenlerle, haksız ve usule aykırı davanın reddine karar verilmesini; talep etmiştir.

Davacı vekilince verilen ---- havale tarihli cevaba cevap dilekçesi ile----- tarihinde tamamlama harcı yatırılan] davacının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ------ cezai şartın fesih tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ettiği; görülmüştür.

Yargılama önce Mahkememizin ----- sayılı esasasında görülmüş, -----tarihli karar ile davanın kısmen kabulü ile, ----- cezai şart alacağının faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemlerin reddine dair karar verilmiştir.

Mahkememizin bu kararının temyizen incelenmesi sonucunda, ---------sayılı ilamı ile;

"(..) Sözleşmenin yürürlükte olduğu süre içerisinde, davacının yapmış olduğu işler sonunda performans ile ilgili iyileşme gözlenip gözlemlenmediği ay ay belirlenmeli ve sonunda davalı tarafın ücret edimini de yerine getirdiği nazara alınarak, davacının edimlerini hakkı ile ifa edip etmediği, sözleşmeyle bağlı kalınıp incelenmelidir.

Mahkemece, konusunda uzman yeni bir heyet oluşturularak yukarıda belirtilen hususların incelenip sonuç itibariyle sözleşmenin feshinde davalının haksız olup olmadığı kesin olarak belirlenip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, aksi düşünce ile --------cezai şart ödenmesine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Bozma nedenine göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir." şeklindeki kanaat ile Mahkememiz kararının davalı yararına bozulmasına dair karar verilmiştir.

Bozma üzerine yargılamaya Mahkememizin işbu esası üzerinden devam olunmuş, bozma kararına uyulmuştur.

Mahkememizce taraf delilleri toplanmış, taraf tanıkları dinlenmiş, taraf kayıtları ve delilleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasına dair karar verilmiştir.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasında düzenlenen ve ----- arası dönemi kapsadığı öngürülen danışmanlık hizmetine ilişkin sözleşmenin, davalı tarafça süresinden önce haksız olarak feshedildiğinden bahisle, ---- ocak ayı da dahil olmak üzere bakiye ---- yıllarında hedeflenen ----- davacının alması gereken başarı primi olarak, hesaplanacak ---- tekabül eden miktarın şimdilik ------ cezai şartın tahsili talep olunmuştur.

Davalı tarafça keşide edilen ----- tarihli ihtarname ile davacı tarafa, aralarındaki ----- başlangıç tarihli sözleşmenin "performans yetersizliği, buna bağlı olarak müspet sonuçlar alınamıyor olması sebebiyle" haklı olarak feshedildiğinin bildirildiği belirlenmiştir.

Davacı tarafça, işbu davada feshin haksız ve mesnetsiz olduğu ileri sürülerek, sözleşme gereği bakiye ücret alacağı ile cezai şart ve prim alacağı talep olunmakla ve HMK'nun 190/1. maddesinde yer alan "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir." düzenleme gereğince feshin haksız olduğu hususunda ispat yükü davacı tarafa aittir.

Bu noktada taraflar arasındaki sözleşmenin tetkikinde konusunun, davacının davalı -------- da içeren tek şirket benzeri yapıda yönetilmek üzere yapılandırılmak amaçlı -------- vereceğinin, uzun vadeli kalıcı başarı sağlayacak yenilikçi, rekabetçi dönüşüm stratejileri geliştireceğinin öngörüldüğü, proje planı başlığı altında mecut durumun tespitine ilişkin bir kısım edimlerin yer aldığı, ayrıca "teşhis, yapının kurulması" başlığı altında, 1. Finansal Yapılandırma alt başlığı altında;

Finansal durum analizi

-İş birimleri ve operasyonlar bazında karlılıkların ve işletme sermayelerinin tespiti

-Finans kaynakları ve maliyetlerinin tespiti

Bütçe yapısının yeniden oluşturulması

Nakit akış tablolarının hazırlanması; nakit akış ve risk tespitleri

Sermaye yapısının etkin kullanılması ve borçlanma stratejilerinin tespiti -gerekli ise-

Kaynak ihtiyaçlarının tespiti

Firmanın finans kuruluşları ve çalıştığı 3.partilere karşı-------- temsil yetkisi , gerekli durumlarda görüşmeleri yürütmesi

Bütçe - gerçekleşen iş sonuçları karşılaştırmalarına yönelik sistem oluşturma

İzleme ve raporlama şeklindeki edimin;

