İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/96 K.2024/913

T.C. İstanbul Anadolu 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2020/96 Esas

KARAR NO: 2024/913

DAVA

Banka Teminat Mektubunun Hükümsüzlüğünün Tespiti, Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 10/03/2020

BİRLEŞEN DAVA (------SAYILI DOSYASI): Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 31/03/2021

KARAR TARİHİ : 13/12/2024

Mahkememizde görülmekte olan Banka Teminat Mektubunun Hükümsüzlüğünün Tespiti, Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Esas davada davacı vekili dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı kuruma -----ihale kanunu kapsamında ------ bedelli '------- yapmayı taahhüt ettiği, yaptığı ve teslim ettiği, müvekkil şirket bahse konu ihale kapsamında ------bedelli iki adet teminat mektubu verildiği, ihale konusu işe ati sözleşmenin davalı ile müvekkil arasında---- tarihinde imzalandığı, ------ tarihinde ise kağıt üzerinde fiili olmayan yer teslimi yapıldığı, işin yapılacağı yerlerin fiili olarak teslim edilmemesi nedeniyle işin imalatlarına --- tarihinde başlanabildiği, sözleşme gereği ayda bir düzenlenecek olan ilk hakedişin ----- tarihinde düzenlenebildiği,

davalının müvekkili işe zamanında başlatamadığı için müvekkile ---- sayılı yazısı ile işin süresini --- tarihine kadar uzattığı, ----- sayılı yazısı ile sözleşme bedelinin %20'si oranında iş artışı yapıldığı sözleşmenin süresinin ---- tarihine kadar uzatıldığı, işin --- tarihinde bitirildiği,-----tarihinde geçici kabul itibar tarihi ---- olacak şekilde geçici kabul yapıldığı, geçici kabul tutanağı düzenlendiği, -----tarihinde kesin kabul tutanağının düzenlendiği, teminat mektuplarının tazminin talep edildiği,

teminat mektubunun paraya çevrilip ödenememesi için ivedi olarak ------ sayılı dosyasından ihtiyati tedbir kararı verilmesi talep edildiği, ------ karar sayılı dosyaları ile ihtiyati tedbir kararı verildiği, böylece teminat mektuplarının paraya çevrilmesinin önüne geçildiği, davalı şirket yetkililerince bahse konu teminat mektuplarının müvekkile iade etmediği paraya çevrilmesini talep ettiği, Müvekkili tarafından davalıya yapılan işin yapım sırasında davalı personelleri tarafından kontrol edildiği, hakedişlerin bu doğrultuda düzenlendiği,

------ tarihinde onaylanan geçici kabul tutanağında davalı bünyesinde çalışan 3 mühendisin 2 müdürün davalının Genel Müdür yardımcısı ile Genel Müdürünün imzası bulunduğu, Kesin kabul tutanağında ise davalı şirkette çalışan 3 mühendisin, 2 müdürün 1 Genel vüdür Yardımcısı ile halen davalı şirketin Genel viüdürü olan ---- imzalarının bulunduğu, yapım İşleri Genel Şartnamesinin 45. maddesinde, Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesinden ve varsa işe ait eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul tutanağının onaylanma olmadığı tespit edildikten sonra,

alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların yarısının; kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra ise kalanının, yükleniciye iade edilebilmesi için ----- ilişiksizlik belgesi getirilmesinin zorunlu olduğu, ---- müvekkil şirketin borcu olmadığına dair 17.01.2019 tarihinde belge alındığı, davalıya---- borcu yoktur yazısı verildiği, teminat mektuplarının iade edilmesi ile ilgili --- yevmiye numarası ile-----ihtarname gönderildiği, bahse konu teminat mektuplarının iade edilmediği belirtilerek;

