İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/252 K.2024/41

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/252 Esas

KARAR NO: 2024/41

DAVA

Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 06/04/2023

KARAR TARİHİ: 11/01/2024

DAVA

Davacı vekili Mahkememize sunduğu 06/04/2023 havale tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle; davalı şirket tarafından,--------- Esas sayılı icra takip dosyası ile davacı şirket aleyhine 27.01.2023 tarihli 211.171,31TL bedelli faturaya dayalı olarak ilamsız icra takibi başlatıldığını, şirket çalışanlarının hatası nedeniyle yasal itiraz süresinin geçmesi sebebiyle takibin kesinleştiğini, davacı şirketin kamu kurumlarının yaptığı ihalelere istinaden alt yapı işleri yaptığını, davacı şirketin Yozgat ilinde yaptığı ihale işi kapsamında davalı şirketten taş kırma işi hizmeti aldığını,

davacı şirket ile davalı şirket arasındaki ticari ilişkinin avans sistemi ile yürütüldüğünü, defter ve kayıtlardan da anlaşılacağı üzere yapılacak iş için davalı şirkete çek veya nakit havale olarak avans ödemesinin yapıldığını, davalı şirkete ödenen avanslarla taş kırma işi yapıp akabinde fatura düzenlendiğini, taraflar arasındaki cari hesap ilişkisinin 14.12.2022 tarihinde davacı şirketin davalı şirkete avans çekleri vermesi ile başladığını, bugüne kadar müvekkili şirket tarafından davalı şirkete çek ve nakit ödeme şeklinde toplam 680.000,00TL ödeme yapıldığın,

müvekkili şirketin yaptığı avans ödemelerine karşılık olarak davalı şirketin 14.12.2022 tarihli 230.604,13TL, 21.12.2022 tarihli 150.000TL, 27.01.2023 tarihli 211.171,31TL (takip konusu fatura) üç adet fatura düzenlediğini, davalı şirketin bu faturalardan doğan toplam alacağının 591.775,44TL olduğunu, bu faturaların davacı şirketin cari hesabında kayıtlı olduğunu, avans ödemeleri düşüldüğünde takip tarihi itibariyle davacı şirketin davalı şirkete borçlu değil davalı şirketten 88.224,56TL alacaklı olduğunu, davacı şirketin davalı şirketin düzenlediği faturalara konu borcun tamamını ödediğini beyanla,

davanın kabulü ile ---------- Esas sayılı icra takip dosyası sebebiyle davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine, takip dosyasından haciz işlemi yapılmış olması sebebiyle, haciz baskısı altında icra dosyasına ödenen veya ödenecek olan paranın davalı şirketten istirdadına, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalıya dava dilekçesi usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalı cevap dilekçesi sunmadığı gibi duruşmalara da katılmamıştır.

DELİLLER

Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden tarafların son tescil bilgileri celp ve tetkik edilmiştir.Vergi dairesinden davacı şirketin 2022 ve 2023 yıllarına ilişkin BA formlarının mahkememize gönderilmesi istenilmiş ve gelen yazı cevabı dosya arasına alınmıştır.

Vergi dairesinden davalı şirketin 2022 ve 2023 yıllarına ilişkin BS formlarının mahkememize gönderilmesi istenilmiş ve gelen yazı cevabı dosya arasına alınmıştır.--------- Esas sayılı dosyası celp ve tetkik edilmiştir.--------- Bankası'na müzekkere yazılarak 15/12/2022 işlem tarihli -------- nolu hesaptan 100.000,00 TL miktarlı ödemeye ilişkin havale dekontunun mahkememize gönderilmesi istenilmiş ve gelen yazı cevabı dosya arasına alınmıştır.--------- Bankası'na müzekkere yazılarak 20/12/2022 tarihli 50.000,00 TL ödemeye ilişkin dekontun mahkememize gönderilmesi istenilmiş ve gelen yazı cevabı dosya arasına alınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE KANAAT

Tüm dosya kapsamı ve toplanan deliller birlikte değerlendirildiğinde. Dava, icra takibine konu borçtan dolayı borçlu bulunulmadığının tespiti istemine, istirdat istemlerine ilişkindir. Türk Medeni Kanununun 6. maddesine göre, Kanunda aksine hüküm yoksa herkes iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. HMK’nın 190. maddesine göre de, İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.

