İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/239 K.2024/1042

T.C. İstanbul Anadolu 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/239 Esas

KARAR NO: 2024/1042

DAVA

Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 27/03/2024

KARAR TARİHİ: 18/12/2024

Mahkememizde görülen Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkil şirketin inşaat sektöründe taahhüt işi yapan öncü firmalardan olduğunu, -------- en hızlı şekilde yaptığını, yangın kapı işleri için davalı taraf ile sözleşme imzaladığını, davalı firmaya önden 230.000,00 TL' nin havale yoluyla ödendiğini, aynı zamanda kendisine sözleşmeye istinaden 470.000,00 TL bedelli 2 adet çek teslim edildiğini, davalının 19/02/2024 tarihli sözleşmede belirtilmiş olan 19/03/2024 tarihinde 1 aylık süre verilmiş olmasına rağmen davalının sözleşme hükümlerini yerine getirmediğini, müvekkilinin davalıya herhangi bir borcu olmadığını, davalı tarafa gerek işyerinden gerek özel iletişim araçlarından ulaşılamadığını,

haricen yapılmış olan araştırmalarda bu kişinin başkalarını da aynı şekilde dolandırıldığının öğrenildiğini,------- Soruşturma numaralı dosyası ile suç duyurusunda bulunulduğunu, davalı tarafa ulaşılamamış olması sebebi ile yangın kapılarının üretici firması olan ---- geçildiğini ve yapılan görüşmelerde sözleşmeye istinaden kendilerine yapılmış olan bir sipariş bulunmadığını söylediklerini, müvekkilinin dolandırılmış olması sebebi ile ------ firması çalışmış olduğu ilgililere ürün çıkışının kendileri tarafından yapılacağını belirttiğini, davalı taraf işe hiç başlamamış olmasına rağmen müvekkili şirkete 20/02/2024 tarihinde fatura kestiğini,

yapmayı taahhüt ettiği fakat yapmadığı işleri içeren faturanın müvekkili şirketçe iptalinin sağlandığını, dava konusu --------- seri numaralı ------ şubesine ait 2 adet çekin ibrazı halinde ihtiyadi tedbir kararıyla çeklerin ödemesinin durdurulmasına, icra veznesine yatması halinde yatan paranın alacaklıya ödenmemesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı tarafça davaya cevap dilekçesi sunulmamıştır.

DELİLLER

Dava dilekçesi, çek suretleri, ------ Soruşturma sayılı dosyası, müzekkere cevapları.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, İİK 72 maddesi gereğince icra takibinden önce açılmış menfi tespit davasıdır.Tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi sonucunda; uyuşmazlığın, taraflar arasında akdedilen Taşeron Sözleşmesi dolayısıyla davalının yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği, davacı şirketin davalı şirket lehine keşide ettiği -------- şubesine ait iki adet çek nedeni ile davacının davalıya borçlu olup olmadığı noktasında toplandığı, yargılama sırasında çek bedellerinin 3. Kişiye ödenmesi nedeni ile davanın istirdat davasına dönüştüğü tespit edilmiştir. "...Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer.

Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, eş söyleyişle bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6).

Fakat, menfi tespit davasını açan davacı (borçlu), davalının (alacaklı) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkinin hiç doğmadığını iddia etmeyip, bilakis bu ilişkinin doğduğunu bildirerek başka bir nedenle hukukî ilişkinin geçersiz olduğunu veya son bulduğunu ileri sürmekte ise bu iddiayı ispat yükü TMK’nın 6. maddesi gereğince davacıya düşer. Örneğin; alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer.

Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer--------- İİK'nın 72. maddesinin 5. fıkrası gereğince borçlunun açmış olduğu menfi tespit davasında ihtiyati tedbir kararı almamış veya verilmiş olan ihtiyati tedbir kararının herhangi bir sebeple kaldırılmış olması nedeniyle dava konusu borcu alacaklıya ödemiş olursa açılmış olan menfi tespit davasına istirdat davası olarak devam edilir (İİK m. 72/6).

Bu durumda borçlunun menfi tespit davasının istirdat davasına dönüştürülerek devam edilmesi için bir talepte bulunmasına gerek yoktur. Borcun ödenmiş olduğunu öğrenen mahkemenin yukarıda yazılı yasa hükmü gereğince davaya kendiliğinden istirdat davası olarak devam etmesi gerekir ------Dosyada mübrez bilirkişi raporunda; davacı -------- yılına ilişkin ticari defterleri usul yönünden incelendiğinde.

