İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/700 K.2024/129

T.C. İstanbul Anadolu 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/700 Esas

KARAR NO:2024/129

DAVA

Sigorta (Mal Sigortası Kaynaklı)

DAVA TARİHİ:04/10/2023

KARAR TARİHİ:20/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan Sigorta (Mal Sigortası Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin sahip olduğu taşınmaz, ---- nolu bağımsız bölümün ---- meydana gelen ve ----etkileyen depremde ağır hasar almış ve bu kapsamda ağır hasarlı olarak belirlendiğini, müvekkilinin taşınmazını--- üzerinden ---- tarihleri arasında 1 yıl süreyle ------ numaralı poliçe ile sigorta güvencesi altına aldığını, ------- dönemi itibariyle de kendisine güvence bedeli olarak hasar tazminatının yüklenici sigorta tarafından ödenmesi gerektiğini, müvekkiline taşınmazın metrekare bedeli olarak belirlenen 1.508,00 TL esas alınarak toplam 174.385,12 TL hasar ödemesi yapıldığını,

ödemenin belirlenen ilke ve kurallar ile ------ ödemeleri bakımından geçerli olan kurallara aykırı bir şekilde eksik ve hukuka aykırı bir şekilde yapıldığını beyan ederek yapı metrekare bedeli olan 3.016,00 TL üzerinden hesaplama yapılarak kalan ve eksik ödenen bedelin hasar tarihinden karar tarihine kadar uygulanacak avans faiziyle birlikte davalılarca tazminine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.---- vekili cevap dilekçesinde özetle;

davacının talepte bulunabilmesi için öncelikle rehin alacaklısı ------- maddesi uyarınca bu konuda açık ve yazılı muvafakat vermesi gerektiğini, muvafakat vermemesi halinde davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, alacağın belirsiz alacak olarak talep edilmesinin mümkün olmadığını, davanın hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiğini, müvekkilinin zarar nedeniyle ödeme yaptığını müvekkilinin sorumluluğunun kalmadığını, zeyil yapılmaksızın ve prim arttırılmaksızın tüm sigortalıların artırılmış teminatlardan faydalanmasının ------ sistemi ile örtüşmediğini,

aksi durumun sigortalının sebepsiz zenginleşmesine neden olacağını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.Davalı ---vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının taleplerini ---- poliçesi kapsamında talep edilebileceğini, müvekkili tarafından tanzim edilen ihtiyari konut poliçesinde, deprem eşya bedelinin teminat altına alındığını, binanın deprem teminatında olmadığını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.Dava, zorunlu deprem sigortasından kaynaklı tazminat talebine ilişkindir.

6100 HMK'nın m. 1 hükmü uyarınca, göreve dair kurallar kamu düzenine ilişkin olup mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. HMK m. 114(1)-c hükmüne göre de mahkemenin görevli olması bir dava şartıdır. Aynı Kanun'un m. 115 hükmüne göre ise, dava şartlarının mevcut olup olmadığı, taraflarca ileri sürülüp sürülmediğine bakılmaksızın yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden gözetilir.

Bu nedenle, dava açılırken dayanılan hukuki ve maddi olguların göreve etkili olduğu durumda öncelikle hukuki nitelemenin yapılması ve sonucuna göre mahkemenin görevsiz olduğu kanısına varılırsa dava dilekçesinin usulden reddine karar verilmelidir.

6102 sayılı TTK m. 4 hükmünde, bir davanın ticarî dava niteliğinde olup olmadığının tespiti bakımından üç ayrı kıstas kabul edilmiştir:(i) Bunlardan ilki, tarafların sıfatına ve işin ticarî işletme ile ilgili olup olmadığına bakılmaksızın ve başka hiçbir şart aranmaksızın TTK veya diğer kanunlarda ticarî sayılan davalardır (mutlak ticarî davalar).

Mutlak ticarî davalar herhangi bir unsurun, bağlama noktasının veya sebebin davanın ticarî niteliğini değiştirmediği, mahkemenin kanaatinin rol oynamadığı davalardan olup. TTK m. 4(1) hükmünde (a) ilâ (f) bentlerinde sayılmıştır.

(ii) İkincisi ise, yalnızca bir ticarî işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticarî nitelikte kabul edilen davalardır. TTK m. 4(1)-son cümle hükmü uyarınca ikinci grup ticarî davalar, yalnızca bir tarafın ticarî işletmesini ilgilendiren havale, vedia (saklama) sözleşmesi ile fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalardır.

Bu nevi davaların ticarî nitelikte sayılması için yalnızca bir tarafın ticarî işletmesiyle ilgili olması TTK’da gerekli ve yeterli görülmüştür. (iii) Üçüncü grup ise, nispî ticarî davalar olup, TTK m. 4(1) hükmü uyarınca her iki tarafın ticarî işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticarî dava sayılır.

Bu hükme göre bir davanın ticarî dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticarî işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticarî iş niteliğinde olması veya ticarî iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticarî sayılması davanın ticarî dava olması için yeterli değildir.

TTK m. 19/2 hükmü uyarınca, taraflardan biri için ticarî iş niteliğindeki bir sözleşmenin diğer taraf için de ticarî sayılması, davanın niteliğini ticarî hale getirmeyecektir. Zira TTK, kanun gereği ticarî dava sayılan davalar haricinde, ticarî davayı “ticarî iş” esasına göre değil, “ticarî işletme” esasına göre belirlemiştir. Hâl böyle olunca, işin ticarî nitelikte olması tek başına davayı ticarî dava haline getirmez.

Öte yandan, -------- tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun (TKHK) 2. maddesinde kanunun kapsamı “Bu Kanun, her türlü tüketici işlemi ile tüketiciye yönelik uygulamaları kapsar” şeklinde açıklanmıştır.

Kanun'un “tanımlar” başlıklı 3. maddesinin (ı) bendinde sağlayıcı "kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye hizmet sunan ya da hizmet sunanın adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişi", (k) bendinde tüketici "ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi", (l) bendinde ise tüketici işlemi “mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet,

bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi ifade eder” biçiminde tanımlanmıştır.

6502 sayılı TKHK'nın 73. maddesi uyarınca tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğacak uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemesi görevli kılınmıştır.

Bunun yanında Kanunun 83. maddesinde de taraflarından birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olmasının, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve bu Kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemeyeceği belirtilmiştir.Bir hukuki işlemin sadece 6502 sayılı TKHK'da düzenlenmiş olması tek başına o işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın tüketici mahkemesinde görülmesini gerektirmez.

Uyuşmazlığın 6502 sayılı TKHK kapsamında kaldığının kabul edilmesi için taraflardan birinin "tüketici" diğer tarafın "satıcı/sağlayıcı/hizmet sunan" olması gerekir. -----------Somut olayda, dava konusu poliçelerin "ticarethane" olarak kullanılan taşınmazlar hakkında düzenlenmediği, taşınmaların mesken niteliğinde olduğunun davacı yanca sunulan poliçeden anlaşıldığı, bu kapsamda davacı tarafın 6502 sayılı TKHK hükümleri kapsamında "tüketici" olduğu, bu haliyle taraflar arasında tüketici işlemi sayılabilecek veya tüketici mahkemesinin görev alanına girebilecek bir uyuşmazlık söz konusu olduğundan, mahkememizce görevsizlik kararı verilmiştir.