İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/36 K.2024/515

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2021/36 Esas

KARAR NO: 2024/515

DAVA

Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 18/01/2021

KARAR TARİHİ: 30/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı Vekili 18.01.2021 Tarihli Dava Dilekçesinde Özetle.

Davalı tarafça -------- Bankası, --------Şubesi, 30.11.2018 tarih--------- keşide yeri olan -------- lehine, 20.000 TL bedelli çekten ötürü, müvekkili firma aleyhine -------- İcra Müdürlüğü'nde -------- E. Sayılı dosya ile takip başlattığını, takip konusu çek karşılığı mal, müvekkiline teslim edilmediğini, bankaya ibraz edilen ve takibe konu edilen çek hakkında; müvekkilinin malvarlığına yönelen haksız tehlike sebebiyle menfi tespit davası açtıklarını, dava sonuna kadar HMK m. 391 ve İİK m. 72/3 uyarınca, icra veznesine girecek bedelin davalı yana ödenmemesi yönünde tedbir kararı verilmesi taleplerinin bulunduğunu beyan ederek,

icra veznesine ödenen/ödenecek bedelin davalıya verilmemesi yönünde tedbir kararı verilmesine beyan ederek, müvekkilinin borcu bulunmadığı yönünde menfi tespite, davalının alacağın en az % 20'si oranında kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, icra veznesine ödenen/ödenecek bedelin davalıya verilmemesi yönünde tedbir kararı verilmesine, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davalıya tahmiline karar verilmesini vekaleten talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı Vekili 16.03.2021 Tarihli Cevap Dilekçesinde Özetle.

Davaya konu olayda davacı temel borç ilişkisindeki bir nedenden, takip konusu çek karşılığı malın teslim edilmediğinden dolayı çekin bedelsiz kaldığı için kambiyo borcunu ödemek zorunda olmadığını ileri sürdüğünü, kambiyo ilişkisinin varlığı davacı tarafından kabul edildiğinden ayrıca başka delillerle bunu ispatlamamıza gerek olmadığını, bedelsizlik iddiasının davacının ileri sürdüğü bir vakıa olduğuna göre bunu ispat yükü de davacı tarafa ait olduğunu. davacının bu iddiasını yazılı/kesin delille ispatlamak zorunda olduğunu,

İİK 72/3 . maddesi icra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemeyeceğini, ancak borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini talep edebileceğini beyan ederek, hukuka ve hakkaniyete aykırı işbu davanın reddine, dava değerinin %20'sinden az olmamak üzere davacı aleyhine tazminata hükmedilmesine,

yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini vekaleten talep etmiştir .

19.08.2022 Tarihli Bilirkişi Raporunda Özetle; Davalının 2018 yılı defterinin genel kabul görmüş muhasebe usul ve esasları ile kanun ve mevzuata uygun tutulduğu, davalının muhasebe kayıtlarında -------- Şti'nin muavin defter dökümünde borcu bulunmadığı, 2017 yılını 0,00 TL ile kapanış yapıldığı, davalının muhasebe kayıtlarında -------- Şti firmasına ait 2018 yılında herhangi bir hareket bulunmadığı, herhangi bir cari işlemin olmadığı, borç alacak ilişkisinin görülmediği,

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, çekden dolayı borçlu olunmadığının tespitine ilişkin menfi tespit talebi ile kötüniyet tazminatı talebine ilişkindir. Davacı, taraflar arasındaki ticari ilişki nedeniyle davaya konu çekin keşide edilerek davalıya verildiğini, davalının ticari ilişki gereği teslim etmesi gereken malları teslim etmediği gibi çeki de iade etmediğini belirterek borçlu olunmadığının tespitini istemiştir.Çek TTK'nın 780/1-b maddesine göre kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi içerdiğinden sebepten mücerret bir borç ödeme aracı olduğuna ilişkin karine bulunmaktadır.Bu karinenin aksinin iddia eden tarafından ispatlanması gerekir. Davalı süresinde cevap vermiş olup ispat külfeti davacıdadır.