2. Stratejik Yapılandırma alt başlığı altında ise,

İş modelinin yeniden yapılandırılması

Kurumsal yapının yeniden tasarlanması

Organizasyon ve çalışma prensiplerinin belirlenmesi

-Yönetim kurulu yapısı

- İcra kurulu yapısı

- Aile meclisi ve aile üyelerinin şirket içerisindeki konumları ve sorumluluk alanlarının tespiti

Misyon, vizyon ve kurumsal hedef ve beklentilerin tespiti

Stratejiler, yıllık iş planları, kısa, orta ve uzun dönemli hedeflerin belirlenmesi

Grup yönetim modelinin oluşturulması,

- --------- yapısının oluşturulması

- Yönetim ve icra kurulu yapısının oturtulması, yetki ve sorumlulukların tanımlanması,

Süreç Analizleri

- Yönetim süreçleri analizi & yapılandırılması- iş geliştirme ve sistem geliştirme,

- Ana süreçlerin analizi & yapılandırılması

*Üretim süreçleri

*Satış/ pazarlama süreci

*Tedarik zinciri süreci

- Destek süreçlerinin analizi & yapılandırılması-

*İnsan kaynakları

**Norm kadro analizi

**Kritik personel seçimi

**İş tanımlarının oluşturulması

**Teknik ve davranışsal yeterliliklerin oluşturulması

**Ücretlendirme politikasının belirlenmesi

**Şirket kariyer haritasının oluşturulması

**Eğitim politikasının ve sistematiğinin oluşturulması

*Maliyetlendirme süreci

**Teorik maliyetin, fiyat hazırlanma sürecinin analizi

** Sabit giderlerin dağıtım anahtarlarının tespiti, doğrulanması

**Teorik maliyet- fiili maliyet karşılaştırma

**Bilgi sistem altyapısındaki yeri

- Bilgi sistem süreçleri

*Sistemin ve alt yapının incelenmesi

**-----

**------

**Lokasyonlar ile iletişim, hızları, güvenliği

*Sistemde iş süreçlerinde yalınlaştırma

*Süreçlerin birbiri ile ilişkileri, kullanılan programların birbiri ile konuşabilmeleri, hızları

*Raporlama altyapısının incelenmesi, yeniden tanımlanması,

- Finans kaynakları süreçleri

- CRM altyapısının analizi, yeniden kurgulanması ve izlenmesi,

Kaynakların etkin kullanılması süreçleri analizi------- verimlilik çalışmaları

Vizyona doğru ; hedef yaygınlaştırma sistematiğinin kurulması; bireysel hedeflere doğru hedef yaygınlaştırma

MIS yapılandırması

- Şirket izleme göstergelerinin oluşturulması

- Dokümantasyon sisteminin oluşturulması

- Şirket iletişim planı ve sistematiğinin oluşturulması

Yapılan değerlendirmeler ile eşzamanlı operasyonel iyileştirmelerin yapılması

------- çalışmaları

------- çalışmaları şeklinde edimler öngörülmüştür.

Yine taraflar arasındaki sözleşmenin "uygulamalar, izleme, raporlama" başlığı altında

Yeni sistemin işleyişi ve iş sonuçlarına yansımasına yönelik periyodik izleme, değerlendirme ve yönetime raporlama

Her yıl bir sonraki bütçesinin hazırlanması, sunumu ve mutabakat

Stratejik işbirlikleri süreçlerinin yönetimi şeklinde düzenlemeye yer verildiği belirlenmiştir.

Sözleşmenin ücret başlığı altındaki düzenleme gereğince, davalının aylık------ danışmanlık bedeli ödemeyi, ayrıca tüm seyahat harcamalarını üstlendiği belirlenmiştir. Bundan başka "başarı primi" başlıklı madde ile taraflarca davacının her yıl başarı primi almaya hak kazanabileceği, bunun için konsolide grup ------ geçmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Anlaşmanın feshi başlığı altında ise, davalı tarafça performans dışında bir nedenle sözleşmenin süresinden önce feshi halinde davacıya ----- ödeyeceğinin ayrıca bu durumda ilgili yılın o dönemine kadar olan ---- üzerinden davacının başarı primine de hak kazanacağı düzenlenmiştir.

Davacı vekilince işbu davada, feshin haksız olduğu o nedenle -----cezai şart koşullarının oluştuğu, bundan başka prim alcaklarının ve sözleşmenin bakiye 24 aylık dönemine ilişkin ücret alacağının ödenmesi talep olunmuştur.