İspatın hangi delillerle yapılacağı HMK’da ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir. HMK’ya göre, ikibinbeşyüzlirayı aşan hukuki işlemlerin senetle ispatı zorunludur. Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre; borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir.

Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır. Eş söyleyişle, kendisine karşı icra takibi yapılmış olan borçlu, ödeme emrine itiraz edilmemiş veya itiraz edilmiş olmakla birlikte yerinde görülmemiş olması sebebiyle icra takibi kesinleşse dahi maddi hukuk bakımından borçlu olmadığını ileri sürebilir.

Bunun için, takip devam ederken alacaklıya karşı menfi tespit davası açabileceği gibi, böyle bir menfi tespit davası açmamış ve borcu cebri icra tehdidi altında ödemiş ise ödemiş olduğu paranın kendisine verilmesi için alacaklıya karşı istirdat davası açabilir.

Başka bir şekilde ifade etmek gerekirse, menfi tespit davası icra takibinden önce sonuçlanmaz ve ihtiyati tedbir kararı verilmemiş olması (veya ihtiyati tedbir kararının kaldırılması) nedeniyle, (menfi tespit davası görülmekte iken) borç alacaklıya (davalıya) ödenmiş olursa, menfi tespit davasına istirdat davası olarak devam edilir istirdat davasına dönüşür; bu hâlde mahkeme menfi tespit davasına istirdat davası olarak devam eder.

Bu durumda İİK’nın 72/6 maddesi gereğince bedele dönüşen isteminin temeli menfi tespit davasıdır. Menfi tespit davası devam ederken, icra takibi konusu borcun bir kısmı ödenirse, menfi tespit davası ödenen borç kesimi için (kısmi) istirdata dönüşür. Ödenmeyen borç kesimi için ise menfi tespit davası olarak kalmakta devam eder. Yani bu halde menfi tespit davasına kısmi tespit davası ve kısmi istirdat davası olarak devam edilir.

Davacı borçlu, davalı alacaklının temerrüt faizi ve icra takibinde ödemiş olduğu icra harç ve giderlerini (m.138/2,3) ödemeye de mahkum edilmesini istemiş ise, davanın borçlu lehine hükme bağlanması halinde, mahkemece davalı alacaklıyı, borçlunun icra takibinde ödemiş olduğu paradan başka (ödeme tarihinden itibaren) temerrüt faizi ve icra harç ve giderlerini de (davacı borçluya) ödemeye mahkum eder.

Mahkememizce yapılan yargılamada tarafların tüm delilleri celp edilmiş ve dosya kül halinde inceleme yapılması için bilirkişiye tevdii edilmiş ve bir bilirkişi raporu alınmıştır.

Bilirkişi 30/10/2023 havale tarihli raporunda özetle; davacının incelenen 2022-2023 yılları ticari defterlerinin kendi adına delil vasfına haiz olduğunu, davalının inceleme günü gelmediği ve yerinde inceleme talebinde bulunmadığını, davacının 2022-2023 yıllarında davalı şirkete 680.000.- TL ödemede bulunduğu, 591.775.44 TL tutarında fatura aldığı ve 20.03.2023 icra takip tarihi itibal davalı şirketten 88.224.56 TL alacaklı olduğunu,--------- Esas sayılı icra takip dosyası sebebiyle davacı şirketin takdiri mahkemede olmak üzere borçlu olmadığını beyan ve rapor etmiştir.

Somut olayda ---------- Esas sayılı icra takip dosyası sebebiyle davacı şirketin borçlu olmadığı anlaşılmış olup davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurma yoluna gidilmiştir.