İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/442 K.2025/318

T.C. İstanbul Anadolu 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/442 Esas

KARAR NO:2025/318

DAVA

Banka Teminat Mektubundan Kaynaklanan Davalar (Finans İhtisas) (Banka Teminat Mektubunun İadesi)

DAVA TARİHİ: 14/06/2024

KARAR TARİHİ: 16/04/2025

Mahkememizde görülen Banka Teminat Mektubundan Kaynaklanan Davalar (Finans İhtisas) (Banka Teminat Mektubunun İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, ---- yılından, davalı tarafça sözleşmenin feshedildiği --- tarihine kadar, davalı tarafından tedarik edilen ----marka traktörlerin; ------- bölgelerinde münhasır tek yetkili satıcılığını yaptığını, müvekkilinin, söz konusu ticari faaliyeti yapabilmesi için tamamen genel işlem şartlarından oluşan, sözleşme serbestisini aşarak müvekkilin ekonomik özgürlüğünü elinden alan, edimler arasında müvekkili aleyhine büyük bir dengesizlik oluşturan ve gabin teşkil eden bir kelepçeleme sözleşmesi imzalamaya mecbur bırakıldığını, Öyle ki müvekkiline sözleşmenin bir nüshası dahi verilmemiş,

müvekkil ancak işbu dava dilekçesi eklerinde yer alan birkaç madde hükmüne ulaşabilmiştir. bu nedenle mahkemece davalı yandan sözleşmenin tamamının celbini talep etmek mecburiyeti doğduğunu, Ancak eldeki sözleşme hükümleri incelendiğinde dahi uyuşmazlık konusu olayda entelektüel, sosyal, ekonomik ve yapısal bakımdan güçlü ve üstün olan tarafın "sağlayıcı" sıfatıyla davalı----olduğu ve sözleşmenin güçsüz ve zayıf tarafının yetkili satıcı sıfatıyla müvekkili -----------olduğu açıkça görüldüğünü, Sözleşmenin her iki tarafı da tacir sıfatı taşıdığını, Yine de, tarafların eşit müzakere ve pazarlık gücüne sahip olmadıklarının açık olduğunu,

Zira sözleşme hükümlerinin incelenmesinde, sözleşmenin tümüyle davalı şirket çıkarına hizmet ettiği buna karşın sözleşmenin zayıf tarafı olan müvekkilinin çıkarlarının dürüstlük kuralı ile bağdaşmayacak ölçüde ihlal edildiği, hatta içerdiği hükümlerle müvekkilinin ekonomik hareket özgürlüğünün, bağımsızlığının ortadan kaldırıldığı, adeta elinin kolunun sımsıkı bağlandığı,

sözleşme herhangi bir sebeple sona erse dahi müvekkiline ait edim yükümlülüklerinin "daima" geçerli olacağı belirtilen sözleşme hükmü ile müvekkilinin kendisini sağlayıcı davalı şirketin eline ve iradesine adeta teslim ettiği, ona kelepçelendiği görüldüğünü, Nitekim ---- tarihinde ise davalı yanca keşide edilen, ---- yevmiye numaralı ihtarname ile,

müvekkili şirketin yetkili satıcılık sözleşmesinin, sözleşmenin 20.1 maddesi uyarınca ----tarihi itibariyle yenilenmeyeceği, sözleşmenin feshedilmiş olduğu müvekkiline bildirildiğini, İşbu ihtarnamenin ----- tarihinde müvekkiline tebliğ edildiğini, Akabinde, taraflarınca ------- yevmiye numaralı cevabı ihtarname ile müvekkili tarafından davalı şirkete teslim edilen teminat mektuplarının 7 gün içerisinde iade edilmesi talep edilmiş ancak davalı şirket müvekkilinin bu talebini yerine getirmemiş, teminat mektuplarını hukuka aykırı şekilde müvekkiline iade etmediğini,

Diğer teminat mektuplarına ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik.

Davaya konu teminat mektubunun paraya çevrilmesi halinde müvekkilinin telafisi imkansız zararı doğacağından öncelikle Müvekkilinin ---- nezdindeki hesabından düzenlenen ----- numaralı teminat mektubu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilmesini, Taraflar arasındaki sözleşme gerek kelepçeleme sözleşmesi niteliğinde olduğundan ve gerekse sözleşme davalı yanca feshedilmiş olduğundan mevcut durumda taraflar arasında yürürlükte bulunan bir sözleşme bulunmadığından davaya konu hukuki dayanaktan yoksun teminat mektubunun müvekkiline iadesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Huzurdaki dava ile davacı.

