İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/925 K.2025/525

T.C. İstanbul Anadolu 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/925 Esas

KARAR NO: 2025/525

DAVA

6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Tazminat)

DAVA TARİHİ: 21/11/2022

KARAR TARİHİ: 01/07/2025

Mahkememizde görülmekte olan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkil şirket ile davalı banka arasında akdedilen finansal kiralama sözleşmesi gereği sözleşme konusu taşınır mal müvekkili tarafından satın alındığı, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 24.1 maddesi uyarınca, malın sözleşme hükümlerine uygun olarak kiracıya devredilmesiyle sözleşmenin sona ereceği hususunda anlaşıldığı, müvekkilin sözleşmeden kaynaklanan borcunu sözleşmeye ve ödeme planına uygun olarak ifa ettiği, şirket yetkilisinin davalı bankanın şubesine başvurarak devralma iradesini ortaya koyduğu, devir işlemlerinin başlatılacağının söylendiği,

ancak ------- tarihinde sözleşmede belirtilen 100 TL devir bedelinin ödenmesine rağmen devir işlemi davalı bankanın kusurlu davranışı sebebiyle zamanında yapılamadığı, davalı banka tarafından finansal kiralama ilişkisine konu malın satışı, ---- yevmiye sayılı sözleşme ile ------- tarihinde gerçekleştiği, finansal kiralama konusu malın kiracı tarafından devralınması veya kiralayan tarafından kiracıya teslim edilmesi gerektiğini, ancak davalı banka tarafından satışın geciktirilmesi nedeniyle, iş makinası niteliğindeki malın ruhsat işlemleri yapılamadığı,

kiralama konusu ------- şasi numaralı sondaj makinesini yabancı firmaya devretmek istediğinde davalı banka tarafından gecikmeye uğratılan işlemlerden dolayı müvekkil firmanın maddi zarara uğradığı, ruhsatın çıkarılamaması ve malın gümrükten geçememesi sebepleriyle müvekkilin yabancı firmayla anlaşmazlığa düşerek 2.250 Euro nakliye bedelini lojistik firmasına ödemek durumunda kaldığı,

müvekkilin üzerinde serbestçe tasarruf edebilmesi gereken malı, ruhsat işlemleri yapılamadığından dilediği zamanda satamaması nedeniyle yabancı firmanın müvekkile ödeme tarihi olan ------- tarihinde fatura düzenlenmiş ve yabancı paraya ilişkin kur farkı oluşması sebebiyle müvekkil, 28.668,15 TL geçici vergi ödemesi yaptığı, ------ tarihinde ödeme yapmış olsaydı daha az tutarda vergi ödeyeceğinden, yine davalı bankanın kusurlu davranışının sonucunda maddi zarara uğradığı,

bilirkişi incelemesi ile net olarak tespit edilmek üzere şimdilik 1.000,00 TL ödenen vergi kaynaklı zararın tazminini talep ettiklerini, 6361 sayılı kanunun 25. maddesinde, "Finansal kiralama konusu malın, kiralayanın malın imalatçısı veya satıcısı ile zamanında sözleşme yapmaması veya gerekli ödemeyi zamanında yerine getirmemesi veya kiralayanın kusur ve ihmalinden kaynaklanan diğer sebepler ile kiracıya teslim edilmemesi hâlinde 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 123, 125 ve 126 ncı madde hükümleri uygulanır. " denildiği.

TBK m.125'e göre, gecikme nedeniyle tazminat isteminde bulunma hakkı tanındığı, belirtilerek; davacı şirketin ödemek zorunda kaldığı nakliye bedeli olan 2.250 Euro karşılığı olan -------- ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte; müvekkilin 01.09.2020 tarihinde ödeyeceği vergi tutarının ve mevcut ödediği tutar ile arasındaki farkın bilirkişi incelemesi ile sabit olmak üzere şimdilik 1.000,00 TL'nin yasal faiziyle birlikte, ayrıca sözleşmeye aykırılık nedeniyle 6361 S.K. m. 25 ile TBK m.125 gereği hesaplanacak gecikme tazminatının şimdilik 1.000,00 TL olarak,

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesi, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davacı ile müvekkil banka arasında ---- tarihinde akdedilen Finansal Kiralama Sözleşmesinde davacının tüm yükümlülüklerini yerine getirmesi halinde, sözleşme konusu malın davacıya devredilerek sözleşmenin sona ereceği ancak, davacının ----- tarihinde kadar sözleşmeye konu malın devrini talep etmediğini.