2024 yılında fiziki ortamda tutulan Envanter defterlerinin noter onayları ile aynı yıla ilişkin elektronik ortamda tutulan GİB onaylı Yevmiye ve Defter-i Kebir e-defter beratlarının süresinde yapıldığı, ticari defterlerin T.T.K’ nu ve V.U.K’ nu hükümlerine göre usulüne uygun tutulduğu, davacı şirketin kendi defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, Davacı ------davalı şirket lehine keşide ettiği ---- seri numaralı ve ---- seri numaralı ----şubesine ait iki adet çek nedeni ile davacının davalıya borçlu olup olmadığı hususlarına ilişkin yapılan mali inceleme neticesinde;

çeklerin davacı ticari defterlerinde davalı aleyhine borç olarak kaydedildiği, davalı şirketin de davacıya ----tutarında raporun 4.c.2 bölümünde incelendiği şekilde satış faturası düzenlemiş olduğu, bahse konu faturanın davacının kendi defterlerinde davalı lehine önce alacak olarak kaydettiği, akabinde davacı şirketin davalı tarafa ------ tutarında İADE fatura düzenlediği, iade faturasının bu kez incelenen davacı defterlerinde davalı açık hesabına davalı aleyhine borç kaydedildiği,

davalı şirketin ise huzurdaki davaya katılmadığı ticari defter ve kayıtlarını ibraz etmediğinden her iki tarafın defter kayıtları karşılaştırmalı olarak irdelenemediği, Mahkemenin talebiyle dosyaya kazandırılan ve raporun 4.c.1 bölümünde detaylı olarak incelenen huzurdaki davanın konusu çeklere ilişkin ---- müzekkere cevap yazısında---- seri numaralı çeklerin takas sisteminden 3.kişilere ödenmiş olduğunun bildirildiği görüldüğü rapor edilmiştir.

Tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacının yangın kapı işleri için davalı ile anlaştığı, davalıya ön ödeme olarak 230.000,00 TL'nin havale yoluyla gönderdiği, bununla birlikte davalıya iki adet çeki teslim ettiği ancak davalının işe başlamadığı gibi kendisine ulaşılamadığı,

işi yapmamasına rağmen davacıya fatura kestiği iddiaları ile davacının davalı tarafa herhangi bir borcu bulunmadığı iddiası ile çekler nedeni ile borçlu olmadıklarının tespiti için eldeki menfi tespit davasını açtığı, davalının ise davaya cevap vermediği görülmüştür.Yargılama sırasında dava konusu çek bedelleri üçüncü kişilere ödendiğinden davaya istirdat davası olarak devam edilmiştir.Mahkememizce, her iki tarafın ticari defter ve kayıtlarının incelenmesine karar verilmiş, davalı tarafça defter ve kayıtlar ibraz edilmemiştir.

Davacı ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan bilirkişi incelemesinde; çeklerin davacı ticari defterlerinde davalı aleyhine borç olarak kaydedildiği, davalı şirketin de davacıya 20/02/2024 tarihinde KDV DAHİL 470.580,00 TL tutarında satış faturası düzenlemiş olduğu, bahse konu faturanın davacının kendi defterlerinde davalı lehine önce alacak olarak kaydettiği, akabinde davacı şirketin davalı tarafa ---------fatura düzenlediği, iade faturasının bu kez incelenen davacı defterlerinde davalı açık hesabına davalı aleyhine borç kaydedildiği,

davalı şirketin ise huzurdaki davaya katılmadığı ticari defter ve kayıtlarını ibraz etmediğinden her iki tarafın defter kayıtları karşılaştırmalı olarak irdelenemediği, davanın konusu çeklere ilişkin ise ---- müzekkere cevap yazısında; -------- seri numaralı çeklerin takas sisteminden 3.kişilere ödenmiş olduğu tespit edilmiştir. Eldeki dava menfi tespit davasıdır.

Uyuşmazlık davacılar ile davalı şirket arasında ticari ilişki olup olmadığı, sözleşme yükümlülüklerinin taraflarca ifa edilip edilmediği, dava konusu çeklerin bedelsiz kalıp kalmadığı, davalının davacı şirkete borcunun bulunup bulunmadığı, ispat yükünün hangi tarafta olduğu hususlarına ilişkindir.

Davacı vekili tarafından, yangın kapı işinin davadışı üçüncü kişiye yatırıldığına dair deliller dosyaya sunulmuş, davacı ticari defter ve kayıtlarından davacının davalıya borcunun bulunmadığı anlaşılmış, davacıya bir mal teslimi yapıldığına dair dair bir delilin bulunmadığı görülmüştür.Bununla birlikte.

Mahkememizce ---- Başsavcılığına müzekkere yazılarak ------ soruşturma sayılı dosyası istenmiş, ilgili dosyada davalı şirket yetkilisinin ifade verdiği, ifadesinde davacıdan çekleri ve parayı aldığını, taraflar arasındaki ilişkiyi ve malı teslim etmediğini ikrar ettiği görülmüştür.Tüm dosya kapsamından; davalının davacıya malı teslim etmediği, dava konusu çeklerin başka bir ilişki kapsamında verilmediği, bu hususunun davalı şirket yetkilisi tarafından soruşturma dosyasında alınan ifadesi ile ikrar olduğu kanıtlandığından,

dava konusu çeklerin bedelsiz olduğu kanaati ile davanın kabulüne dava konusu ------ tutarlı çekler nedeni ile davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİ ile çekler yargılama sırasında ödendiğinden 470.000,00 TL'nin davalıdan İSTİRDATI ile davacıya verilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.