--- verilen -----karar sayılı ihtiyati tedbir kararının dava sonuna kadar devamı, ---- referans nolu 978.000,00 TL bedelli iki adet banka teminat mektubunun hükümsüzlüğüne , yargılama gider vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkil tarafından sözleşme ve eki teknik şartname hükümleri doğrultusunda işin yapıldığı, işin 30.09.2018 tarihinde bitirildiği, 30.09.2018 tarihli geçici kabul, 09.10.2019 tarihli kesin kabul yapıldığı, müvekkilin ihale kapsı. mında bir borcu bulunmamasına rağmen teminat mektuplarının iade edilmediği, ihale konusu iş ile ilgili olarak istenen teknik personelin işin başından sonuna kadar iş yerinde bulundurulduğu, aksi tikdirde davalı tarafından işin durdurulmasının gerektiği, müyekkil şirketin teknik personel bildirimlerini gecikmeli ve eksikli olarak yaptığına dair iddiasının gerçeği yansıtmadığı,

aylık hakedişler, geçici kabul, kesin kabul sırasında davalı şirket yetkilileri tarafından herhangi bir eksiklik veya hatalı, kı surlu iş bildirilmediği, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin Kesin kabul başlıklı 44. Maddesinde kahıl işlenleri ve sanrasının detaylıca düzenlendiği, vetkili makam tarafından onaylanması ile kesin kabul işleminin tamamlandığı, ----------- tarihinde #naylanan geçici kabul tutanağında davalı bünyesinde çalışan 3 mühendisin 2 müdürün davalının Genel Müdür yardımcısı ile Genel Müdürünün imzası bulunduğu,

Kesin kabul tutanağında ie davalı şirkette çalışan 3 mühendisin, 2 müdürün 1 Genel Müdür Yardımcısı ile halen davalı şirketin Genel Müdürü olan------imzaları bulunduğu, ataşmanlardakı imzaların davalı şirketin müdür ve çalışanlarına ait olduğu, müvekkil şirketin bu hususta müdahale yetkisi bulunmadığı, ilgili ataşmanlarda düzenleyen mühendisin ve ölçme şefinin imzası bulunduğu, yalnızca metraj cetvelinde -------- tek başına imzası bulunduğu, davalının ilk olarak 17.02.2020 tarihinde suç duyurusunda bulunduğu, ancak müvekkil şirketin söz konusu suç duyurusu ile herhangi bir ilgisi bulunmadığı,

müvekkil şirket aleyhine bir şikayet yapıldığı izlenimi uyandırılmaya çalışıldığı, daha sonraki söz konusu şikayetlerine kanıt oluşturmak adına hareket ettikleri, müvekkil şirke: için 03.03.2020 tarihinde ihalelerden yasaklama kararı alındığı, ----- ilamı ile davalının işleminin iptaline karar verildiği, söz konusu kararın ------sayılı ilamı ile davnlı idarenin istinaf başvurusu reddedilerek kesinleştiği, davalı şirket tarafından dava konusu ihale işi ile ilgili müvekkil şirket yetkilisi ve yukarıda bahsi geçen kişiler hakkında -----dosyadan suç duyurusunda bulunulduğu,

-------- sayılı Karar ile Kavuşturmaya Yer Olmidığına Dair Karar verildiği, personel ifadelerinde, müvekkilin ihale konusu işi eksiksiz ve tam yapmış cılduğu belirtilerek davanın reddi talep etmiştir. Birleşen davada dava dilekçesinde özetle.

Müvekkil firma tarafından ----numarası ile ihale edilen ve ---- no ile müvekkil firma aleyhine delil tespiti talebinde bulunan davalı arasında ---- kapsamında ----- tarihinde sözleşme imzalandığını işin yer tesliminin ise 15/02/2017 tarihinde yapıldığını bu sözleşme ile 14 adet hakkediş yapıldığını, bu hakkedişlere istinaden davalı tarafa fiyat farkı dahil ----- ödemenin gerçekleştiğini, kesin hakkediş incelemeleri kapsamında yüklenicinin teknik personel bildirimlerini gecikmeli olarak yaptığı tespit edildiği,