Finansal Kiralama Sözleşmesi uyarınca kiralamaya konu malın devri ----- yevmiye numaralı satış sözleşmesi ile yapıldığı; ----- tarihinde devir bedelini yatırmasına rağmen işlemin yapılmadığı iddiasının gerçeği yansıtmadığı, imzalanan finansal kiralama sözleşmesi uyarınca malın sistemsel devrinin yapılabilmesi için 100 TL 'nin müvekkil banka hesabına yatırılması gerektiği; müvekkil banka kayıtlarında ------- tarafından finansal kiralama bölümüne gönderilen mail ile davacı müşteri makineyi satacağı ve ticaret sicile ruhsat çıkarmak için başvurduğunda makinanın ilk sahibinin ruhsat çıkarması gerektiği bilgisinin alındığı;

davacının ruhsat devri için müvekkil bankaya başvuru tarihinin ---- değil malı satmaya karar verdiği ------- olduğu; devir sürecinin 1 hafta içinde tamamlandığı, davacının uğradığını iddia ettiği zarar ile müvekkil banka eylemi arasında illiyet bulunmadığı, satış yapılmak istenen yabancı firmanın nakliye bedelini karşılayacağı bankanın işlemleri geciktirmesi nedeniyle nakliye bedelini kendisi ödemek zorunda ve zarara uğradığı iddiası ile müvekkil banka arasında illiyet bağı bulunmadığı, bu iddiasını destekleyecek herhangi bir anlaşma dosyaya sunulmadığı,

varlığı bir an için kabul edilse dahi, anlaşmadan vazgeçmesinin ihtimal dahilinde olduğu, bu zararın müvekkil bankanın davranışından kaynaklandığının ispat edilmesi gerektiği, yabancı paraya ilişkin kur farkı oluşması nedeni ile geçici vergi ödeme yaptığı ve doğmuş olan maddi zararının karşılanması gerektiği talebinin anlaşılamadığı, yürürlükte bulunan vergi mevzuatı uyarınca ödenmiş olan geçici vergi hesaplanan veya kurumlar vergisinden mahsup edilerek ödenen geçici vergi fazla ise başkalarına mahsup edilmek suretiyle veya nakden mükellefe geri verildiği,

davacının 18.06.2019 tarihinde sözleşme bedeli 100,00 TL'yı yatırdığı ancak, malın yabancı firmaya satış tarihine kadar devrini talep etmediği, malı devrini talep etti ise bunu ispatlamak zorunda olduğunu, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE: Dava, finansal kiralama sözleşmesine konu taşınır malın devrinin davacı- kiracıya geç yapıldığı iddiasıyla uğranıldığı iddia edilen zararların tahsiline ilişkindir.Taraflar arasındaki uyuşmazlık; taraflar arasındaki finansal kiralama sözleşmesi gereği ödemelerin plana uygun olarak yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise davalının teslim/ devir işlemini yaparken gecikme olup olmadığı, var ise davacının gecikme iddiasına dayalı olarak nakliye bedeli, vergi tutar farkı ve gecikme tazminatı alacağının oluşup oluşmadığı noktalarında toplanmaktadır.

Taraf teşkili sağlanmış, taraf delilleri celp edilmiş, uyuşmazlığın çözümü bilirkişi incelemesini gerektirdiğinden dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir.Bilirkişi heyetinin rapor içeriğine göre; dava konusu uyuşmazlığın, davalı/kiralayan ile davacı/kiracı arasında akdedilmiş olan --------istinaden davacı/kiracıya kiralanmış olan malın, sözleşme sonunda davacı/kiracıya satımında davalı/kiralayan tarafından gecikilmesi ve temerrüde düşülmesi (TBK.md.117) sebebiyle davacının/kiracının uğradığını iddia ettiği zararların tazminini davalı/kiralayandan talebe hak kazanıp kazanamadığı noktasında olduğu kanaatine varıldığını,

davacı/kiracı ile davalı/kiralayan arasında akdedilmiş olan -------nolu maddesinde, sözleşmenin sona ermesinden sonra kira konusu malın (kiralananın) mülkiyetinin davacı/kiracıya devredilmesine ilişkin hükümler düzenlendiğini, fakat bu hükümler incelendiğinde, sözleşmenin sona ermesinden sonra davalı/kiralayanının kira konusu malın mülkiyetini devretme yükümlülüğünün TBK.md.117/f.2 hükmü anlamında “kesin (belirli) bir vadeye” bağlanmamış olduğu görüldüğünü, Sözleşmenin 24.2 nolu maddesinde, “sözleşme süresi sonunda, kiracının kiralayana karşı tüm yükümlülüklerini yerine getirmiş olması şartı ile malın,

