İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/1021 K.2023/789

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/1021 Esas

KARAR NO: 2023/789

DAVA

Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 23/12/2022

KARAR TARİHİ: 12/12/2023

Davacı vekili Mahkememize sunduğu 23/12/2022 havale tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle;

Davalının -------- Kooperatifinde 1 adet hissesi bulunduğunu, --------- Kooperatifi 1997 yılında kurulduğunu, davalının hissesine denk gelen taşınmazda halen ikamet ettiğini, kooperatife ait arsa üzerinde müvekkil yüklenici ile anlaşıldığını, inşaat maliyetinin kooperatif üyeleri tarafından karşılanması sureti ile projenin yapımına başlandığını, davalının ise anılı kooperatifte bulunan hissesini (1 adet) ödenmeyen eski aidat borçlarının, inşaat maliyet bedellerinin müvekkil tarafından karşılanması ve ayrıca bunlara ilave hisse bedeli olarak 5000.000-TL ödenmesi konusunda mutabık kalındığını,

ayrıca müvekkilin protokol bedeli kadar vade günü de aynı 500.000-TL bedelli teminat senedi de verdiğini, müvekkiller--------- ve diğer Müvekkil -------Şti. ile davalı arasında; davalının S.S. ------- Kooperatifinde bulunan hissesesinin (1 adet) ödenmeyen eski aidat borçlarının, inşaat maliyet bedellerinin müvekkil tarafından karşılanması ve ayrıca bunlara ilave hisse bedeli olarak 500.000-TL'nin 31.12.2022 tarihinde ödenmesi hususunda protokol akdedilmiştir.

İşbu hisse devir bedeli aynı tarihte ve aynı bedel ile de davalıya vadeli satış olduğundan dolayı teminat senedi verildiği, müvekkilin devir bedeli olan 500.000-TL'nin 20.000-TL'si sözleşmede yazılı olduğu gibi 10.12.2021 tarihinde kalan 480.000-TL ise 05.12.2022 tarihinde olmak üzere tamamı davalı yanın hesabına ödemeyi gerçekleştirdiğini,

akabinde -------- Noterliği'nin-------- yevmiye nolu ve 05.12.2022 tarihli ihtarnamesi ile davalıya ihtarname keşide edilerek davalının resmi hisse devrinin gerçekleştirmek üzere -------Kooperatifi yönetimine başvuru ve uhdesinde bulunan 500.000-TL bedelli senedin tebliğ tarihinden 1 iş günü içinde iadesinin istendiğini, ancak------- Noterliği'nin -------- yevmiye nolu ve 05.12.2022 tarihli ihtarnamenin davalı -------- 07/12/2022 tarihinde tebliğ edilmesine rağmen davalının resmi devir için başvuru yapmadığı gibi senedin de taraflarına iade edilmediğini,

bu sebeple dava dışı kooperatife de --------- Noterliğinin 19 Aralık 2022 tarihli -------- yevmiye nolu ihtarnamesi ile söz konusu sözleşme gereği müvekkillerin tüm edimlerini yerine getirdiği ile davalının devirden imtina ettiği izah edilerek müvekkile sözleşme gereği hisse devri yapılması gerekliliğinin ihtar edildiğini, müvekkilin senedini iade etmesi gereken davalının, hiçbir hak sahibi olmamasına rağmen kötü niyetle dava açan ve hisse devrinden imtina eden davalıya borcu olmadığının tespitine ve senedin tarafımıza iadesi ile davalının, senet bedelinin %20'sinden az olmaması koşuluyla kötü niyet tazminatı ödemesine karar verilmesini,

davalı tarafa elden teslim edilen, teminaten verilen 500.000-TL bedelli, 31.12.2022 tarihli senetten dolayı müvekkillerin borçlu olmadıklarının tespitine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili Mahkememize sunduğu 27/01/2023 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle: Mahkemenin görevsiz olduğunu, hukuki yarar bulunmaması sebebiyle dava şartı yokluğundan davanın reddi gerektiğini, karşı tarafın, alacak miktarının %20’sinden aşağı olmayacak şekilde kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, her türlü yargılama harç ve masrafları ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden davacı şirketin tescil bilgileri celp edilmiş ve gelen yazı cevabı dosya arasına alınmıştır. ------- Noterliği'nin------- yevmiye nolu 05/12/2022 tarihli ihtarnamesinin tebliğ şerhli örneği dosya arasına alınmıştır. - -------- Esas sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilmiş ve dosya arasına alınmıştır. Davalı şirket yetkilisi 07/11/2023 tarihli celsede yemin beyanında " Senet kooperatif hisse devrine ilişkin teminat maksadıyla verilmedi, ben senet aldığımı kabul etmiyorum, teminatın senedini almadım." şeklinde beyanda bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE KANAAT

Dava, kambiyo senedinden kaynaklı borçlu olmadığının tespiti ve kötü niyet tazminatı verilmesi talebine ilişkindir.

