İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/129 K.2024/943

T.C. İstanbul Anadolu 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/129 Esas

KARAR NO:2024/943

DAVA

Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 19/12/2016

BİRLEŞEN ----- ESAS SAYILI DOSYASI

DAVA

Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:02/03/2017

BİRLEŞEN ----- ESAS SAYILI DOSYASI

DAVA

Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 27/11/2019

KARAR TARİHİ:14/11/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREKÇE

Mahkememizin ------Karar sayılı dosyasında:

'' İş bu dosyada davacılar vekili, müvekkilleri olan ------- oluşturduğu adi ortaklığın davalı olan yükleniciyle -------- tarihli --------imzaladıklarını; sözleşme ekinde yapılacak iş, işin nasıl yapılacağı, hangi malzemelerinin kullanılacağı ve işin tesliminin nasıl yapılacağının kararlaştırıldığını; sözleşmeyle ----------- adresindeki binanın dış cephesinin alüminyum cam, alüminyum kompozit levha kaplaması ve alüminyum doğrama işlerini davalı tarafından yüklenildiğini; yapılacak işinde 150 günde tamamlanmasının kararlaştırıldığını;

davalı yüklenicinin işi süresinde bitiremediğini, bunun üzerine davalıya 14/07/2015 tarihinde ------- yevmiye nolu bir ihtar gönderilip, 10 günlük bir süre tanındığını, bu süre içinde bitiremezse işin üçüncü şahıslara yaptırılıp masrafının talep edileceğinin ihtar edildiğini;----- dosyasıyla teslimden itibaren 180 gün gecikilmesine rağmen eksikliğin giderilmediği ve ayrıca ayıplı işlerin bulunduğununda belirlendiğini;

kendilerince iş bedelinin ödendiğini, bu nedenle eksik ve ayıplı işler bedeliyle işin geç teslimi nedeniyle sözleşmenin 7. Maddesi gereğince gecikme cezası istediklerini beyan ederek fazlaya dair haklarını saklı tutarak şimdilik 20.000,00 TL'nin davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş,Yargılamaya devam ederken, mahkememiz dosyasıyla birleştirilen ---- sayılı dosyasında yüklenici olan----veren konumunda bulunan adi ortaklar ------------ aleyhine açtığı davada, yüklenici olarak edimlerini büyük oranda yerine getirdiklerini, yaklaşık %1'lik kısım hariç iş teslimini gerçekleştirdiklerini;

yapılan delil tespiti dosyasından sonra da eksikliklerin yüklenici müvekkil şirket tarafından giderildiğini; tamamlanmayan %1'lik kısmın ise müvekkiline yapacağı işin yer teslimi yapılmaması nedeniyle ve davalının sürekli engeller çıkarması nedeniyle gerçekleştiremediğini; karşı taraf ile birim fiyat üzerinden anlaştıklarını, işin sonunda metraj ölçülüp fatura kesilecek iken davalıların engellemeleri nedeniyle işin miktarınında müvekkili tarafından ölçümlenemediğini;

sözleşmenin ödemeyle ilgili 10. Maddesinde belirtilen çeklerin müvekkiline verileceği ifade edilirken yüklenicinin işe başlamadan önce aldığı bu çeklere karşılık çek bedellerinin toplamı olan ----tutarında --------- nolu banka çekinin iş verene teminat çeki olarak verileceğini; müvekkili tarafından teminat çekine konu 335.000 USD'lik işin yapıldığını, davalının teminat çekini iade etmemesi üzerine kendisine noter ihtarı gönderildiğini belirterek;

ödenmeyen iş bedeline karşılık fazlaya dair haklarını saklı tutarak şimdilik 100.000,00 TL'nin adi ortaklığı oluşturan iş verenlerden müteselsilen tahsiline, keşidecisinin müvekkili olduğu ------------- bedelli teminat çekinin iptali ile müvekkiline iadesine, bu çekten dolayı müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiş; bilahare eksik iş bedeli olarak istediği 100.000,00 TL'yi ıslah yoluyla 580.934,20 TL'ye yükseltmiş ve ıslah harcını karşılamış; bu bedelin ihtarname tebliğ tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle tahsiline karar verilmesini talep etmiş.