Davalı tarafça ihzar edilen fesih beyanı ile taraflar arasındaki sözleşme son bulmakla ve davacı tarafça fesih tarihinden sonra, sözleşme gereği edim ifa edilmemiş olmakla, sözleşmenin feshi tarihinden sonraki döneme ilişkin ücret alacağının tahakkuk etmeyeceği, aynı nedenle fesih tarihinden sonraki sürece ilişkin olarak sözleşme hükümlerine dayalı olarak prim alacağının talep edilemeyeceği kanaatine varılmakla bu istemler yönünden davanın reddine dair karar vermek gerekmiştir.

Davacının, sözleşmenin haksız feshi iddiasıyla ------ cezai şartın tahsili istemi yönünden ise, davalı tarafça sözleşme gereği ücret ediminin yerine getirilmiş olduğu da dikkate alınarak ve Mahkememizce uyulmasına karar verilen bozma ilamında işaret edildiği suretle, sözleşmenin yürürlükte olduğu süre içerisinde, davacının yapmış olduğu işler sonunda performans ile ilgili iyileşme gözlenip gözlemlenmediğinin ay ay belirlenmesi, davacının edimlerini hakkı ile ifa edip etmediği yönünden taraflar arasındaki sözleşme hükümleri gereğince inceleme yapılmasına dair karar verilmiştir.

Bozma sonrası alınan her iki heyet raporunun da bozma ilamında işaret edilen suretle incelemeyi içermediği, davacı edimlerinin denetime elverir şekilde incelenmediği, bu raporların hüküm kurmaya elverişli bulunmadığı Mahkememizin ----- tarihli celsesinde tespit edilmekle Mahkememizce yeni bir heyet oluşturularak kök ve ------tarihli ek rapor alınmış, sunulan son raporun bozma gereğine uygun, denetime elverişli bulunduğu kanaatine varılmakla hükme esas alınmıştır.

Bu kapsamda yapılan bilirkişi incelemesinde, davalı şirketin mali verilerinin ay ay incelenerek ------- faaliyet karı tespit edildiğinin, buna göre davalı şirketin ------ yılına göre şirketin faaliyetlerinden zarar elde ettiği, mali yönden performansında artış gerçekleşmediği, bundan başka davalı şirketin ---- artış--------- artış gerçekleştiğinin, işletmenin faaliyet karlılığında ---- zararı belirlendiğinin,----yılında faaliyet zararına neden olan en önemli faktörün faaliyet giderlerinin yaklaşık --- oluşturan pazarlama satış dağıtım giderleri olduğunun belirlendiği bildirilmiştir. Yanı sıra davalı şirketin ----beyannamesinde -------- ticari zarar beyan edildiği belirtilmiştir.

Davacı tarafça aşamalarda, performans iyileşmesinin salt karlılık üzerinde değerlendirilmemesi gerektiği, davacının sözleşme kapsamında ilk iki yılda davalıya kar hedefli bir taahhütte bulunmadığı, sözleşmede stratejik ve finansal yapılandırma başlığı altında sayılan çeşitli faaliyetlerin mutlaka yerine getirilmesi gereken işler olarak değil, gerektiğinde kullanılacak araçlar olarak yer verildiği,

sözleşme gereği üstlenilen edimlerin yerine getirilmiş bulunduğu ileri sürülmüş ise de, sözleşmenin feshe ilişkin hükmü ile davalı tarafın, davacının performansı dışındaki bir nedenle süresinden önce feshi halinde cezai şart ödeme yükümü getirmesi karşısında, esasen davacının performansının bu sözleşmenin bir unsuru ve gereği olduğu, bundan başka sözleşmenin konu başlığı altında, yapılandırma amaçlı danışmanlık sözleşmesi olduğu, uzun vadeli kalıcı başarı sağlayacak yenilikçi, rekabetçi dönüşüm stratejileri geliştirileceğinin öngörüldüğü,

bu katkı ve danışmanlık hizmeti karşılığında mali bir edimin de aylık olarak davalı tarafça karşılanmış bulunduğu dikkate alındığında, zarar ettiği mali verileri ile belirlenen davalı şirket yönünden, feshin haksızlığı iddiasının davacı tarafça ispat olunmadığı kanaatine varılmakla davanın tüm istemler yönünden reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.