İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/76 K.2025/76

T.C. İstanbul Anadolu 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2025/76 Esas

KARAR NO: 2025/76

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ: 27/01/2025

KARAR TARİHİ: 11/02/2025

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, ------ arasında kakao yağı alımına ilişkin ticaret ilişkisi kurulduğunu, müvekkili siparişi vermiş olduğunu, talep dışı ----- tarafından müvekkili şirkete ------- numaralı faturayı keşide ettiğini, müvekkilinin ise buna karşılık olarak ------ bedelli çeki ödeme aracı olarak teslim ettiğini, taraflar arasında bu ticarete ilişkin uyuşmazlık olmuş ve taraflar edimlerinden vazgeçmek istediklerini, müvekkili şirket tarafından buna ilişkin olarak iade faturası da tanzim edildiğini, ---- şirketi tarafından çek iade edilmek istendiğini,

ancak iade edilmesi istenen çek şirketin kasasında çıkmadığını, ----şirketi yetkilisi müvekkili şirketin yetkilisi tarafından bu husus tutanak altına alındığını, ve ilgili şubeye bu hususun bildirildiğini, --- şirketi yetkilisi ------ olay numarası ile şikayette bulunulduğunu, çekin üçüncü şahısların eline geçmesi müvekkili açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğinden, çek bedelinin bankadan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulmasını,

devamında da adı geçen çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Dava :TTK'nun 818/1-s bendi yollaması ile aynı kanunun 757 vd maddelerinde öngörülen zayi nedeniyle çekin iptali istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 651.md gereğince; kıymetli evrak zayi olduğu takdirde, mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.Kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. 653.maddede, çeşitli kıymetli evraka ilişkin özel hükümlerin saklı olduğu belirtilmiştir. TTK'nın 657.

Maddesinde nama yazılı senetlerin iptali, 661 vd. Maddelerinde hamiline yazılı senetlerin iptali düzenlenmiştir. TTK'nın 818/1-S maddesinde çekler için, 778/1-I maddesinde de bonolar için, TTK'nın poliçeye ilişkin 757 vd. maddelerine atıf yapılmıştır.TTK'nın 651/2, 757 ilâ 763 ve 764. maddesi kapsamında zayi nedeniyle çek iptali davasını açma yetkisinin yetkili çek hamilinde olup, keşidecinin zayi nedeniyle çek iptali davası açma hakkı yoktur.

Davacının keşidecisi sıfatıyla bu davayı açtığı ve keşideci olduğunun davacının kendi kabulünde olduğu, bu hususta bir tereddüt bulunmadığı, ancak keşidecinin zayi nedeniyle çek iptali istemi hakkı bulunmadığı, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkının 6102 sayılı TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişinin senede bağlı alacak hakkı olan yetkili hamil de olduğu, keşidecinin (hesap sahibinin) iptal kararı almakta hiç bir hukuki yararı bulunmadığı,

dava konusu çeklerin davacının çek hesabına ait oldukları, TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818-(1)s) maddesi yollamasıyla aynı kanunun 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açabileceği, esasen zayi olmuş çek hakkında keşidecinin,

ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabileceği veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açması mümkün olduğu ve dolayısıyla bu halde davacının çek iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı dolayısıyla keşidecinin bu davayı açma hakkının bulunmadığı anlaşılmıştır. ----------Açıklanan nedenlerle.

Zayi nedeniyle çek iptali davasını keşideci-borçlunun açamayacağı, sadece hamil-alacaklı açabileceği, davacının çek hesap sahibi olması nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmadığı, keşideci sıfatıyla dava açtığının sabit bulunduğu anlaşılmakla davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.