Dosyamızla yargılama esnasında birleştirilen ------- dosyasında ise yine yüklenici adi ortaklık halindeki iş verenlere karşı açtığı davada; aynı akdi ilişki çerçevesinde gerçekleştirilen inşaat esnasında iş verenin talebi ile sözleşme dışı işler yapıldığını belirterek sözleşme dışı yapılan işlerle ilgili fazlaya dair haklarını saklı tutmak suretiyle 95.463,87 TL'nin davalılardan ihtarname tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte tahsilini talep etmiş, bilahare ıslah yoluyla talebini 135.409,75 TL'ye yükseltip, ıslah harcını da karşılamış,Kök dosyada davalı yüklenici -------- vekili;

yüklenici olarak edimlerini büyük ölçüde tamamladıklarını, %1'lik bir kısmın eksik olabileceğini onunda karşı tarafın engellemeleri ve yapacakları işle ilgili yerin kendilerine teslim edilmemesi sebebiyle tamamlayamadıklarını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini savunmuş;

Birleşen dosyanın davalıları olan ------- vekili ise; birleşen dosyalarda talep edilen iş bedeli ve sözleşme dışı yapılan iş bedellerine dair talepleri kabul etmediklerini; yükleniciye yapılan ödemelerin onun yaptığı işleri fazlasıyla karşıladığını; kendilerinin büyük kısımda işi üçüncü şahıslara yaptırmak zorunda kaldıklarını, bundan dolayı zarar gördüklerini; bu nedenle teminat çekininde iade şartlarının doğmadığını belirterek birleşen dosyaların reddine karar verilmesini savunduğu görülmüş olup;Dava ve birleşen davalar eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak ve teminat çekinin iadesi davalarıdır.

Taraflar arasında 10/11/2014 tarihli sözleşme ihtilafsız olup, taraflar arasındaki ihtilafın, sözleşme gereğince davalı yüklenicinin edimlerini yerine getirip getirmediği, sözleşme dışı işler yapıp yapmadığı, yüklenicinin yaptığı işin ne miktar olduğu, yükleniciye yapılan ödemelerin miktarının ne olduğu ve yapılan işle yapılan ödemeler karşılaştırıldığında kimin kime ne miktarda borçlu olduğu ve davalı yüklenicinin davacılara vermiş bulunduğu teminat çekinin ( yapılan peşin ve avans ödemelerinin teminatı olarak verilen çekin ) iadesi şartlarının doğup doğmadığı hususunda toplanmaktadır.

Mahkememizce taraf delilleri toplanmış, taraflar arasındaki sözleşme ve karşılıklı ihtarlar incelenmiş; sözleşme eki şartnameler dosya içine alınmış, yüklenici ------tarafından sunulan hak edişler ve yapım fotoğrafları ve metraj hesapları dosya içine alınmış; mahallinde 09/03/2018 tarihinde keşif yapılmış, keşifte davalı ---- yetkilisi ve davacılardan -------yüklenici şirketin yaptığı işler sorulmuş, müşterek gösterimler ile tartışması olan kısımlar belirlenmiş; her iki tarafın tanıkları da keşif mahallinde sırayla ve yeminli dinlenmiş; bilirkişiler davalının yüklendiği dış cephe kaplamasıyla ilgili mahallinde gerekli incelemeleri yapmışlar;

delil tespiti dosyaları incelenmiş; inşaat ve mimar bilirkişiler bu incelemeler ile ilgili gerekli tespit ve notlarını almışlar, inşaat mühendisi ve mimar bilirkişiden 14/02/2019 tarihli rapor alınmış; bu rapora tarafların itirazı ve mahkemece görülen lüzum üzerine ek rapor kapsamı belirlenip ve heyete bir de uzman hesap bilirkişisi eklenmek suretiyle 11/11/2019 tarihli bilirkişi raporu alınmış.