teknik personel taahhütnamelerinde eksiklikler olduğunu sözleşme kapsamında düzenlenen bir kısım ataşmanda kontrol teşkilatının ve ilgili çalışanların imzasının bulunmadığını var olan imzaların ise genel müdür yardımcısı ya da yetkili olmayan kişiler tarafından atıldığının görüldüğü bunun üzerine davalı tarafa bildirimde bulunularak o zamana kadar tespit edilebilen tüm eksikliklerin giderilmesi için davacıya ----- günlük süre verildiğini hazırlanan hakkedişlerde hakkedişe sokulan imalatların hiç yapılmadığı -----hakkedişlerde ise '' Kapsadığı iş------- sahası düzenleme işi olarak ataşmanları hazırlanarak hakkedişe sokulan imalatların taahhüt

edildiği şekliyle yapılmadığını ve benzeri aksaklıklar sonucu belirtilen hakkedişlerdeki yapılmayan işlemler karşılığında 10.154.041,10 TL ödeme ve ödemenin karşılığı fiyat farkı 3.193.559,51 TL olmak üzere toplamda davalı tarafa 13.193.559,51 TL ödendiğini buna rağmen yapılan tüm hukuksuz ve usulsüz işlemlerle ilgili olarak davalı şirket ve yetkilileri hakkında şikayette bulunulduğunu davalı şirket hakkında ------- esas sayılı dosyasında soruşturma açıldığını ancak bütün bunlara rağmen davalı taraf sözleşme uyarınca kamu ihalesine konu yapmadığı işi yapmış gibi gösterip müvekkil şirketten para aldığını bu nedenle işbu dava ile davalı

tarafça müvekkil şirketten alınan haksız ve yersiz bedelin iadesi nedeniyle------ iş dosyası ile de delil tespiti yapılmış olduğunu söz konusu delil tespiti ile de talep ettiği hususların tespit edildiğini davalı tarafça müvekkil şirketin nakde dönüştürülen teminat mektuplarının hükümsüzlüğüne ve iadesine ilişkin ------- dosyası ile dava açıldığını her iki dava da sözleşmeye konu işin sözleşmeye uygun bir şekilde yapılıp yapılmadığı ve sair konuların aynı olması nedeniyle ----- esas sayılı dosyası ile birleşmesini talep ve dava etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME VE DEĞERLENDİRME

Asıl dava bakımından dava hukuki niteliği itibariyle eser sözleşmesinden kaynaklanan iş bu sözleşme kapsamında yüklenici firma tarafından davalı şirkete verilen banka teminat mektuplarınınhükümsüzlüğünün tespiti, birleşen dosya bakımından eser sözleşmesi kapsamında davacı iş sahibi iş verenin davalı yükleniciden fiyat farkı alacağından kaynaklanan alacak davasıdır.Mahkememizce alınan 28/03/2022 tarihli alınan bilirkişi raporunda özetle. Asıl Daya Yönünden.

3.287.938,14 TL fiyat farkı, 10.654 027,90 TL ana imalat tutarı olmak üzere toplam 13.941.966,04 TL davalı idare tarafından davacı yükleniciye yapmış olduğu işe nazaran fazladan ödenmiş olduğunun hesaplandığı, yapılmayan, eksik yapılan işler kaynaklı eksik ifa tespit edildiğinden davacının--------bedelli iki adet banka teminat mektubunun izidesini veya hükümsüzlüğünü talep edemeyeceği, ancak, sözleşme kapsamındaki işin 30.09.2018 tarihli geçici kabulün,