Taraflar arasındaki ihtilaf, temelde davaya konu edilen senedin teminat senedi olup olmadığı, teminat senedi ise; hangi işin teminatı olarak verildiği ve teminatı olduğu için yapılıp yapılmadığı, davacının senetten dolayı davalıya borçlu olup olmadığı olup olmadığı noktasındadır.Menfi tespit davası, 2004 Sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir.

Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır.Davacının dava hakkına sahip bulunması mahkemeden hukuki koruma isteyebilmesi için yeterli değildir. Dava açan kişinin ayrıca dava açmakta hukuki bir yararı bulunmalıdır.Tespit davalarında bu arada menfi tespit davasında davacının davanın açılmasında hukuki yararı bulunmalıdır.

Davacı menfi tespit davası açmakta hukuki yararı bulunduğunu bildirmeli, açıklamalı ve gerekirse ispat etmelidir. Takipten önce açılan menfi tespit davasında borçlunun hukuki durumu tehlikede ise veya taraflar arasındaki hukuki ilişki belirsizlik içeriyorsa ve açılacak dava sonucunda verilecek kararla belirsizlik ortadan kalkacaksa hukuki yararın mevcut olduğu kabul edilmelidir.

Alacaklının ihtarname keşide ederek alacağını talep etmesi halinde sadece alacağını talep etmesi bu ihtarın talebin ciddiliğini ortaya koyduğu kabul edilemez. Bu durumda davacı borçlunun menfi tespit davası açmakta hukuki yararı bulunup bulunmadığının tespiti için alacaklının elinde bulunan belgenin niteliğinin tespit edilmesi gerekir.

Örneğin alacaklı ihtarında hiçbir belgeye dayanmadan alacak talebinde bulunmuşsa bu ihtar üzerine menfi tespit davası açmakta borçlunun hukuki yararı bulunmamaktadır. Zira borçlu alacaklının hiçbir belgeye dayanmadan başlattığı ilamsız takibe itiraz etmek suretiyle takibi durdurmak olanağına sahiptir.

Somut olay açısından;

T.T.K nun 776.maddesine göre bir senedin bono vasfını haiz olabilmesi için;

a) Senet metninde "bono" veya "emre yazılı senet" kelimesini ve senet Türkçe'den başka bir dille yazılmışsa , o dilde bono veya emre yazılı senet karşılığı olarak kullanılan kelimeyi ,

b)Kayıtsız şartsız belirli bir bedeli ödemek vaadini;

c) Vadeyi,

d) Ödeme yerini,

e) Kime veya kimin emrine ödenecek ise onun adını,

f) Düzenleme tarihini ve yerini,

g) Düzenleyen imzasını içerir.

Yine T.T.K nun 777.maddesinin 2.ve 4.fıkralarına göre vadesi gösterilmemiş olan bono görüldüğünde ödemesi şart olan bir bono sayılır ve bononun düzenlendiği yer gösterilmemişse, bono düzenleyenin adının yanında yazılı olan yerde düzenlenmiş sayılır.T.T.K nun 777/2,4.maddeleri istisna olmak üzere T.T.K nun 776.maddesinde sayılan unsurları taşımayan bir senet, bono vasfını haiz olmayacak ve kambiyo senedi vasfında olmayacaktır. Dava konusu senet incelendiğinde teminat senedi olduğu bildirilen senedin T.T.K nun 776/1-f bendinde yer alan düzenleme tarihi zorunlu unsurunu taşımadığı bu sebeple senedin kambiyo senedi vasfında olmadığı görülmekle davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Davalı tarafından talep edilen kötü niyet tazminatının yasal şartları oluşmadığından talebin reddine karar verilmiştir.