100 TL bedelin peşin ödenmesi karşılığında kiracıya satılıp devredilir” hükmüne yer verildiğini, bu hükme göre, sözleşme süresi sonunda, davacı/kiracı davalı/kiralayana karşı olan tüm yükümlülüklerini yerine getirmiş olduğu ve de 100 TL satım bedelini peşin ödediği takdirde, davalı/kiralayan kira konusu malın mülkiyetini davacı/kiracıya devretme borcu “muaccel (talep edilebilir)” hale geleceği; yoksa davalı/kiralayan henüz bu borcunun ifasında “temerrüde düşmüş” olmayacağı ve dolayısıyla da henüz, bu borcunu ifa etmeyen davacı/kiracıya karşı “akdi sorumluluk” ve buna bağlı olarak,

“davacı/kiracının gecikme sebebiyle uğradığı zararları tazmin etme yükümlülüğü (TBK.md.118)” altına girmeyeceğini, TBK.md.118 hükmünde açıkça belirtildiği üzere, borcunu ifada geciken borçlu, bu gecikme sebebiyle temerrüde düştüğü (TBK.md.117) takdirde alacaklının gecikme sebebiyle uğradığı zararı (gecikme zararını) tazmin etme yükümlülüğü altına gireceğini, davalı/kiralayanın, sözleşmenin sona ermesinden sonra,

kira konusu malın mülkiyetini davacı/kiracıya devretme borcunu ifada temerrüde (TBK.md.117) düşmediği için, davalı/kiralayanın, davacı/kiracının gecikme sebebiyle uğradığını zararları (gecikme zararlarını) tazmin etme yükümlülüğü altına girmediği, dolayısıyla da davacının davalıdan, iddia ve talep ettiği gibi tazminat alacaklarının (gecikme tazminatı alacaklarının) bulunmadığı kanaatine varıldığını beyan etmişlerdir.

Tüm dosya kapsamı ve denetime elverişli hükme esas alınan bilirkişi rapor içeriklerine göre; davalı/kiralayan ile davacı/kiracı arasında ----- şasi numaralı sondaj makinesi olan---- Sözleşmesi imzalandığı, finansal kiralama işlemlerinde malın zilyetliği kural olarak kiracıya geçerken kiralayan şirket sözleşme boyunca sözleşme konusu malın hukuki mülkiyetini muhafaza ettiği, kira süresi sonunda ise sözleşmede belirtilen malın satış bedeli ödenerek kiralama konusu malın mülkiyetinin kiracıya geçmesi gerektiği, bu sözleşmeye istinaden davacı/kiracıya kiralanmış olan malın,

sözleşme sonunda davacı/kiracıya satımında davalı/kiralayan tarafından gecikilmesi ve temerrüde düşülmesi sebebiyle davacının/kiracının uğradığını iddia ettiği zararların tazminine yönelik eldeki davanın açıldığı, dosyaya mübrez bilgi ve belgelere göre, taraflar arasında Finansal Kiralama Sözleşmesi kapsamında davacı tarafından kira taksitlerinin ödendiği, ödemeler konusunda taraflar arasında bir çekişme olmadığı, sözleşmeye göre 100,00 TL devir bedeli ile kiralama konusu malın davacıya devir edileceği, ----- tarihinde devir bedeli ödemesine ilişkin dekontu dosya arasında olduğu,

kiralamaya konu makina ve ekipmanların 11.09.2020 tarihinde davacı şirket adına tescil edildiği, 6361 Sayılı Finansal Kiralama Kanunun 23.maddesine göre, ----- mülkiyetinin kiralayana ait olduğu, ancak taraflar sözleşmede, sözleşme süresi sonunda kiracının, malın mülkiyetini satın alma hakkını haiz olacağını kararlaştırabileceği, Finansal kiralama konusu tescile tabi taşınır mala ilişkin kiracı adına satın alma hakkının doğumundan itibaren otuz günlük süre içinde bu hakkın kiracı tarafından kullanılmaması durumunda,