Yetkili Satıcılık Sözleşmesinin (''Sözleşme'') sonlandırılmasından kaynaklı davacının ---- nezdindeki hesabından düzenlenen -------- bedelli teminat mektubunun iadesi talebi ile dava ikame ettiğini ve de teminat mektubunun paraya çevrilmemesi için ihtiyati tedbir talebinde bulunduğunu, Mahkemenizin ---- tarihli ara kararı ile tedbir talebinin kabulüne karar verilmiş olup işbu karara yasal süresinde itiraz edildiğini, Huzurdaki davanın konusu olmasa da bilinmelidir ki davacıya ----tarihinden son tarihli Sözleşmenin imzalandığı ----tarihine kadar münhasır yetki verilmediğini, bu yöndeki iddia tamamen asılsız ve ispata muhtaç olduğunu,

------ tarihli Sözleşme ile verilen münhasırlık yetkisinin kapsamı da Sözleşmenin 1. maddesinde ayrıntıları ile düzenlenmiş bulunduğunu, dolayısıyla huzurdaki davanın konusunu oluşturmadığından bu noktada davacının başından beridir tek yetkili satıcı olduğu yönündeki iddialarının gerçek dışı olduğunu ve de kabul etmediklerini, Huzurdaki davanın konusu olmasa da bilinmelidir ki Sözleşmenin kelepçeleme niteliğinde olmadığı -----tarihli bilirkişi kurulu raporunda açıkça tespit edilmiş olup davacı vekilinde işbu rapor ilgili dosyada da vekil olması hasebiyle mevcut olduğunu,

dolayısıyla konuya da vakıf olan davacı vekilinin halen tacir olan müvekkili bakımından genel işlem koşulunun hukuka aykırı olduğunu iddia edebilmesi abesle iştigal olduğunu, hakkın kötüye kullanımı olduğunu, Tarafların sözleşme serbestisi içinde diledikleri kurallarla ticaret yapabileceklerini, dilerlerse yapmayacaklarını, davacının sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirmediği için kendisiyle çalışmaya devam edilmeyeceğinin bildirilmesi üzerine,

on yıllık ticari ilişkiden sonra mı Sözleşmenin kendisini adeta kelepçelediğini anlayabildiğini, TTK'nın 18. maddesinde düzenlenen basiretli tacir kavramının önemi ve değerlendirilmesi bu noktada önem arz ettiğini, Her bir taraf sözleşme sona erdiğinde sözleşmenin geçersizliğini ileri sürerse ticari ahlaktan bahsedilmek mümkün olamayacağını, Dolayısıyla yetkili satıcı tarafından portföy tazminatı talebi ile ikame edilen ve reddedilen benzer mahiyetteki davada alınan bilirkişi kurulu raporunu, Sözleşmenin hukuken değerlendirildiği kısımlar yönünden Mahkemenin incelemesine sunduklarını,

taraflar arasındaki sözleşme sona ermişse de yürürlüğü devam eden ilgili maddeler uyarınca davacının teminat mektubunun iadesi için geri alım garantili traktör satışları ile ilgili ---- nezdindeki riskin tamamen ortadan kalktığını hukuken kabul edilebilir delillerle ispatlaması gerektiğini, aksi halde sözleşmesel yükümlülüğü risk olduğu sürece devam edeceğini, davacının, yetkili satıcı sıfatıyla müşterilerine geri alım garantili banka kredisi ile traktör sattığını, Müvekkili Şirketin ise, davacının satış işlemlerinde ------ nezdinde müşterilere kredi kullandırılması nedeniyle, Bankaya karşı doğmuş ve/veya doğabilecek riski üstlendiğini,

dolayısıyla işbu teminat mektubunun, davacının müvekkili Şirkete borcuna karşılık verilmediğini ve de davacı bunu bilmektedir.