TTK. nın 790. maddesinde; "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kimse son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro takip ederse bu son ciroyu imzalayan kimse çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır" düzenlemesi getirilmiştir.

Yine TTK 818/1-e maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanacak olan 687/1 maddesine göre bedelsizlik iddiası çek keşidecisi ile çek lehdarı arasında ileri sürülebilecek bir konu olup bunun iyiniyetli yetkili hamile karşı ileri sürülmesine imkan bulunmamaktadır.Dosyada bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup, davacı şirketin ticari defterleri incelenmiş ancak davalı şirket tarafından defterler ibraz edilmediği için bir inceleme yapılamamış olup bilirkişi raporuna göre davaya konu çeklerin lehdarı olan davalı şirket ile davacı keşideci arasında ticari ilişki bulunduğu,

davacının 2021-2022 yıllarına ilişkin defterlerinin delil vasfına haiz olduğu, davacının davalıya 439.365,00 TL tutarında 5 adet çek verdiği, davalıdan 149.340,80 TL tutarında ürün aldığı, bakiye olarak 290.024,20 TL alacaklı olduğu, dava konusu 3 adet 300.000-TL çekten dolayı davacının borçlu olmadığı yönünde hüküm kurulması halinde davacı şirketin 23/03/2022 dava tarihi itibariyle davalı şirkete 9.975,80 TL borcunun olacağı tespit edilmiştir. Çek, bir ödeme aracıdır.

TBK.’nın 207. maddesinin ikinci fıkrasında da asıl olanın peşin satış olduğu düzenlenmiştir. Buna göre davacının dava konusu çeki avans olarak verdiğini, çek bedeli karşılığı malları teslim almadığını iddia eden davacının, bu iddialarını yazılı delillerle ispat etmesi gerekmektedir. Taraflar arasında yazılı bir satış sözleşmesi bulunmamaktadır. TBK'nın 207/2 maddesinde.

"Sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir adet bulunmadıkça, satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdür," hükmü yazılı olup buna göre asıl olanın peşin satış olduğu düzenlenmiştir. Bu madde düzenlemesine göre dava konusu çekleri avans olarak verdiğini, çek bedeli karşılığı malların teslim almadığını iddia eden davacının, bu iddialarını yazılı delillerle ispat etmesi gerekmektedir.

Bu durumda ispat külfeti davacıda olup bu yöndeki iddianın HMK 200 maddesi uyarınca usulüne uygun delillerle kanıtlanması gerekmektedir.Davalının ticari defterlerinin bilirkişi tarafından incelenmesi sonucu davacı şirkete 2017 yılı 00,00 ile kapanış yaptığı ve 2018 yılında davacı şirket ile ilgili bir kayıt olmadığı ve cari işlem olmadığı tespit edilmiştir.

Davacı tarafın 2017 ve 2018 yılları ticari defterlerinin kendi lehine delil vasfına haiz olduğu, dava konusu çekin defterlerinde kayıtlı olmadığı, 2018 yılı itibariyle davalı tarafça ürün karşılığı düzenlenmiş bir fatura veya cari işlem bulunmadığı tespit edilmiştir.Mahkememizce davacı taraf yemin deliline dayandığından yemin hakkı hatırlatılmış olup davalı tarafa yemin etmesi için talimat yazılmış ancak davalı taraf yemin eda etmemiştir.

Kambiyo senetlerinin deftere kayıt zorunluluğunun da bulunmadığı, çek karşılığı malların bu davalı tarafından davacıya teslim edildiği hususunun ispatlanamadığı, davacının yemin deliline dayandığı, nacak davalı tarafça yemin edilmediği, çekin bedelsiz kaldığının kesin delil olan yemin delili ile ispatlandığı ve çeklerin davalı tarafından davacıya iade edilmediği anlaşılmakla tüm bu hususlar göz önüne alındığında davacının davaya konu çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.