taraflar arasında yapılan sözleşmede bu hususta karara varılmış olması ve kiracıya konu hakkında tebligat yapılmış veya adresinde bulunmadığından tebligatın yapılamamış olması kaydıyla kiralayan tek taraflı olarak kiralananı kiracıya devir ile ilgili her türlü işlemi yapabileceği, bu kapsamda mülkiyeti devir ile ilgili kiralayan tarafından yapılan tek taraflı talepler ilgili sicil tarafından yerine getirileceği, davacı vekili iddiasında davalı banka tarafından finansal kiralama ilişkisine konu malın satışının gecikmeli gerçekleştirilmesi nedeniyle, kiralama konusu makinanın satış yapılan yabancı ülke/-------- gönderildiği,

ruhsatın çıkarılamaması ve malın gümrükten geçememesi sebepleriyle müvekkilin yabancı firmayla anlaşmazlığa düşerek 2.250 Euro nakliye bedeli ödemek durumunda kaldığı, dava dilekçesinde ödeme tarihi olan ---- tarihinde değil, ------- tarihinde fatura düzenlemesi nedeniyle kur farkından dolayı müvekkilin 28.668,15 TL geçici vergi ödemesi yaptığını belirterek ek beyanda 7.000,00 TL daha fazla vergi ödemesi yaptığını beyan ederek ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesini talep etmiş,

dava dosyasına mübrez bilgi ve belgelerden kiralama konusu makinanın satışından sonra ---- gönderilmesi ile ilgili dava dışı ------- tarafından ruhsatı olmadığı için makinanın Gümrükten çıkamadığı için davacı firmadan 2.250,00 EURO karşılığı 19.795,50 TL'nın davacı firmadan tahsil edildiği belirtilmiş ödeme dekontu ve faturanın dava dosyasına sunulduğu anlaşılmıştır.

Taraflar arasındaki sözleşmenin 24.1 ve 24.2 maddesinde sözleşmenin sona ermesinden sonra kira konusu malın mülkiyetinin davacı/kiracıya devredilmesine ilişkin hükümlerin düzenlendiği, bu hükümler incelendiğinde, sözleşmenin sona ermesinden sonra davalı/kiralayanının kira konusu malın mülkiyetini devretme yükümlülüğünün TBK.md.117/f.2 hükmü anlamında kesin bir vadeye bağlanmamış olduğunun görüldüğü, sözleşmenin 24.2 nolu maddesinde, "sözleşme süresi sonunda, kiracının kiralayana karşı tüm yükümlülüklerini yerine getirmiş olması şartı ile malın, 100 TL bedelin peşin ödenmesi karşılığında kiracıya satılıp devredilir" hükmünün bulunduğu,

bu hükme göre, sözleşme süresi sonunda, davacı/kiracı davalı/kiralayana karşı olan tüm yükümlülüklerini yerine getirmiş olduğu ve 100 TL satım bedelini peşin ödediği takdirde davalı/kiralayan kira konusu malın mülkiyetini davacı/kiracıya devretme borcu muaccel hale geleceği, yoksa davalı/kiralayan henüz bu borcunun ifasında temerrüde düşmüş olmayacağı zira TBK m:117/f.1 gereği muaccel borcun borçlusunun alacaklının ihtarı ile temerrüde düşeceği, dosya kapsamında davacının davalıya herhangi bir ihtarının bulunmadığı,

dolayısıyla da henüz, bu borcunu ifa etmeyen davalının, davacı/kiracıya karşı sözleşme kapsamında sorumluluk ve buna bağlı olarak, davacı/kiracının gecikme sebebiyle uğradığı zararları tazmin etme yükümlülüğü (TBK.md.118 ve 125) altına girmeyeceği, TBK.md.118 hükmünde açıkça belirtildiği üzere, borcunu ifada geciken borçlu, bu gecikme sebebiyle temerrüde düştüğü takdirde alacaklının gecikme sebebiyle uğradığı zararı tazmin etme yükümlülüğü altına gireceğini, davalı/kiralayanın, sözleşmenin sona ermesinden sonra,

kira konusu malın mülkiyetini davacı/kiracıya devretme borcunu ifada temerrüde düşmediği için, davalı/kiralayanın, davacı/kiracının gecikme sebebiyle uğradığını zararları tazmin etme yükümlülüğü altına girmediği anlaşılmakla davanın reddine dair karar vermek gerekmiştir.