09.10.2019 tarihinde de kesin kabulün yapılmış olmasının hukuki takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğu,Birleşen Dava Yönünden : Davacı idare tarafından davalı yüklenici firmaya 3.287.938,14.-TL fiyat farkı, 10.654.027,90 TL ana imalat tutarı olmak üzere toplam 13.941 966,04.-TL fazladan ödeme yapıldığının tespit edildiği, ancak işin kesin kabulünün de 09.10.2019 tarihinde yapıldığının da dosya kapsamında sabit olduğu,

asıl davada Sayın mahkemenin davayı kabul ederek teminat mektuplarının yüklenici firmaya iadesine karar vermesi halinde birleşen davada davacının fazladan ödediği tespit edilen bedeli isteyemeyeceği, ancak, Sayın mahkemenin asıl davada davalı idarenin mektupları iade etmemekte haklı olduğu yönünde hüküm kurmak suretiyle asıl davayı reddetmesi halinde birleşen davada davacı idarenili fazladan yapmış olduğu 13.941.966.04 TL'yi dava tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte talep edebilecek ise de, davacının dava dilekçesinde şimdilik 200.000 TL talepte bulunduğunun dikkate alınması gerektiği mütalaa edildiği, şeklinde rapor sunulmuştur.

Mahkememizce alınan 16/08/2022 tarihli alınan bilirkişi raporunda özetle. 28.03.2022 tarihli Kök raporun sunulmasından sonra, iş bu ek rapor ile birlikte, davacı tarafından, kök rapordaki teknik değerlendirmeleri değiştirecek yeni bir belge sunulmadığı

anlaşıldığından, kök rapordaki kanaatin değişmediği şeklinde rapor sunulmuştur. Mahkememizce alınan 15/01/2024 tarihli alınan bilirkişi raporunda özetle; Kök rapordaki kanaatin değişmediği, buna göre; asıl dava yönünden 3.287.938,14.-TL fiyat farkı, 10.654.027,90.-TL ana imalat tutarı olmak üzere toplam 13.941.966,04 TL davalı idare tarafından davacı yükleniciye yapmış olduğu işe nazaran fazladan ödenmiş olduğunun

hesaplandığı, yapılmayan, eksik yapılan işler kaynaklı eksik ifa tespit edildiğinden davacının--------edelli iki adet banka teminat mektubunun iadesini veya hükümsüzlüğünü talep edemeyeceği, ancak sözleşme kapsamındaki işin---- tarihli geçici kabulün, --- tarihinde de kesin kabulün yapılmış olmasının hukuki takdirinin Mahkemeye ait olduğu, Birleşen Dava Yönünden : Davacı idare tarafından davalı yüklenici firmaya 3.287.938,14 TL fiyat farkı, 10.654.027,90 TL ana imalat tutarı olmak üzere toplam 13.941.966,04 TL fazladan ödeme yapıldığının tespit edildiği,

ancak işin kesin kabulünün de 09.10.2019 tarihinde yapıldığının da dosya kapsamında sabit olduğu, asıl davada Sayın mahkemenin davayı kabul ederek teminat mektuplarının yüklenici firmaya iadesine karar vermesi halinde birleşen davada davacının fazladan ödediği tespit edilen bedeli isteyemeyeceği, asıl davada davalı idarenin mektupları iade etmemekte haklı olduğu yönünde hüküm kurmak suretiyle asıl davayı reddetmesi halinde birleşen davada davacı idarenin fazladan yapmış olduğu 13.941.966,04 TL’yi dava tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte talep edebilecek ise de,

davacının dava dilekçesinde şimdilik 200.000 TL talepte bulunduğunun dikkate alınması gerektiği şeklinde rapor sunulmuştur.

Mahkememizce yapılan yargılama toplanan deliller bilirkişi raporları ihale dosyası ve tüm dosya kapsamına göre asıl dava bakımından yüklenici ------- bedelli sözleşme imzalandığı iş bu sözleşme kapsamında ----güzergahlarında asfalt sanat yapıları ve yol yapım onarım işinin yüklenildiği,

işin yer tesliminin 15/02/2017 tarihinde yapıldığı bu sözleşme ile 14 adet hakediş yapıldığı bu hakedişlere istinaden davacı yükleniciye fiyat farkı dahil 39.799.190,90 TL ödeme gerçekleştiği, geçici kabulün 30/09/2018 kesin kabulün ise 09/10/2019 tarihi olduğu asıl davada taraflar arasındaki uyuşmazlığın kesin kabulü yapılan ve kesin kabul tutanağı düzenlenen iş sebebiyle davalıya verilen 2 adet teminat mektubunun geçerliliği olup olmadığı bu iş nedeniyle yüklenicinin sözleşmeye göre tüm taahhütlerinin yerine getirilip getirilmediği, teminat mektubu iade şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği, işin eksik ve ayıplı yapılıp yapılmadığı,