Tüm deliller değerlendirilip, varılan sonuç gereğince: Taraflar arasındaki 10/11/2014 tarihli sözleşmenin ihtilafsız olduğu, ekinde inşaat şartnamesinin bulunduğu, yer tesliminin 13/11/2014 tarihinde yükleniciye yapıldığı, işin süresinin sözleşmede 150 gün olarak belirlendiği, böylece teslim tarihinin 12/04/2015 tarihi olduğu; ancak taraflar arasında 19/05/2015 tarihli bir zeyil namenin imzalandığı, bu zeyil namede taraflar arasındaki sözleşmenin 7. Maddesindeki 150 günlük teslim süresi geçtikten sonra beher gün için 500,00 USD'lik cezanın hükümsüz bırakıldığının açıkça düzenlendiği;

bu durumda zeyil name tarihine kadar geçen sürede cezai şartla ilgili hükmün geçerli olacağı düşünülebilir ise de, mahkememizce bu kanaate varılmadığı; zira zeyil namede kök sözleşmedeki hükmün açıkça hükümsüz bırakıldığının yazılı olduğu; bunun geçmişe etkili bir düzenleme niteliğinde olduğu, bu sebeple kök davada davacı tarafından istenen ve yekün tutan cezai şart alacağının doğamayacağı.

Davalı yüklenicinin tamamladığı işin mahallinde yapılan keşif, dinlenen tanık ve taraf gösterimlerine göre sözleşmeyle kararlaştırılan işin %97,7837 oranında olduğu; sözleşme gereğince inşaatın tamamı yapılsa iş bedelinin 1.803.474,00 TL olacağı; davalı yüklenicinin gerçekleştirdiği %97,7837 işe düşen bedelin 1.763.503,61 TL olduğu; bu nedenle davalının tamamlamadığı iş bedelinin 39.970,39 TL olduğu; bir başka deyişle yüklenici-------tamamlamış olsaydı davacı adi ortaklıktan 39.970,39 TL daha alacaklı konumuna geçeceği; iş verenin tamamlanmayan bu eksik işi üçüncü kişilere yaptırmak zorunda kalması nedeniyle;

sözleşme gereğince hesaplanan ücretten daha fazla bir ücreti ödemek zorunda kaldığı; bu hesaplama yapılırken asıl davada eksik bıraktığı edim seviyesi yönünden davalı için bir ücret tayin edilmediği, bu nedenle üçüncü kişiye yapılacak ödemenin 39.970,39 TL'ye eklenecek fazladan 13.789,36 TL olduğu; hal böyle olunca kök dosyada hüküm altına alınacak üçüncü şahıslara fazladan yapılan ödemeyle ilgili miktarın 13.789,36 TL'den ibaret olduğu ve kök dosyada bu miktarın tahsiline karar verilmesi gerektiği; kök dosyada davacı tarafın faiz talebi olmadığı için taleple bağlı kalınarak faize hükmedilmediği;

Birleşen ----------- sayılı dosyasında. Sözleşme gereği iş bedelinin 1.803.474,00 TL olduğu, buna KDV'nin eklenmesi gerektiği, KDV'de dahil edildiğinde rakamın 2.128.099,32 TL olacağı; iş bedelinin ödendiğinin ispat yüküyle adi ortaklık konumunda olan iş verenin sorumlu olduğu; dosyaya ibraz edilen 11 adet çekte iş verenin yaptığı ödemenin 1.500.000,00 TL olduğu.