Bunun ispatı da, şirket uhdesindeki geri alım garantili traktör kredisini teminat altına alan teminat mektupları dışındaki çek vb. teminat unsurlarının kendisine iade edilmiş olması olduğunu, bu nedenle dava dilekçesinde yer alan aksi yöndeki beyanların kötü niyetli olduğunun ortada olduğunu, Netice olarak davacı huzurdaki davaya konu teminat mektubunu, geri alım garantili traktör kredi riskinin sona erdiğini hukuken kabul edilebilir yazılı belgeyle bildirdiği tarihe değin iade isteyemeyeceği gibi teminatın geçerlilik tarihi sona erdiğinde de mektubu yenilemekle yükümlü olduğunu,

bu konu uhdesinde mevcut Sözleşmede düzenlenmiş olup noter kanalıyla da açıkça bildirildiğini, Hal böyleyken ------ uhdesindeki geri alım garantili müşteri kredilerinin sona erdiğini ve de risk oluşturmadığını ispatlamadığı müddetçe teminat mektubunun iadesini talep edemeyeceğini, ---- tarihli ihtiyati tedbir kararının aksine Sözleşme ile düzenlendiği üzere ispat yükü davacıda olduğundan müvekkil Şirket aleyhine verilen ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına,

Davacı sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirmek suretiyle sözleşmenin sona ermesinden sonra da geçerliliği devam eden geri alım garantili traktör kredisi kullanım riskinin ortadan kalktığını ispatlamadığından bir başka ifade ile teminat mektubunu iade talep etme hakkı doğmamış bulunduğundan huzurdaki davanın reddine, Her halükarda davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, sözleşmeye dayalı olarak verilen teminat mektubunun iadesine ilişkindir.Tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi sonucunda; uyuşmazlığın davanın teminat mektubunun iadesine ilişkin olduğu, taraflar arasında belirli bir süre bayilik sözleşmesi bulunduğu, bilahare süreli sözleşme süre sonunda davalı tarafından sözleşme devam edilmediği, işbu davanın o aşamadan sonra açıldığı ihtilafsız olup; ihtilafın sözleşmenin geçerli olup olmadığı, dava tarihi itibarı ile sözleşme ve şartlarına nazaran teminat mektubunun iadesi gerekip gerekmediği noktasında toplandığı tespit edilmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı ----- yılından sözleşmenin sona erdiği ------ tarihine kadar davalı tarafından tedarik edilen traktörlerin yetkili satıcılığını yaptığını, davalı tarafından sözleşmenin feshedildiği, bu nedenle verilen teminat mektubunun iadesi talep edildiği ancak iade edilmediği ayrıca taraflar arasında imzalanan sözleşmenin kelepçeleme sözleşmesi niteliğinde hazırlandığı bu nedenle de geçersizlik yaptırımına tabi olması gerektiği ileri sürülerek iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Somut olayda taraflar arasında bayilik sözleşmesi olduğu, münhasır bayilik olmadığı, her ne kadar davacı yanca iradesi sakatlanarak sözleşme imzalatıldığı ileri sürülmüş ise de 10 yıl süreli olan sözleşmeye süre sonuna kadar katlanan davacının süre sonunda sözleşme yenilenmeyen davalıya karşı sözleşme geçersizliği ileri sürmesi iyiniyetli bulunmamıştır.

Sözleşme hükümleri gereği ''Sağlayıcı’nın uhdesinde bulunan Banka Teminat Mektubu ve diğer teminatlar; işbu Sözleşme’nin herhangi bir nedenle son bulmasını takiben, Yetkili Satıcı’nın Müşterilere Geri Alım Garantili Traktör Kredisi ile yaptığı Ürün satışları ile ilgili olarak Sağlayıcı’nın uğradığı tüm zarar ve masraflar dahil olmak üzere Sağlayıcı’ya herhangi bir borcu kalmadığı ve bu Sözleşme’den kaynaklanan yükümlülükleri nedeniyle doğmuş ve ileride doğması muhtemel risklerinin bulunmadığı veya bertaraf edildiği hususlarında Tarafların üzerinde yazılı olarak mutabık kalmaları şartıyla Yetkili Satıcı’ya iade edilir--------- maddede yer

alan yükümlülükler Sözleşme’nin sona ermesinden sonra, yürürlüğünü koruyacak diğer düzenlemelerle birlikte yürürlükte kalmaya devam edecektir.

Sözleşme’nin sona ermesinden sonra dahi Yetkili Satıcı’nın bankalara geri satın alım (buy back) ve sair taahhütlerden oluşacak zararlardan sorumluluğu devam eder.'' düzenlemesi bulunduğu, teminatın iadesi bankaca kullandırılan kredi riskinin sona ermesine bağlandığı yapılan yazışmaya nazaran riskin sona ermediği 2028 yılında sona ereceği bildirildiğinden, bu riskler sona ermeden sözleşme gereğince teminat mektubunun iadesi istenemeyeceği kanaatine varılarak, vaktinden önce açılan davanın redddine karar verilerek aşağıdaki hüküm tesis olunmuştur.