yüklenici firmanın ---------- borcu olup olmadığı, iş sahibine verilen ilişizlik belgesinin usulüne uygun ilişizlilik belgesi olup olmadığı, hususlarındadır.

Mahkememizce 03/12/2021 tarihinde mahallinde keşif yapılmış sözleşme kapsamında eksik ve ayıplı iş olup olmadığı dosyada mevcut hakediş belgelerine göre hakedişlerde gösterilen imalatların yapılıp yapılmadığı hususunda refakate alınan teknik heyet ile birlikte inceleme yaptırılmış yapılan keşif neticesinde aldırılan bilirkişi heyet raporunda bir kısım hakediş belgelerinde gösterilen imalatların eksik yapıldığı,

bu nedenle 2 adet teminat mektubunun iadesini veya hükümsüzlüğünü talep edemeyeceğini, dosyada sunulan ilişizlilik belgesinde de usulüne uygun düzenlenmiş ilişizlilik belgesi olarak kabul edilemeyeceği bu nedenle taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 45. Maddesindeki teminat mektubunun iade şartlarının gerçekleşmediği 45. Maddede yüklenicinin ilişizlilik belgesi sunmaması halinde sosyal güvenlik kurumundan bu durumun yazı ile sorularak yüklenicinin ihale konusu işle ilgili borcunun bulunmadığı anlaşılması durumunda geçici kabul tutanağının onaylanmasından sonra kesin teminat ve varsa ek kesim teminatın yarısı kesin kabul tutanağının

onaylanmasından sonra ise kalanı yükleniciye iade edilir, 45. Maddenin 3.

Bendi ise yüklenicinin sözleşme konusu iş nedeniyle idareye ve sosyal güvenlik kurumuna olan borçları nedeniyle ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanuni vergi kesintilerinin kesin kabul tarihine kadar ödenmemesi halinde protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatlar 4735 sayılı kanunun 13. Maddesi hükmüne göre paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir varsa kalanı yükleniciye geri verilir sözleşme maddeleri ile birlikte değerlendirildiğinde dosyada alınan tüm raporlar birbirleri ile teyit ettiği,

sözleşmede kendilerine yüklenen yükümlülüklerin yüklenici tarafından eksik ifa edildiğinin tespit edildiği dosyaya sunulan ilişizlilik belgesinin usule uygun olmadığı, ve --- borçlarının ödenmeden kesin kabulü tutanağının düzenlendiği kesin kabul tutanağının düzenlenmiş olmasına rağmen kesin kabul tutanağı olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı bu nedenle davacının teminat mektuplarının iadesi ya da teminat mektuplarının hükümsüzlüğü talebinin yerinde olmadığı anlaşılmakla asıl dava yönünden davanın reddine,

karar vermek gerekmiştir.Birleşen dava yönünden sözleşme ile yüklenici tarafından ifa edilmeyen gerek-----dosyasında gerekse mahkememizce yapılan keşifte tespit edilen aldırılan bilirkişi raporu ile eksik ifa nedeniyle davalı yüklenicinin yapılmayan işler nedeniyle iş sahibinden almış olduğu,

ve bilirkişi raporu ile tespit edilen imalat bedelleri üzerinden 13.941.966,04 TL 'nin tespit edildiği tespit edilen bu bedel üzerinden birleşen dosya davacının usulüne uygun ıslah dilekçesi sunmuş olduğu ve birleşen dosyadaki dava dilekçesi talepleri ve ıslah dilekçesi doğrultusunda davanın kabulüne karar vermek gerekmiş aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.