2.128.099,32 TL kararlaştırılan KDV dahil iş bedelinden eksik ve ayıplı iş bedeli olan KDV'li 47.164,13 TL ile ödeme miktarı olan 1.500.000,00 TL düşüldüğünde davacının sözleşme içi işlerden dolayı bakiye alacağının 580.935,19 TL olduğu; birleşen dosyada yüklenici lehine eksik bu miktar iş bedeline hükmetmek gerektiği; iş verenlerin noter ihtarıyla temerrüte düşürüldüğü, noter ihtarının tebliğ tarihinin 19/12/2016 olduğu, bu nedenle o tarihten itibaren avans faiziyle eksik iş bedeline hükmetmek gerektiği;

kök dava ve birleşen bu dava birlikte değerlendirildiğinde, teminat çeki veren yüklenicinin eser alacağının, iş verenin alacağından fazla olduğundan ötürü iş verenin teminat altına alınacak bir riskinin bulunmadığı sebebiyle teminat çekinin yüklenicilere iadesi gerektiği ancak çekin iş verenler elinde olup olmadığı belli olmadığından mahkememizce bu çekten dolayı yüklenici ----borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş; çekin -----elinde olması halinde iadesine karar verilmiş.

Birleşen ----dosyasında ise, sözleşme dışı yapılan işlerin bedeli istenmekte olduğu; keşif mahallinde sözleşme dışı yapılan işlerin tespit edildiği, bunların piyasa rayicine göre hesaplamasının yapıldığı, bilirkişi heyetinin vekaletsiz iş görme şıkkına göre yaptığı hesaplamada bu bedelin 95.463,87 TL olduğu ancak ------- hükmünde,

birebir aynı benzer bir olayda "sözleşme dışı imalat yapıldıysa vekaletsiz iş görme hükümlerine göre mahalli piyasa rayicine göre mahalli piyasa rayici içinde KDV ve müteahhitlik karı olduğundan bunlarında katılması ve buna göre hesaplama yapılması gerektiği" vurgulaması çerçevesinde müteahhit karı ve KDV'nin de katıldığı rapordaki ikinci şık belirleme üzerinden yüklenici vekilinin talebiyle bağlı kalınarak ve harcı karşılanan 135.409,75 TL'lik talebi kabul edilmiş; bu bedelinde adi ortaklığı oluşturan karşı taraftan ihtarla temerrüte düşürülen 19/12/2016'dan itibaren işleyecek avans faiziyle tahsiline karar verilmiştir.

Mahkememizce verilen bu kararda hükme 11/11/2019 tarihli bilirkişi heyeti ek raporu kabule şayan bulunmuş; mahkemeninde yukarıdaki tespitleriyle birlikte aşağıdaki hüküm tesis olunup;

İş bu davada davanın kısmen kabulüne,

İş bu davada 13.789,36 TL olarak üçüncü şahıslara yaptırılmak zorunda kalınan işlerden dolayı davalıdan tahsiline, davacıya verilmesine,

İş bu dosyadaki fazlaya dair tüm taleplerin reddine,

Birleşen ----- sayılı dosyasında açılan davanın kabulüne,

Bakiye iş alacağı olarak 580.934,20 TL'nin 19/12/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birleşen dosyanın davalıları olan ----- alınarak birleşen dosyanın davacısı ---- verilmesine; ---- bedelli çekten dolayı birleşen dosyanın davacısı ----- birleşen dosyanın davalıları ----- borçlu olmadığının tespitine, çeklerin ----- elinde olması halinde iadesine,Birleşen -------sayılı dosyasındaki davanın kabulü ile; 135.409,75 TL'nin sözleşme dışı işler bedeli olarak ------ itibaren işleyecek avans faiziyle müteselsilen tahsiline, bu dosyanın davacısı------ verilmesine''ŞEKLİNDE KARAR VERİLMİŞ,Mahkememiz kararı taraflarca İstinaf ve katılım yoluyla İstinaf edilmiş,

---------sayılı dosyasında;''Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Asıl davada davacı iş sahibi, asıl davada davalı yüklenicidir.Asıl davadaki eksik işler bedeli ile 1.birleşen davadaki bakiye bedel talebi yönünden istinaf itirazları incelenmesinde;Taraflar arasındaki sözleşme götürü bedel olarak düzenlenmiştir.

Davacı tarafın talep ettiği eksik işler bedeli ile birleşen davada davacının bakiye iş bedelinin tespitinde, fiziki oran yöntemine göre hesaplama yapılması gerekir.

Bunun için öncelikle fesih tarihi itibariyle işin fiziki gerçekleşme oranı bulunmalı, sonrasında kararlaştırılan götürü bedel bu orana uygulanarak bulunan miktardan varsa ispatlanmış ve/veya kanıtlanmış ödemeler mahsup edilerek, davacı iş sahibinin davada eksik işler bedeli talep edip edemeyeceği, birleşen davada ise yüklenicinin bakiye iş bedeli alacağı olup olmadığı belirlenerek sonucuna göre karar verilmelidir.

Asıl ve birleşen davalar birlikte görülse de bağımsızlıklarını koruduklarından her bir davada mahsuplaşma yapılmadan ayrı ayrı karar verilmelidir.

Birleşen 2. davada fazla yapılan iş bedeli talebi yönünden istinaf itirazları incelenmesinde. Mahkemece aldırılan bilirkişi ek raporu ile fazla yapılan işlerin tespit edildiği anlaşılmış olup, sözleşme haricinde yapılan işler iş sahibinin yararına ve iş sahibi tarafından faydalanılıyor ise yüklenici fazladan yaptığı bu işlerin bedelini vekaletsiz iş görme hükümlerine göre talep edebilecektir.

Vekaletsiz iş görme hükümleri uyarınca fazladan yapılan işlerin bedeli piyasa rayiçlerine göre belirlenmesi gerektiğinden ve piyasa rayiçlerine KDV ve yüklenici kârı da dahil bulunduğundan ayrıca hükmedilmemesi gerektiğinden mahkemece ek bilirkişi raporunun 11. sayfasının 2. paragrafına göre yapılan hesaplama açıklanan ilkeye uygun olduğu anlaşılmakla buradaki hesaplamaya göre karar verilmesi gerekmektedir.Asıl davadaki gecikme cezası talebi yönünden istinaf itirazları incelenmesinde;

Taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin 7. Ve 10.maddeleri, 19/05/2015 tarihli imzası ve içeriği inkar edilmeyen zeyilnâme ile tamamen değiştirilmiş olup, mahkemece zeyilnamede taraflar arasındaki sözleşmenin 7. Maddesindeki "150 günlük teslim süresi geçtikten sonra beher gün için 500,00 USD'lik ceza" bölümünün hükümsüz bırakıldığının açıkça düzenlendiği,

bunun geçmişe etkili bir düzenleme niteliğinde olduğu gerekçesiyle verilen karar doğru olmuştur.Dairemiz kaldırma sebebine göre, davalı/birleşen davalarda davacının katılma yolu ile asıl davadaki eksik işler bedeline yönelik istinaf sebebinin ise şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.Açıklanan nedenlerle,

asıl davada davacı- birleşen davalarda davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir''GEREKÇESİ İLE MAHKEMEMİZ KARARI KALDIRILMIŞ,

Dosya mahkememizin yeni esasına kaydedilmiş,

Mahkememizce yeniden başlayan yargılamada bilirkişi heyetinden ------Mahkemesi kararı çerçevesinde ek rapor alınmış, Davalı vekiline 09/05/2024 tarihli celsede zapta geçirilen beyan da nazara alınmak suretiyle bilirkişi heyeti: Yüklenici ediminin ifa düzeyini mahkemece %97,7837 olarak belirlendiği, sözleşme bedelinin KDV hariç 1.803.474,00 TL olmasına göre hak kazanılan KDV hariç iş bedelinin 1.763.503,61 TL olduğunu, buna hak edilen iş bedelinin %18 KDV'si olan 317.430,65 TL nin eklenmesi ancak davacı iş sahibinin kanıtlanan 1.500.000,00 TL ödemesinin bulunması nedeniyle bakiye iş bedeli alacağın 580.934,26 TL olduğu;

birleşen ----- Esas sayılı dosyada ------ bedelli çekten dolayı birleşen dosyanın davacısı ---- birleşen dosyanın davalıları---- borçlu olmadığının tespitine, çeklerin ----- elinde olması halinde iadesine mahkemece karar verildiği, bu karar yönünden ---Adliye Mahkemesinin bir kaldırma kararının bulunmadığı.

Asıl dava yönünden: Gecikme tazminatı açısından kaldırma kararından önce gecikme tazminatı yönünden iş sahibinin talebine bilirkişi heyeti olarak iştirak etmediklerini ek raporla sunmuş olduklarını ve mahkemece de bu talebin reddi üzerinde de asıl davanın davacısının bu yönden istinaf talebinin reddine karar verildiği;Eksik bedel yönünden taraflar arasında götürü ücretli sözleşme bulunduğu, davalı-karşı davacının iş bedelinin hesaplanırken eksiklik yüzdesi dikkate alınarak gerçekleştirme oranına göre bakiye ücret belirlendiği, bir başka anlatımla eksik iş bedeli davalı yükleniciye ödenmediğinden,

eksik iş bedelini davacının talep edemeyeceği; buna karşılık davacının alacağını yüklenici ediminin ifası ile ona ödeyeceği tutar ile 3.kişiye yaptırırken ödediği tutar arasındaki fark olacağı; davacı edimini eksik kılan kısmı ifa etmiş olsa idi; ona ödeyeceği miktar 47.165,06 TL olacağını, bu nedenle hak kazanılan iş bedelinin bu tutarın dahil edilmediği; ancak 3.kişiye yaptırırken ödenen tutar 60.953,69 TL olduğundan bundan işi davalı yapsa idi ödenecek 47.165,06 TL düşüldüğünde fark olan 13.788,48 TL nin istenebileceği,

Birleşen 2019/816 sayılı dosyada ise; alüminyum bildirme cephe yapım bedelinin 71.499,75 TL, kompozit kaplama yapım bedelinin 16.910,00 TL, alüminyum levha yapım bedelinin 12.000,00 TL, paslanmaz boru yapım bedelinin 35.000,00 TL olduğu ve toplam hüküm altına alınması gereken kısmın 135.409,75 TL olduğu, mahkemece de ilk rapor gibi bu miktar üzerinden karar verildiğini rapor etmişlerdir.------ kaldırma kararında işin götürü usulü ile alındığı,

bu nedenle yapılan işin fiziki oran yönetimine göre hesaplanması gerektiği, hal böyle olunca öncelikle fesih tarih itibarıyla işin fiziki gerçekleşme oranının bulunması gerektiği, sonrasında kararlaştırılan götürü bedel bu orana uygulanarak ve ispat edilen ödemeler mahsup edilerek, birleşen davada ise yüklenicilerin bakiye iş bedeli alacağının olup olmadığı belirlenerek karar verilmesi gerektiği vurgulanmış ise de; mahkememizce önce yapılan yargılamada, yüklenicini akdin feshinden itibaren inşaata yaptığı bir işin bulunmadığı ihtilafsız olup mahkememizce keşif mahallinde taraf gösterimleri ile,

tanıkların dinlenmesi ile yüklenicinin yaptığı işler %97.7837 olarak belirlenmiş ve bunun üzerinden incelemeler yapılmıştır.Hükümde bunun üzerinden kurulmuş olup, kaldırma kararı çerçevesinde bir kez daha rapor alınmış olup, son raporda nazara alınmak sureti ile hüküm oluşturulmuştur.